ел. холобур; был, например, такой случай холобур, маннык түбэлтэ буолбута.

1. пример; холобур буол = быть примером; холобурда аҕал приведи пример; холобур тутун = ставить кого-л. в пример; 2. модальное сл. например, к примеру, скажем, допустим; холобур, учуутал үлэтэ например, работа учителя; холобур, өйдүү илик буоллахпыт дии допустим, мы ещё не поняли; холобур ылан эттэххэ, холобура диэн эттэххэ или холобурун ыллахха например, к примеру сказать, если допустим, если допустить (о чём-л. маловероятном); холобур ылан эттэххэ, арай сарсын хаар түстүн ... допустим, завтра выпадет снег...

тыаһы үт. т. Бөдөҥ таммахтар өтөр буола-буола тимиргэ, кырыысаҕа, балааккаҕа о. д. а. түһэр тыастара. ☉ Шум, стук дождя, бьющего редкими, крупными каплями, например, по жестяной крыше, палатке
Ньир-ньир Этиҥ эппэхтээтэ, Дабдыр-дабдыр Самыыр таммалаата. «ХС»

модальное сл. 1) может, может быть, возможно; баҕар бу киэһэ кэлиэҕэ возможно, вечером он придёт; баҕар буолуо может быть, возможно, вероятно; ср. өҥөтөр ; 2) допустим, предположим; например, к примеру; хоть; баҕар , саанан да ыт , кини уһуктуо суоҕа хоть из ружья пали, он не проснётся; ханна да олоруохха үчүгэй буолла , баҕар биһиги Сахабыт да сирин ылыаҕыҥ везде жить стало хорошо, взять, например, нашу Якутию; 3) пусть, хоть, даже; баҕар үҥтүн пусть жалуется; баҕар , бары да барыҥ хоть все уходите; баҕар кыыһыр ну и сердись; баҕар буоллун пусть; так и быть; ср. баҕардаҕына , баҕардар .

частица модальная даже, пусть, хоть; дьүрү күүстээх да буол ... будь хоть ты и силён...; дьүрү ытаа даҕаны ! хоть плачь! (мне всё равно); кинилэри кытары дьүрү бииргэ да сылдьыбытым суох я с ними даже и вместе не бывал # дьүрүтүн эттэххэ а) к примеру сказать; так, например, б) к слову, между прочим.

сыһыан холб. Инники этиллибити чуолкайдаан биэрэр. ☉ Выражает уточнение, пояснение предшествующей мысли (например, к примеру сказать, если допустить)
Олох үрдүктэн ыйыылаах, үөһэттэн сокуоннаах суол устун бара турар, кинини, холобурун эттэххэ, күн да судаар уларытыан сатаммат. П. Ойуунускай
Холобурун ыллахха, мин ити Дүөдэ диэн ходуһалаахпын. Күндэ
Холобурун ыллахха: кыра да соҕус титирик суолу туора түспүтүн ылбакка, элэйэн бараныар дылы үрдүнэн таһаҕастаах сыарҕаны көтүтэн биитэр тумуннара сатаан сылдьар буолаллар. Эрилик Эристиин

1. союз 1) (несмотря на то, что) да буоллар, буоллар даҕаны, да иһин; он хоть и стар, но бодр кини кырдьаҕас да буоллар тэп курдук; 2) (до такой степени, что) да, даҕаны; хоть убей өлөр даҕаны; 3) (или) да, даҕаны, баҕар; приходи хоть сегодня, хоть завтра баҕар бүгүн, баҕар сарсын кэл; 2. частица 1) (даже) да, даҕаны; пойду хоть сейчас билигин да барыам; 2) (по крайней мере) саатар; скажите хоть одно слово саатар биир тылла эт; 3) разг. (к примеру) да; например, хоть он холобур, кини да буоллун; 4) с относ, мест, (любой) да, даҕаны; хоть кто ким да буоллун; хоть куда ханна да буоллун.

