винт || винтовой; тимир суруук железный винт; суруук быһыыта винтовая нарезка.

ж. 1. (действие) кэрдиистээһин; тоҥуулааһын; 2. (нарезка) бэлиэ, кэрдиис, тоҥуу; 3. (чеканка) быһыы ойуу; ружьё с золотой насечкой кыһыл көмүс ойуулаах саа.

прил. 1. биинтэ; винтовая нарезка биинтэ быпыыта; 2. (спиральный) биинтэлии, биинтэлии быһыылаах; винтовая лестница биинтэлии кирилиэс; 3. (приводимый в движение винтом) биинтэбэй, биинтэлээх"

I
аат., эмп. Туох эмэ эчэйиини, бааһы бэрэбээскэлииргэ туһаныллар маарыла лиэнтэ. ☉ Бинт
Бааһырбатах байыастартан ньиэмэстэр дьэҥдьийэн, бэрэбээскэ биинтэлэрин былдьаан ылбыттара. ССС
II
аат., тех
1. Тугу эмэ туттарарга, холбуурга аналлаах, эрийэн киллэриллэр тоһоҕо курдук тимир чаас. ☉ Винт (стержень со спиральной нарезкой). Биинтэни эрийэн киллэр
2. Сөмөлүөтү эбэтэр суудунаны хамсатарга аналлаах, бэйэтин киинин тула эргийэр салбахтардаах оҥоһук. ☉ Винт (самолета или судна)
Биирдэ акустиктар өстөөх хараабылларын биинтэлэрэ тыаһыылларын истибиттэр. ССС
3. Саа уоһун ис өттүнэн устатын тухары испирээллии эриллэн тахсар буулдьа көнөтүк барарыгар туһалаах хаһыы. ☉ Нарезка (оружия)
Бинтиэпкэ биинтэлээх күөх иһэ күлүмнүүр. Эрилик Эристиин
◊ Биинтэ саа эргэр. – бинтиэпкэ. ☉ Винтовка
Биинтэ саабын бэркэ диэммин Билгэлээн көрбүтүм: Биэс сиринэн Бэлиэ баҕайытык бэттэн хаалан Бэйдиэннээн барбыт эбит. Саха нар. ыр. II

1. аат.
2. Сурааһыны эрийэ тардан оҥоһуллубут киэргэл, ойуу. ☉ Орнамент в виде закрученной линии
   [Огдоо] эриэккэс эрэдэһин оһуордаах ойуулаах толору арыылаах кымыстаах улахан чороону икки илиитинэн тутан Чөрөкөйгө биэрдэ. «Чолбон»
   Дьабака ортотун эрэдэһин ойуунан биэрбиттэр. Бу эр киһи уонна дьахтар куттарын көрдөрөр. Б. Павлов
   Кини синиэлин кыһыл көмүс эрэдэһиннэринэн саба тигиллибит үрдүк саҕатын, тыынарын мэһэйдэппит курдук, илиитинэн көннөрүнэн баран, санаатын ситэри эттэ. Н. Островскай (тылб.)
3. Саа уоһун иһинээҕи быһыыта. ☉ Нарезка ружья
   Карабин өр туһаннахха ис эрэдэһинэ кэһиллэр, оччоҕо буулдьата көҥдөйдүү барар. В. Миронов
4. Эриллибит, эриллэн хаалбыт (хол., быа). ☉ Кручёная бечёвка, нитка. Сап эрэдэһинэ
   □ Хатыллыбыт сабы күүскэ чиккэччи тардыллар: сап эрэдэһинэ ыпсыахтаах
   Оннук сап бөҕө буолар. Хомус Уйбаан
5. көсп. Олох ыар мускуурдара. ☉ Жизненные трудности, невзгоды, неудача
   Эргитэ санаан кэлэбин Эрэдэһин эриэн эгэлгэтин …… Сайын холоруктар сөрүүллэр, Кыһын силлиэлэр бөрүүллэр. П. Тобуруокап
   Онно буһуу-хатыы оскуолатын барбыт эрэ ыччат олох уустук эрэдэһинигэр туруулаһар аналлаах. «Кыым»
6. даҕ. суолт. Эриллэн аһыллар (күлүүс, күлүүс тыла). ☉ Открывающийся, закрывающийся поворотом ключа (о замке)
   Аан эрэдэһин күлүүстээҕин көрөн, балыыһаҕа чоочугураан тиийбиттэрэ. П. Аввакумов
   Эбэм эрэдэһин тылынан аһыллар күлүүстээх дьааһыгын түгэҕиттэн үрүҥ саппыйааны таһааран тыҥырах саҕаны биэрэрин эмэн сиир, эчи, минньигэһин, эриэхсит. «Чолбон»
   ◊ Хотуур эрэдэһинэ — хотуур тууратын укка хам тутар биһилэхтэрэ — олору түөрт муннуктуу оҥоһуулаах анал күлүүһүнэн эрийэн кытаатыннараллар. ☉ Кольца для прикрепления косы к рукоятке с помощью специального ключа. Эрэдэһин быа — тирии быаны эрийэн баран ууннары тардан хатарыллыбыта. ☉ Кручёная бечёвка. Эрэдэһин дол- гун — улахана суох дьиримнэс долгун. ☉ Небольшая волна, рябь
   Таас хайа дьаҥнаах, Эрэдэһин долгуннардаах Эрэлийэр бааллардаах Элиэнэлиир эбэбит Эҥсилгэннээх биэрэгэр …… Баһаам улахан Бастыҥ затон баар эбит. Н. Степанов
   Муора тунаархай ньуурун устун кыра эрэдэһин долгуннар таас быыстаах кумах эҥээргэ тиксэн, сур гына-гына күүгэннирэ усталлар. СҮК
   ср. тув. ээрил, алт. эрэҕин, калм. эрэсн ‘винт’