нареч. наперекор, напротив; кэдэргитик оҥорор он поступает наперекор.

нареч. сломав, переломав; тосту оҕус = переломить ударом; тосту тарт = дёрнуть и сломать; тосту үктээ = наступив переломить (напр. палку) # тосту туора напролом; наперекор; тосту туора тыллас = говорить что-л. из ряда вон выходящее (по бестактности, грубости).

нареч. 1) назад; илиитин кэдэрги тут = скрутить кому-л. руки назад; кэдэрги тарт = тянуть назад; 2) наперекор, наоборот; барытын кэдэрги оҥорор он всё делает наоборот; кэдэрги кэмэлдьилээх человек, который всё делает наоборот; упрямый, несговорчивый.

нареч. от түҥнэр = 1; түҥнэрһ ас = свалить, опрокинуть толчком; түҥнэри кэт = надеть что-л. наизнанку; түҥнэрв олор = сидеть спиной к кому-л.; түҥнэри саай = свалить с ног ударом; түҥнэри тэп = опрокинуть что-л. пинком; түҥнэри хайыс= отвернуться в сторону; түҥнэри ыт = застрелить (наповал); түҥнэри эргит = перевернуть (вверх дном) # түҥнэри өттө оборотная сторона; түҥнэри киһи человек, который всё делает наоборот, наперекор кому-л.

туохт., кэпс. Бөппүрүөктүк быһыылан, киһи этэрин ылыммакка, истибэккэ, утарыта оҥор. ☉ Проявлять в чем-л. крайнюю несговорчивость, поступать наперекор сказанному, ожидаемому
[Огдоос:] Туох диэй?.. Бөппүрүөктүүр буоллаҕа дии. Хара сордоох хайабытын батан хатай хааннанна буолла. А. Софронов
«Паапаа, Аким мин тылбын олох истибэт, бөппүрүөктүүр», — диэтэ Настя. В. Башарин

сыһ. Өрөлөһөн, төттөрүлэһэн, өсөһөн эрэр курдук (хол., кэпсэт). ☉ Непокорно, наперекор кому-л., строптиво
— Ити уол Толяны кытары бэрт харсаахтык да кэпсэтэр. Тоҕо итиннигий? ВЛ РБЫ
Оттон сорох дьон итирбит бириэмэлэригэр харсаахтык туттар, иирсэр үгэстээхтэр. СИВ АКУО
Хаһаактыы харсаахтык, эр киһилии бал-бааччы, түрмэлии ыысбурут да тыллаһары сатыыбын. Үлэм оннук. С. Курилов (тылб.)

туохт. Кимиэхэ эмэ утары эт, өрөлөс, төттөрүтүн оҥор. ☉ Перечить кому-л., упрямиться, делать наперекор, противодействовать кому-чему-л. [Бааһынай түрмэҕэ] сорох олохтоох былааһы кытта харсаахтаспытын иһин олорор эбит. КНК БСИДЛ
Ити бэйэлээх кырдьаҕастары, күөн көрсүһэн, утарылаһар кыаҕыҥ суох. Харсаахтаһаҥҥын эстиэҕиҥ. Сэрэнэ сырыт. П. Ламутскай (тылб.)

туохт. Кими эмэ кытта тыл-тылга киирсимэ, кыраттан төттөрүлэс, хадаардас. ☉ Говорить, поступать наперекор, перечить, спорить по пустякам, пререкаться
[Ананий — Дашаҕа:] Эн миэхэ тымныытык сыһыаннаһыыгын уурат. Оттон мин өттүбүттэн оннук хатайдаһар быһыыны көрсүһүөҥ суоҕа. М. Доҕордуурап
«Мин аска кыһаммаппын», — диэн Абдуркулла, соруйан хатайдаһан, ханна эрэ баһылла сытар аһы соруйан аһаабат. Эрилик Эристиин

I гл. 1) отталкивать, отпихивать кого-что-л.; күүстээх тыал түөскэ кэптэ сильный ветер ударил в грудь; киэр кэп оттолкнуть прочь; 2) ударить, нанести встречный удар; охсуһук дьүккүс гына умса кэбэн кэбиспитигэр, көрөөччүлэр соһуйдулар зрители удивились внезапному ответному броску борца; 3) толочь; кэлиигэ кэп толочь что-л. в ступе.

II 1) сущ., уст. участь, рок, судьба (несчастливая) человека; аҕатын кэбин кэттэ его постигла участь отца; 2) прил. страшный, ужасный; кэп тыл скверное слово или слово наперекор.

1. 1) следующий, другой; нөҥүө күнүгэр на другой день; неҥүө сарсыардатыгар на следующее утро; 2) противоположный, противолежащий; хайа нөҥүө өттө противоположная сторона горы; уулусса нөҥүө өттүгэр на той стороне улицы; 2. в роли послелога, упр. осн. п. через, сквозь; за; күн былыт нөҥүө саспыта солнце спряталось за облака; хайа нөҥүө за горой; Сир атмосфератын нөҥүө сквозь атмосферу Земли; түннүк нөҥүө көстөр видно через окно, видно в окно; кыраныысса нөҥүө за границей; олбуору нөҥүө ой= перепрыгнуть через забор # нөҥүө түс = делать, поступать наперекор кому-л.