I наледь (обычно на горных речках).
II 1) глист; глисты; 2) солитёр.

аат. Күөл, үрэх мууһун үрдүгэр халыйбыт уу. ☉ Вода, выступившая поверх льда, наледь
Өрүс тааҥар хам ылларан, саппыкытын уллуҥа түһэн хаалан, атахтарын үлүтэн кээспит үһү. Күннүк Уурастыырап
Үрэх тааҥыгар түһэн, Үлүйэн өлө сыһаммын, «Муус дүлүҥ» төкүнүйэн, Булбутум балааккабын. В. Миронов
Тыаҕа, үрэх мууһугар, үрэхтэр, үрүйэлэр тааҥнарыгар боккуоба суох ат халтарыйан сүгүн хаампат, олус илистэр. Я. Семёнов
ср. чув. тан ‘наледь’

образовываться — о наледи (обычно на горных речках); покрываться наледью, тонкой коркой льда (обычно о горных речках).

I
аат. Кыһын сир анныттан тахсан халыйбыт уу, ол уу тоҥон муус буолбута. ☉ Вода, выступившая поверх льда, а также слой льда, образовавшийся из этой воды, наледь
Таһаҕастарын санныларыгар сүкпүтүнэн, тарыҥ уутунан дэбилийэ сытар үрэхтэри кэһэн туорууллар. Амма Аччыгыйа
[Булчут] тарыҥ уутугар бытарҕан тымныыга түһэн, кыл мүччү тоҥон өлбөтө эмиэ баара. И. Федосеев
Таба тарыҥтан арахпат, буллар эрэ, аһаабакка ону салаан тахсар. ЗПН ЧТ
II
аат. Харамай оһоҕоһугар үөскүүр паразит үөн, лиистик. ☉ Глист, солитёр
Киһи оһоҕоһугар сибиинньэ тарыҥа эмиэ баар буолааччы. ББЕ З
Оҕус тарыҥа киһи оһоҕоһун иһигэр паразиттыыр. ББЕ З

1. даҕ.
2. Хаара суох, килэркэй, халтархай (хол., муус, суол). ☉ Без снежного покрова, гладкий, скользкий (напр., лед, дорога)
   Килэҥ мууһу ортотунан киирэн, Таал-Таал эмээхсин сүүрэн кэдэйиктэнэр. Суорун Омоллоон
   Оҕонньор килэҥ суолга самыытын уҥуоҕун үлтү түспүтэ. С. Никифоров
   Ыттар муора килэҥ мууһугар сыарҕаларын чэпчэкитик соһон, субуллаҥнаһан истилэр. П. Филиппов
3. Туох да ото-маһа суох, халтаҥ. ☉ Без какой-л. растительности, голый
   Килэҥ сиргэ балаакка тартыбыт. — Аҥаардас килэҥ тааска таба тугу булан аһыай. С. Никифоров
4. аат суолт.
5. Туох эмэ кылааккай ньуура. ☉ Гладкая поверхность чего-л., глянец
   Мин бу тыллары …… Сэргэлээх чуумпу нуурал уулаах күөлүн сиэркилэ килэҥин көрө олороммун суруйабын. Эллэй
   Хайата кэрэний: сир ийэ Эбэтэр бу халлаан килэҥэ? П. Тобуруокап
   [Мотуорка] тумса …… уу килэҥин хайа тыыран дьурулуур. Л. Попов
6. Хаара суох халтаҥ муус, ардах-хаар ирэ-ирэ килэччи тоҥмута. ☉ Голый лед, гладкая ледяная поверхность, наледь
   Оскуола тэлгэһэтин килэҥэр илиитин булгу түспүт. Амма Аччыгыйа
   Сарайтан …… муус бытырыыстар тоҥ килэҥҥэ түһэн үлтү ыстанан кылыгыраһаллар. Софр. Данилов
   Күөл мууһугар килэҥҥэ Хатыыскалыыр үтүөкэн. П. Дмитриев