I мест. указ. тот, та, то; ол дьиэҕэ киир войди в тот дом; ол хайа үрдүк та гора высока; ол диэки бар= идти, ехать в том направлении, в ту сторону; ол курдук вот так, таким образом; ол гэннэ а) после того, затем; далее; б) сверх того, кроме того, ещё; ол гэннэ тугу кэпсиигин ? что ещё расскажешь?; ол да буоллар тем не менее, всё-таки, несмотря на то; ол гынан баран или ол эрээри всё же, однако; ол иһин поэтому, вследствие этого; ол иһин да! вот в чём дело!, вот оно что!; ол аата значит, следовательно; ол үрдүнэн сверх того, помимо того; онон тем; той; онон барыҥ поезжайте той (дорогой); ону а) того, то, ту; ону мин билбэппин того я не знаю; б) о том; об этом; сну истээт услышав об этом; ону ааһан кроме того, сверх того; онуоха (ҕа); на то, на это; онуоха кини этэр ... на это он говорит...; онуоха туох баарый ? что из того?; онуоха эбии к тому же # ону баара не тут-то было ; онуоха-маныаха диэри до поры до времени.
II модальное сл. 1) усиливает выразительность высказываемого: ол туохтан куттанныгыт? а чего это вы испугались?; ол эйигиттэн ыйытыам дуо ? а что, тебя буду спрашивать, да?; 2) с гл. предположительного накл. выражает итог, заключение высказываемого так и...; бардаҕа ол так и ушёл... #ол аата а) значит, следовательно, стало быть, таким образом, выходит; ол аата , дьэлликтииргин бырахтыҥ дуо ? значит, ты бросил бродяжничать?; б) то есть, значит; ол аата , төһө буоларый ? то есть, сколько будет?; ол буолан (или гынан ) баран но, однако; ол буолан баран, бу хартыына олус табыллыбыт однако эта картина очень удалась; ол гынан баран, ким да кэлбэтэҕэ однако никто не приходил; ол да буоллар несмотря на это, однако, всё-таки; ол да буоллар , быйыл оҕуруот аһа лаппа үчүгэй буолар буолла несмотря на это, обещается хороший урожай овощей; ол иһин вот тото; конечно; ол иһин , эн төннөн кэлиэхтээх этиҥ вот тото , ты должен был вернуться; чэ , ол иһин , сэрэйбит сэрэх ну конечно, так и предполагали; ол иһин даа вот в чём дело; ясно, в чём дело; ол иһин даа , оттон мин сэрэйбэт да этим вот в чём дело, а я и не догадывался; ол курдук а) итак, таким образом, вот так; ол курдук , бу мас дьиэ ордубут таким образом, этот деревянный дом остался целым; б) например, к примеру; ол курдук , бу порка саҥа үс кран туруорулунна в этом порту, например, установлено три крана; ол эрээри но, однако, тем не менее; халлаан былыттаах , ол эрээри ичигэс пасмурно, но тепло; онон буоллаҕына следовательно, значит, стало быть; онон буоллаҕына , кини миэхэ суруйар суруга барыта сымыйа эбит следовательно, всё, что он пишет мне, оказывается неправдой; онон бүтэр вот и всё, и всё; бүгүн барабын , онон бүтэр ! сегодня еду — и всё!; онто суох а) и так (уж), и без того; онто да суох биһиэхэ ыарахан и без того нам тяжело; б) действительно, (и) в самом деле; конечно; ээ , онто суох , оннук , действительно, так оно и есть; онто суох , үөрүөхтэрин үөрэллэр ! конечно, как им не радоваться!; ону ааһан более того; не только ..., но и...; ыллыыр , ону ааһан үҥкүүлүүр она не только поёт, но и танцует.

1. нареч. (таким образом) оннук, ол курдук, ити курдук, бу курдук; именно так чахчы ити курдук; сделай так же эмиэ ити курдук оҥор; 2. нареч. (как нужно) сөп, сөпкө, ситинник; не так сыыһа; ты делаешь это не так! — Всё так! эн маны сыыһа оҥороҕун! — Барыта сөп; 3. нареч. (без последствий, без изменений) мээнэ, таах; так это не пройдёт ити таах хаалыа суоҕа; 4. нареч. (без особых намерений) таах, көннөрү; я сказал это просто так мин итини көннөрү эппитим; 5. нареч. (до такой степени, настолько) оннук, оччо; я так много ходил, что едва стою на ногах атахпын нэһиилэ уйан турабын, оннук элбэхтик хаамтым; 6. нареч. (тогда, в таком случае) онон; работу доделал, так можно и отдыхать үлэни оҥорон бүттүм, онон сынньаныахха да сөп; 7. нареч. (действительно, подлинно) кырдьык, чахчы; он хитёр, уж это так кини киитэрэй, ол кырдьык; 8. частица разг. (ничего особенного) таах, мээнэ; что с тобой? — Так. туох буоллуҥ? — Ээй, таах; 9. частица (следовательно, значит) онон, итинэн, ол аата; так ты женат? онон эн кэргэннээххин?; так ты мне не веришь? онон эн миэхэ итэҕэй-бэккин дуу?; 10. союз (вследствие этого, потому) онон; мясо не жирное, так ты не покупай эт көтөх баҕайы, онон атыылаһыма; так как быһыытынан; 11. союз (но, однако) да, ол гынан баран; говорил я, так ты слушать не хотел мин эппитим да, эн истиэххин да баҕарбатаҕыҥ; 2. частица ограничительная чэ биир; приду так часа в три чэ биир үс чааска кэлиэм; 13. частица (например) ол курдук; в Ашхабаде климат жаркий: так температура в тени доходит до сорока градусов Ашхабад олус итии климаттаах: ол курдук температура күлүк сиргэ түөрт уон кыраадыска тиийэр; и так (и без того) онто да суох; и так далее (и т. д.) уонна да атын (уо. д.а.); не так ли? оннук буолбат дуо?; так себе таах сибиэ; так точно воен. ситигирдик, соннук; за так прост. босхо, мээнэ; так и есть дьиҥэ да оннук; так называемый диэн ааттанааччы.

