становиться жестоким; становиться неласковым, чёрствым.

1) жёсткий, грубый; хаҕыс тирии жёсткая кожа; 2) перен. жестокий; неласковый, чёрствый; хаҕыс быһыы а) жестокий нрав; б) жестокий поступок; хаҕыс киһи чёрствый человек; хаҕыс халлаан а) угрюмое холодное небо; б) жестокий мороз (букв. немилосердное нёбо).

даҕ.
1. кэпс. Хаҕыс, дьэбирдиҥи. ☉ Грубоватый, резкий, неласковый
Ити барыта кини сигилитин өһөс-дьэбиркэй оҥоруохтаах уонна казактыы хатан хаанныахтаах этэ. Н. Гоголь (тылб.)
2. Аһыы, хабархай. ☉ Терпкий, горький
Дьэбиркэй амтаннаах уу. ПЭК СЯЯ

I
даҕ.
1. Имиллибэтэх, хаппыт, кытаанах. ☉ Жёсткий, грубый. Хаҕыс тирии
2. көсп. Элэккэйэ суох, тоҥкуруун, холус. ☉ Недружелюбный, неласковый, чёрствый
Дьахталларбыт олус хаҕыс, хотумсук, куруубай буолан иһэллэр. Н. Габышев
Аҕабыт олус да хаҕыс, Буруйдааҕы таһыйар, Болооччутук дьарыйар. М. Тимофеев
3. көсп. Тымныы, тыйыс, кытаанах (хол., дьыл кэмин туһунан). ☉ Холодный, студёный (о времени года)
Хаҕыс дьылбыт Халбарыйбыт эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Дөрүн-дөрүн хаҕыс тыал сабыта охсон ааһар. Софр. Данилов
Хаһааҥҥытааҕар да хаҕыс саас буолла. «ХС»
♦ Хаҕыс эҥээрдээх киһи — киһи туохха да сатаан тапсыбат киһитэ. ☉ Человек, с которым невозможно ладить. Ээ, ол кини хаҕыс эҥээрдээх киһи
II
аат., түөлбэ, харыс т. Ыт үрүүтэ. ☉ Собачий лай. Ыт үрүүтүн халымалар харыстаан хаҕыс диэн ааттыыллар

1. парен, (неласково) тоҥуйдук, тоҥкурууннук; 2. нареч. (невыразительно) хобдохтук, чуҥкуктук; 3. в знач. сказ. безл. хатта, куурда; кураанах; у меня в горле сухо күөмэйим хатта; здесь сухо манна кураанах; # сухо-насухо кубус-кураанах гына.

в разн. знач. плохой, неудовлетворительный; хобдох ас-үөл а) скудная пйща; б) плохая, недоброкачественная пйща; хобдох дьиэ-уот убогое жилище; хобдох от-мас бедная растительность; хобдох биэчэр плохо организованный вечер; хобдох көрсүһүү неприветливая, неласковая встреча; хобдох олох бедная, убогая (во всех отношениях) жизнь.