сыһ. Бүтэйдии, чуолкай билбэккэ эрэ. ☉ Наугад.

делать что-л. наугад, на ощупь (о слепых, плохо видящих).

нареч. 1. илии (атах) иминэн, туппахтаһан; идти ощупью в темноте хараҥаҕа туппахтаһан; 2. перен. (наугад) түбэһиэх, үлүбүөй, сэрэйэн; работать ощупью сэрэйэн үлэлээ.

нареч. разг. 1. (не видя) көрбөккө эрэ; сыграть партию вслепую (дуосканы) көрбөккө эрэ партията оонньоо; 2. перен. (наугад, не зная обстоятельств) мээнэ, сэрэйэн; действовать вслепую сэрэйэн оҥор.

нареч. 1) много; көтөрү бала өлөрбүт он убил много птицы; 2) сильно; очень; бала ыалдьыбыт он серьёзно заболел; 3) слепо, наугад; очертя голову; бала түс = слепо бросаться, кидаться.

сыһ. Чуолкай билбэккэ эрэ, бүтэйдии, сэрэйэн. ☉ Вслепую, наугад
Үрүҥнэр аллара түннүгүнэн, үөһэ колокуонньаттан ытыалыыллар. Бэйэлэрэ көстүбэттэр. Онон кыһыллар бүдүлүккэ, тыас эрэ хоту ыталлара. П. Филиппов

I слепой, слепец # атах балай наугад; куда глаза глядят; им балай а) темь непроглядная, тьма кромешная; б) темным-темно.
II балай эмэ достаточно много; балай эмэ кэм ааста прошло много времени; балай ахан изрядно, довольно много; балай ахан киһи кэлбит пришло довольно много людей # балай хаан залитый кровью, в крови.

1. сыһ. Чахчытын билбэккэ эрэ сэрэйэн, үлүбээй. ☉ Точно не зная, наугад
   Муоданы бүдүмүк үтүктээччилэргэ ити атыннык иэҕиллэн өйдөнүллэр. «Кыым»
   Ити киһи билбэт, бүдүмүк этэр. СГФ СКТ
2. даҕ. суолт. Чуолкай биллибэт эрээри, сэрэйиллэр, сэрэниллэр. ☉ Четко не осознаваемый; ожидаемый; подразумеваемый. Мифология сүдүкэн уобарастарыттан санаа баттатыылаах бүдүмүк кутталы, итэҕэйиини үөскэтэр өттүн ойуун итэҕэлэ туһаммыта. Саха фольк.

1. сыһ. Хайдах түбэһэринэн; түбэспиччэ. ☉ Как попало, наугад; где попало; случайно. Түбэһиэх саҥар. Түбэһиэх уурталаа
   □ Бэҕэһээ «Ленаҕа» Надялыын адьас түбэһиэх көрсө түспүттэрэ. Н. Лугинов
   Өстөөхтөр суос бэринэн түбэһиэх ытыалыыллар. С. Никифоров
   Үүнээйилэр ханна түбэһиэх үүммүттэр. КВА Б
2. даҕ. суолт. Анаан талыллыбатах, ылбычча. ☉ Случайный, какой попало
   Норуот түбэһиэх ырыаны тойук оҥостубат, уус-уран өттүнэн үрдүк таһымҥа турар айымньыны эрэ иҥэринэр. Софр. Данилов
   Талбыт сүөсүһүт көстүбэт, түбэһиэх да киһи киирэрэ ханна барыай. ВМП УСС

1) нога; ноги || ножной; атаҕа ыалдьар у него болит нога; атах сыгынньах босоногий; атаҕынан үчүгэй лёгкий, быстроногий (обычно о животном); атах таҥаһа обувь; илин атаҕы кэлин атах сиппэт посл. переднюю ногу задняя нога не догонит; 2) ножка; опора; остуол атаҕа ножка стола; атах мас деревянная опора # атаҕар туруор = поставить на ноги (сделать самостоятельным); атаҕар үҥк = умолять кого-л., унижаться перед кем-л.; атаҕа сири билбэт буола үөрдэ он сильно радовался; атаҕын иминэн не глядя, ощупью, на-ощупь; атаҕын тэҥнээ = прост, убить; атах балай куда глаза глядят, наугад; атах тэпсии а) название детской игры; б) элемент национального танца; атахха биллэр = убегать; күөл атаҕа залив озера; оҕус атах козлы. Ч