даҕ. Олус сэрэхтээх, мүччүргэннээх, мэлдьи сэргэх буолууну эрэйэр. ☉ Требующий постоянной осторожности, осмотрительности, бдительности; тревожный, опасный
Туллукчаанаҕа кэтэниилээх-мананыылаах ыар күннэр үүммүттэрэ. В. Протодьяконов

1. 1) поездка; үчүгэй сырыы увлекательная поездка; 2) приключение, похождения; мүччүргэннээх сырыы приключения; 3) перен. путь, дорога; салгын сырыыта воздушный путь; уу сырыыта водный путь; өрүһүнэн сырыыны тохтоппуттар дорогу через реку закрыли; 2. перен. разг. распутный, развратный; сырыы дьахтар распутница.

туттул. сыһ. холб. Саҥарааччы өрүү астымматын, хомуруйарын көрдөрөр. ☉ Выражает недовольство, укор говорящего по поводу происходящего (как назло, ну и ну)
«Кэм буоллаҕа», — диэн, Байанай сэмэлиэн баҕаарта. В. Протодьяконов
Мүччүргэннээх кэмҥэ, кэм буоллаҕа. «ХС»
Кэм буоллаҕа. Эмиэ уруоккун үөрэппэтэххин. «ХС»

туохт. Хобордоохтоох буол; хобордоохто тут. ☉ Заиметь сковороду; взять в руку сковороду, вооружиться сковородой
Дьахталлар диэн киһи ылбычча өйдүү охсубат дьоно. Мүччүргэннээх түгэҥҥэ кэргэнин көмүскэһэн хобордоохтоммута сүрдээх этэ. У. Ойуур

эрдий диэнтэн дьаһ
туһ. «Кытаатыҥ, тулуйуҥ! Мүччүргэннээх мүнүүтэ кэллэ», — Коробейников дьонун эрдитэ сатыыр. Н. Якутскай
Ол гынан баран, күөх тыа суугуна, күөлгэ кус саҥата уол сүрэҕин эрдитэллэрэ. Далан
Иһирэх сүрэҕи эрдитэ Истиҥник мичийиҥ, мичээрдэр. И. Сосин

даҕ.
1. Ыар содуллардаах, алдьархайдаах, иэдээннээх. ☉ Сопровождаемый бедой, несчастьем; имеющий тяжелые последствия
Былыргы былдьаһыктаах дьылларым Быһылааннаах быраман мындаатыгар Илиэһэй бииһин уустара Илэ тиэстэллэр. П. Ойуунускай
Элэҥнээн истилэр миэхэ харахпар Элбэх үйэлэр: Быһылааннаах былыргы быралыйбыт да сахтар, Умнууга хаалбыт урукку да күннэр. М. Ефимов
Быһылааннаах, былдьаһыктаах, Быйылгы сэрии курдук Сэймэктэһиилээх, силиктэһиилээх Сэриини истэ илигим. Саха нар. ыр. III
2. Олоххо, сырыыга-айаҥҥа эрэйинэн туораныллар үгүс соһуччу түгэннэрдээх, мэһэйдээх. ☉ Со многими приключениями, трудностями
Лев Шейнин, Василий Ардаматскай онтон да атын сэбиэскэй суруйааччылар быһылааннаах айымньыларын утаппыт киһилии умсугуйан аахпыта. М. Попов. Тэҥн. мүччүргэннээх
◊ Быһылааннаах сэһэн — соһуччу араас мүччүргэннээх түгэннэрдээх сэһэн. ☉ Приключенческая повесть (повествовательное произведение). Быһылааннаах сэһэни ааҕарын сөбүлүүр

аат., кэпс. Киһиэхэ сөбүлэппэттик быһыыланыы, дьээбэлэнэн саарбах суолу оҥоруу. ☉ Странный, вызывающий недоумение, предосудительный поступок
[Оҕолор] буойуллубат буоланнар, араас дьиибэни-баабаны, баракааһы, мүччүргэннээх быһылааны эккирэтэллэрэ кистэл буолбатах. Р. Баҕатаайыскай
[Оҕом эрэйдээх] аҕам ол-бу дьиибэни-баабаны оҥордоҕуна дьон күлэрэ бэрт, мин олус кыбыстабын диэхтиир буоллаҕа, кыбыстыа суоҕа дуо - аныгы дьоллоох, кэрэ үйэ киһитэ. С. Ефремов
Нохоо, мин дьиибэни-баабаны оҥордохпуна куттанан көрөөр эрэ. И. Федосеев

көтөх диэнтэн холб. туһ. [Удаҕаннаах Кулун Куллустуур] көтөхсүбүт сирдэрэ көҥүс буолан көҥүрүттэн түстэ. ПЭК ОНЛЯ III
Ийэтэ, сорсуннаах сырыылаах булчут уолун санаатын табаары, кини диэки көх-нэм буолан, сүргэтин көтөҕүстэ. Р. Баҕатаайыскай
Кыра оҕону көтөҕөн олоруох Сылаас, сымнаҕас илиигинэн Доҕотторуҥ өлүктэрин тохтоло суох Күн-түүн көтөхсөр этиҥ — эн. Дьуон Дьаҥылы
Үтүөҕэ үтүөнэн төлөөммүн, бу мүччүргэннээх чааска дьону көҕүлүүбүн, санааны көтөхсөбүн. У. Нуолур

аат. Оонньуур киһи. ☉ Играющий, игрок
Этэр курдук, дьон санаатын өрө көтөҕөр кэмдьыл мүччүргэннээх ыҥырыытыгар угуйар биэчэрдэри оҥорууга кини биир тэрийээччи, ыллааччы, оонньооччу этэ. С. Васильев
Андрей Наумов уонна Федя Фёдоров күнү быһа хатыһан туран саахыматтаан тахсаллар; кинилэри кытары тулуһан оонньооччу суох, онон куруук бэйэлэрэ эрэ «харсаллар». А. Бэрияк

аат. Киһи ону-маны ырыҥалыыр дьоҕура, кыаҕа. ☉ Рассудок
Таастан тааска охсуллан күүгэн боһугуруур уонна үүнүн быһа ытыран кыыл барбыт ат курдук өйө-дьүүлэ суох түһэр. И. Данилов
Даарыйа өй-дьүүл ылыан иннинэ, Дабыыт, били хаһан эрэ кини дьиэтиттэн ойуурга мүччү түһэн куоппутунуу, эмиэ элэс гынна. И. Никифоров
Ити сэһэн дьоруойа мүччүргэннээх да мүнүүтэлэргэ өйүн-дьүүлүн ыһыктыбатын, холкутун, хотоойулаахтык туттарын кэрэһэлиир. ФЕВ УТУ