1. аат.
2. Дьон-сэргэ биһириир, ылынар, үтүктэр быһыыта-майгыта. ☉ Действие или явление, служащее образцом для подражания, пример, образец
   Толстой олох кырдьыгар, айымньы уус-уран форматыгар, тылга үрдүк модьуйуулаахтык сыһыаннаһыыта биһиги бары айар үлэһиттэрбитигэр үтүө холобур буолар. Софр. Данилов
   Кырдьаҕас учуутал, бэтэрээн буойун, чахчы да, — төрөөбүт дойдуга таптал, бэриниилээх буолуу тыыннаах холобура. И. Павлов
   Аҕа, ийэ оҕолорун аҥаардас тылынан эрэ буолбакка, тус бэйэлэрин холобурдарынан, майгыларынан-сигилилэринэн эмиэ иитэллэр. Дьиэ к.
3. Тугу эмэ сиһилии быһааран, көрдөрөн биэрэр биир түгэн, быһыы-майгы. ☉ Показательный частный случай, конкретное явление, приводимое для объяснения, в доказательство чего-л., пример
   Ананий Лоҥкуудаҕа көһүү туһалааҕын туһунан элбэх үтүөкэннээх холобурдары этэн дакылаатын түмүктээтэ. М. Доҕордуурап
   Тэҥнэбил холобуру ылабыт: оччотооҕуга көлөнөн ыһыллар бааһына оройуон билигин ити үлүгэр тиэхиньикэнэн ыһар сиринээҕэр икки төгүл киэҥ этэ. П. Егоров
   Дьиэ кэргэн эйгэтэ оҕо майгытыгар-сигилитигэр сабыдыаллыырын көрдөрөр холобур үгүс. ОАП ИиЭУО
4. аат сыһыан т. Саҥарааччы этэр санааларын бигэргэтэн, эбии быһааран, көрдөрөн биэрэр түгэнигэр туттуллар. ☉ Говорящий использует высказываемую мысль в качестве выборочной иллюстрации для пояснения сказанного прежде (например)
   Олоххо, холобур, туох да суох Уу, салгын иккини солбуйуох. Күннүк Уурастыырап
   Холобур, күһүн, үрэх баһыгар хаар түстэр эрэ, хаас киирбитинэн барар. Далан
   Туох баар үлэбит нууччалар ньымаларынан баран иһэр. Холобур, мин сүгэ охсобун. Нуучча тэрээк сүгэтин үтүгүннэрэ сатыыбын. М. Доҕордуурап
   △ Этиллэр санааҕа ‘буолуон сөп’, ‘баҕар’ диэн сэрэйиини көрдөрөр. ☉ Имеет оттенок допустимости, уступки, возможности: скажем, допустим
   Холобур, эһиил эмиэ кураан буоллун. М. Доҕордуурап
   ◊ Холобура суох — туохха эмэ холооннооҕо, тэҥнээҕэ суох. ☉ Не имеющий равных в чём-л.
   Түбэ нэһилиэгэр Сэпсики диэн туохха да холобура суох балай киһи баар. Күндэ
   Ыгытов таптыыр санаатыгар, Ити Нина …… оннооҕор сынтаҕар мунна туохха даҕаны холобура суох кэрэ! Н. Якутскай
   Биир дойдулааҕа Филипп Лобанов холобура суох хорсун быһыытын утумнаан Василий Афанасьев сырдык тыына быһынна. «Кыым». Холобурга сырыт — кимиэхэ эмэ холобур буол. ☉ Служить примером для кого-л.
   Бүөтүр бөһүөлэк ыччаттарыгар холобурга сылдьар үтүө оҕо буолта. Н. Габышев
   Дэлэҕэ даҕаны «Ньукулаас курдук иистэнньэҥ», «Ньукулаас курдук асчыт» диэн дьиэ аайы кэпсэлгэ, холобурга сылдьыа дуо?! С. Никифоров
   Кылаассык — холобурга сылдьар суруйааччы. ВГМ НСПТ