нареч. громко, навзрыд (плакать); оҕо марылаччы ытыыр ребёнок плачет навзрыд.

нареч. от күккүрээ =; күккүрэччи ытаа = плакать громко, навзрыд.

сыһ.
1. Хаппыт тириини эбэтэр ыарахан тимир ньаалбааны соһор курдук тыастаахтык. ☉ Нареч
от күккүрээ. Дуорастаайабы быһыта кырбаан, дьиэ таһын диэки сон курдук күккүрэччи сыһан, таһаара турдулар. Эрилик Эристиин
2. Тохтообокко, күүскэ, уйа-хайа суох (ытаа). ☉ Громко, навзрыд (плакать). Күккүрэччи ытаа

сыһ. Күүскэ, саҥа таһааран (ытаа). ☉ Громко, в голос, навзрыд (плакать)
«Оҕом Дьэкиим сырдык кэриэһин умнума, миигин быраҕыма», — Өрүүнэ маккыраччы ытаата. Болот Боотур
Сардаана эмискэ улаханнык маккыраччы ытаата. Н. Лугинов
Дьөгүөрсэ туран Дьаакыбы кууһа-кууһа, маккыраччы ытаата. М. Доҕордуурап

ытаан маккыраа — күүскэ саҥа таһааран ытаа. ☉ Плакать громко, в голос, навзрыд, реветь
Оҕо оонньуурун былдьатар, Убайын сүүрэн куоттарар, Ытаан маккырыыр ыксаан: «Ийээ?» — диэн хаһыытыыр. Баал Хабырыыс
Оҕоҕо дылы ытаан маккырыы олордоххунуй. Болот Боотур
Киргиэлэй соҕотох Бэрт атаах оҕолоох, Күнүһүн сарылыыр, Түүннэри ытаан маккырыыр. И. Гоголев
ср. кирг. баркыра ‘реветь, издавать рёв’, бур. бархира ‘расплакаться’, др.- тюрк. бахыр ‘кричать, реветь’

туохт. Саҥа таһааран улаханнык сарылаан ытаа. ☉ Громко навзрыд плакать, рыдать, реветь
Оҕо өрө мэтэрийэ-мэтэрийэ ытаан марылыыр. Н. Якутскай
Дьиэ иһинээҕи аймааһынтан оҕо уһуктар, ытаан марылыыр. Н. Заболоцкай
[ Наташа] ыстанан тиийэн олоро түстэ да, ытаан марылаан баран, өргө диэри кыайан уоскуйбата. Л. Толстой (тылб.)

сыһ. Кү үск э с а ҥ а таһааран (ытаа). ☉ Громко, навзрыд (плакать)
Оҕо марылаччы ытыыр.  [Ийэтэ ытаабытын көрөн] Өкүүсэ хаҥас быыс кэннин диэки баран, эмиэ марылаччы ытаан барда. Эрилик Эристиин
Чүүчүк [кыыс] лыаҕы куоттарбыт абатыттан уонна [ньирэйгэ] кэйдэрбит ыарыы тыттан марылаччы ытаата. Ф. Филиппов
Кыыс марылаччы ытаата, сирэйин ытыстарынан саба тутунна, онтон нүксүччү туттан сүүрэн барда. М. Шолохов (тылб.)

сыһ.
1. Ньирилээн иһиллэр, тыаһыыр курдук. ☉ Издавая, производя гулкие, грохочущие звуки
Кута-тохто Ардах түстэ, Курулаччы, Ньирилэччи. Күннүк Уурастыырап
Этиҥ ньирилэччи эттэ, Чаҕылҕан күлүбүрүү чаҕылыйда, …… Ардах барылыы ардаата. ДВ О
2. Эрчимнээхтик, бүтэҥитик (хол., ытаа). ☉ Громко, навзрыд (напр., рыдать)
Ньирэйэ биир сарсыарда Иһэ ыалдьан аһааҕырда: Мэҥирээбэт, саламмат. Нина хайыан булбата — Ньирилэччи ытаата. Р. Баҕатаайыскай

сыһ.
1. Биир күдьүс тохтоло суох улаханнык, тыастаахтык. ☉ С непрерывным рокотом, громко издавая непрерывный шум
Сис тыаларга үллүк буолан сыппыт сыа хаар ууллан, үрүйэнэн барылаччы сүүрдүбүтэ. И. Сосин. Ханаал устун уу омуннаахтык барылаччы сүүрэ турара. «Саха с.»
2. Айаҕыҥ муҥунан, улаханнык (ытаа, хаһыытаа). ☉ Во весь голос (кричать), навзрыд (плакать)
Саҥастара куударалаах баттахтаах, барылаччы ытыыр уол оҕону төрөтөр. Болот Боотур
3. көсп. Дэлэйдик, өлгөмнүк. ☉ Вдоволь, в изобилии, достаточно
Улаан биэбит улуу хаһатын Хаартылыы ууран, Ахтаах арыыны барылаччы тардан, Анды кус сымыытын Баһыгыраччы ууран …… Кэнчээри ыччаттарбыт Кэскиллэрин уруйдуоҕуҥ! Саха нар. ыр. I
Ис сүрэҕиттэн кыһаллан үлэлээбит киһи үүтү баҕас барылаччы ыан ылыах курдук эбит. «ЭК»

I 1. новый || новое; саҥа дьиэ новый дом; саҥа олох новая жизнь; Саҥа дьыл Новый год; саҥаны олохтоо = внедрять новое; 2. нареч. 1) вновь, снова; саҥа оҥор = делать что-л. вновь, снова; 2) только что; впервые; саҥа кэллим я пришёл только что; кини куораты саҥа көрдө он увидел город впервые # саҥа төрөөбүт оҕо новорождённый; ый саҥата см. ый .
II 1) голос || голосовой; дьон саҥалара иһиллэр слышны голоса людей; көтөр-сүүрэр саҥата голоса животных; 2) речь; киһи (саҥарар ) саҥата человеческая речь; саҥатыттан маппыт он лишился дара речи (от страха, болезни); саҥатын хоһооно иһиллибэт смысл его речи не понятен; 3) перен. болтовня, многословие; кини саҥатыттан салтым мне надоела его болтовня # саҥа аллайыы грам. междометие; саҥа гын = разг. укорять; осуждать; саҥа таһааран ытаа = рыдать; плакать навзрыд.