несов. кем-чем ыарырҕат, баттат, мэһэйдэт.

сов. 1. в чём, чем, или с неопр. ыарырҕат, мэһэйдэт; 2. (стать более трудным) ыараа, уустугур.

сүүй I диэнтэн х-ччы аата
Хараҕа итиннигиттэн кини кыратык да кыһаллыбат уонна дэриэбинэҕэ уолаттар сүрэхтэрин сүүйээччи буоларыгар мэһэйдэппэт этэ. Г. Николаева (тылб.)

дьүһ. туохт. Кылгас уонна суон буолан көһүн (үксүгэр оҕо тыс этэрбэстээх атаҕын этэргэ). ☉ Казаться коротким и толстым (о ногах ребенка, обутых в меховые унты)
Быйбырыспыт атахтар Бытыгыратан иһэннэр, Бартыбыалтан мэһэйдэтэн: «Баһаалыста, аһар», — дэһэллэр. С. Тимофеев

туохт. Туохтан, кимтэн эмэ мэһэйдэт, иҥин. ☉ Натолкнуться на какое-л. препятствие, запнуться, споткнуться
Туохтан тумнастан, Ханныктан хааттаран, Кимтэн иҥнигэстэнэн, Итигирдик иҥсэлээхтик, Сэттээхтик эттэҥий? Өксөкүлээх Өлөксөй
Институкка эксээмэн туттарсан, бэйэтэ этэринэн, нуучча тылыгар иҥнигэстэнэн хаалбыт. «ХС»

туохт. Туохтан эмэ мэһэйдэт, харгыстан. ☉ Встретить препятствие в виде чего-л. [Дьоммут] эргэ куруҥ лааҥкытыгар кыһайтаран …… күөлү арҕаа баһынан туоруур буоллулар. П. Филиппов
Байыаннай цензураттан кыһайтаран, тугу даҕаны суруйбаккын. К. Симонов (тылб.)

туохт., кэпс. Туохтан эмэ мэһэйдэтэн бытаар, хойутаа. ☉ Задерживаться, затягиваться из-за чего-л. (напр., о решении вопроса)
Кини ити тардылыктаммыт боппуруоһу быһаарыыга тус бэйэтинэн ылсыбыта. А. Яковлев. Чааһынай бас билиититтэн тардылыктанан Ньүкэн холкуоска сыҕарым киирэр. СЛ-9-10

саҥа алл. Арахсарга, ханна эмэ бараары туран этэр тыл. ☉ Прощай (при расставании), до свидания. «Аны биирдэ көрсүөххэ диэри быраһаай!» — элэмэс таҥастаах киһи тугу эрэ чукчалыы хардарбытын долгун, тыал тыаһыгар мэһэйдэтэн быһааран истибэтэ. Саха фольк. [Гастелло] Үөһэттэн көрдө сиргэ Үөр өстөөх баарын: «Быраһаай, дьоллоох дойдум, Бар — дьонум бары!» Эллэй
Быраһаайдарыҥ быдан кэмҥэ, Иитиллибит алаас сирбит. И. Чаҕылҕан. Тэҥн. бырастыы

көр бытарҕан
Күһүнү, кыһыны быһа бытархан тымныыга хаарыйтарбыт, чысхаан тыалга быһыта сыстарбыт дьэс алтан сирэйдээх, хатыҥыр киһи. Софр. Данилов
Сулустар урут бытархан тымныы түстэҕинэ, оргуйа олорор курдук хойуу тумантан мэһэйдэтэн көстүбэт буолаллара, билигин, аны, былыт кэтэҕэр хаххаламмыттар. В. Яковлев
Булчут тарыҥ уутугар бытархан тымныыга түһэн, кыл мүччү тоҥон өлбөтөҕө эмиэ баара. И. Федосеев

дьүһ. туохт. Түргэнник өгдөрөҥнөөн хаамп (кыра, бөкчөгөрдүҥү көҕүстээх киһи туһунан). ☉ Идти быстрым нешироким скачущим шагом, выставив вверх плечи (загривок) или горб (о небольшом сутулом или горбатом человеке).
△ Ыстаҥалаан, өгдөҥөлөөн хаамп, сүүр (чыычаах туһунан). ☉ Ходить, бегать, скакать вприпрыжку (о птичке).
△ Сир тэхтириттэн мэһэйдэтэн өрүтэ тэйиэккэлээн, өгдөрөҥнөөн бар, айаннаа (көлөһөлөөх тырааныспар туһунан). ☉ Ехать (обычно на колесном транспорте) по ухабистой дороге, подскакивая на неровностях.