скитаться (далеко), отлучаться (надолго); ср. быралый=.

отправляться (далеко); странствовать; ыраах быралый= уйти далеко; өр быралыйда он отлучился надолго; ср. быраҕыр =.

туохт. Ааспат, арахпат ыарыыга буулат. ☉ Надолго приобрести хроническую болезнь
Кини атаҕынан эрээдэлэнэн сылдьар. ПЭК СЯЯ
Эрээдэлэнэн эрэйдэнэр Дьикти ууттан [эмтээх ууттан] тиллиэм дэнэр. А. Пушкин (тылб.)

нареч. 1) долго; олус өр оҥор = делать что-л. очень долго; өр күүттүм я долго ждал; өргө диэри надолго; 2) давно; кинини көрбөтөҕүм өр буолла я его давно не видел; өртөн с давних пор.

туохт., кэпс. Тугу эмэ олус уһуннук-киэҥник, соһо сылдьан оҥор, гын. ☉ Делать что-л. очень долго, в течение долгого времени, затягивать надолго
Сайыны быһа солохтоон оттуурга от иинэрин-сүтэрин таһынан соллоҥноон да хаалыа баар. «ХС»

сов. разг. I. (остаться надолго) олор, олорон хаал; засесть в крепости кириэппэскэ олор; засесть дома дьиэҕэр олорон хаал; 2. за что или с неопр. олорунан кэбис; засесть за работу үлэҕэ олорунан кэбис; 3. (застрять) олорон хаал, иҥнэн хаал; пуля засела в ноге атаҕар буулдьа иҥнэн хаалбыт.

туохт. Олохтоох сиртэн тэлэһийэн ханна эрэ ыраах, уһук сиргэ тиий, сырыт. ☉ Уехать, удалиться из родных мест; жить далеко от родины, скитаться, отлучаться (надолго)
Саха манна маҥнай кыргыс саҕана үөскээбит үһү. Дыгын сэриитин саҕана быраҕыран үөскээн хаалтар. Саха сэһ. II
Иэйиим, ырам дьэ эмиэ көөнньөр, Эйиэхэ быраҕыран тиийэллэр. Харахтарым, эйигин көрдөөннөр, Хараҥаҕа кэтиллэ түһэллэр. У. Шекспир (тылб.)

туохт., кэпс. Өйгөр түһэр, умнубат курдук үчүгэйдик өйдөө. ☉ Уразуметь; сохранить в памяти, запомнить (крепко, надолго)
Мойуос кинээс, тоҕус үүккүнэн тохтотон долоҕойдоо эрэ! Нор. ырыаһ. [Оҕонньор] хаста да лабыйан эмин хаста, төһөнү иһэрин долоҕойдуур. Н. Тобуруокап
[Иччикэйиэм] таас оройгор долоҕойдоон истэн сэҥээр эрэ. П. Ядрихинскай

туохт. Ыраах айанныы эбэтэр уһун кэмҥэ үлэлии барар дьону аһынан-үөлүнэн хааччый. ☉ Снабжать провизией, обеспечивать едой с запасом (людей, отъезжающих из дома надолго)
Кини [Андрей Мохначевскай] нэһилиэгэр — Алаҕарга оскуола суоҕа. Ыаллыы Бахсы оскуолатыгар баран үөрэниэҕин төрөппүттэрэ өйүөлээн-тайаалаан үөрэттэрэр кыахтара суоҕа. «Кыым»

сыһ. Уһатан-кэҥэтэн, бытааран, тардыллан. ☉ Откладывая надолго, медля, затягивая
Оҕолоор! Чэ, бары үлэҕитигэр турунуҥ! Уур-саар гынымаҥ — биир ким эмэ бытаардын да, үлэһит барыта бытаарар. С. Ефремов
Хотугу сайын кылгас. Уур-саар гыннаххына, түргэнник, биллибэккэ ааһа охсон хаалыа. Н. Босиков
Онон ол [Брешковскаяны] атаарыы уур-саар буолан хобдохтук түмүктэммитэ. П. Филиппов