дьүһ. туохт. Кэлтэгэйдии уонна мэтэччи соҕус туттан доҕолоҥноон кыараҕас хардыынан түргэнник хаамп. ☉ Быстро ходить мелкими шажками, раскачиваясь и припадая на одну ногу, слегка выпятив грудь
Ийэбиккэ доҕолоҥ кухаарка кээдьэрийэн кэллэ. М. Шолохов (тылб.)

сыһ. Кэлтэгэйдии уонна мэтэччи соҕус (тутун). ☉ Скособочившись и слегка выпятив грудь (держаться, ходить — напр., под тяжестью чего-л.)
Миитээ икки солуурга толору баспыт уутун ыараханыттан кээдьэччи соҕус туттан баран, сиэлэр түргэнник дыбдыгырайан ааста. П. Аввакумов

чалаар диэнтэн хамс
көстүү. Аҕам чалаарыйбыт элбэх саҥалаах мэтэччи туттан тиэрэ дайбаан хаамар Алааппыйа диэн дьахтары дьиэтигэр аҕалбыт этэ. И. Гоголев
Чалыыма [киһи аата] остуол иннигэр Чэй кутан чалаарыйда. С. Васильев

сыһ. Көнө туруккуттан уларыйан иҥнэри, ханньары (бар). ☉ Косо, криво, вкось
Баай ыччаттара куһаҕаннык тигиллибит сиидэс куоптаны, дьоодьоччу кэһиллибит эргэ саппыкыны сиилээн куоҕалдьыһаллар. Амма Аччыгыйа
Киэбирэ соҕус мэтэччи туттан, хаҥас уостарын дьоодьоччу мүчүҥнээтэ Өндөрүүскэ. Д. Очинскай
Аан аһылларын кытта Гермогенов Кими уонна Филипповиһы батыһыннарбытынан бу киирэн аан аттыгар дьоодьоччу тэбинэн турбут. «ХС»

сыһ. Атахтаргын ахчаччы быраҕан (тур — маадьаҕар киһини этэргэ). ☉ Так, чтобы не сходились в коленях (ставить ноги)
Атаҕын маадьаччы үктээтэ.  Маныаха биһиги ки һибит иэнин иҥиирэ киил мас курдук мэтэччи тардан барда, атаҕа чааркаан чаачарын курдук маадьаччы тардан барда. ПЭК ОНЛЯ III
Рандугу, икки атаҕынан маадьаччы тэбинэн, уол тыынын-быарын ыга баттаан суодайан турда. А. Фёдоров

сыһ. Түөскүн мэтэччи туттан, илиигин атаххын босхо ыытан, тарайан (олор, сыт). ☉ Выпятив грудь и живот, расслабив руки и ноги (лежать, сидеть)
Джоконда уонна бу тугу барытын атыылаһар кыаҕынан киэбирэн нараччы түспүт киһи. Софр. Данилов
Игнатий Данилович олоппоһугар нараччы т ү һ э н , оттон эмээхсин дьэп-дьэҥкир хараҕа төгүрүйэн, иккиэн тугу эрэ этээри гыммыттыы уостарын хамсатан ыла-ыла тохтуур курдуктар. П. Аввакумов

дьүһ. туохт. Мэтэччи соҕус туттан илиигин, атаххын босхо ыытан тур, олор, сыт. ☉ Сидеть, лежать с выпяченной грудью и животом, расслабив руки и ноги
Бүөтүр оһоҕун уотун суоһугар көхсүнэн иттэн нарайан турда. Н. Якутскай
— «Соччолоох суох», — уол өйөнөргө тиэрэ нарайда. Р. Баҕатаайыскай
Сахаар оҕонньор айанньыттар ас астыыр быыкайкаан дьиэлэрин баар-суох бастыҥ оронугар талбытынан нарайда. В. Яковлев

дьүһ. туохт. Такыппыт атаххын аччаччы тутун (туох эмэ ыараханы көтөҕө, тардыһа сатаабыттыы туттан). ☉ С усилием тянуть, поднимать что-л., упираясь широко раставленными и согнутыми в коленях ногами в землю
[Ыстапаанап] сарыыссаны ылла да, көтөҕөн махчайан кэбистэ. Бу сордооҕуҥ кыайбат курдук. Мэтэччи түһэн баран, дулҕалаан бадьаахтаата. П. Аввакумов
Мин тардан махчайдым да, кы ылым төбөтүн эрэ чолоҥнотобун. Олох сибиниэс курдук чиҥ-чаҥ эттээх-сииннээх быһыылаах. Я. Семёнов
ср. калм. бакцээ ‘быть коротким и толстым’