необщительный, неприветливый; тоҥкуруун киһи необщительный человек.

даҕ. Тоҥкуруун соҕус. ☉ Недружелюбный, неприветливый
Платон Алексеевич бэйэтэ, омос көрдөххө, тоҥкурууннуҥу этэ. Н. Павлов

даҕ. Аҕыйах саҥалаах, тоҥкуруун. ☉ Немногословный, неприветливый
Дьэ оһом тыллаах киһи! ПЭК СЯЯ
Оттон Илья Жирков оһом, тоҥ сүрэҕин бүгүн Таня Мандарова аймаата. Н. Габышев
Сэбиэт суруксута — оһом, тоҥкуруун киһи. «ХС»

даҕ. Саҥата-иҥэтэ суох дьиппиэрэн сылдьар, тоҥкуруун, элэккэйэ суох көрүҥнээх, ыарахан хааннаах. ☉ Неразговорчивый, неприветливый, угрюмый
Хаана-сиинэ тоҕо ыйыстаҕаһай, Сүрүккэтэй да, ийэккэйим? Ньургун Боотур
Силип өйө-санаата, баһын иһэ ол түлүк хараҥа түүннээҕэр ордук ыйыстаҕаска, ордук им балайга дылыта. Күннүк Уурастыырап
[Хаһаайын] төһө да саҥата суох, ыйыстаҕас буоллар, миэхэ эйэҕэс, күндүһүт киһи. Н. Габышев

прил. 1. (не мокрый, лишённый влаги) кураанах, хаппыт; кураан; сухие дрова кураанах мас; сухое лето кураан сайын; 2. (сушёный) хаппыт, бороһуок; сухие овощи хаппыт оҕоруот астара; сухое молоко бороһуок үүт; Ъ.Сзасохший) хаппыт; сухая ветка хаппыт лабаа/4. (худощавый) хаппыт, хатыҥыр; весь ,оА9™листый и сухой кини хаппыт, бүтүннүү шгиир-силгэ дьүһүннээх; 5. перен. (неприветливый) тоҥуй, тоҥкуруун; сухая встреча тоҥуй көрсүһүү; 6. перен. (лишённый живости) хобдох, чуҥкук; сухой рассказ чуҥкук кэпсээн; # сухой паёк кураанах паёк; сухая перегонка бүтэйдии күҥсүтүү.

даҕ.
1. Дьону кытта билсэ-көрсө, кэпсэтэ сатаабат, көһүүн, эйэҕэһэ суох. ☉ Необщительный, неприветливый
Оннооҕор Надя кэргэнэ, олус тоҥкуруун бэйэтэ, быыстала суох мичээрдиир. Н. Лугинов
Дьон бары тоҥкуруун, тыйыс курдук этилэр. А. Фёдоров
Аҕыйах саҥалаах, тоҥкуруун атаспар Сэмэҥҥэ өҥөйдүм. Н. Габышев
2. көсп. Хаҕыс, эйэҕэһэ суох, тоҥуй. ☉ Неискренний, чёрствый, холодный
Бу тоҥкуруун туундараны Киммит эрэ ыраах ахтар. С. Данилов
Таня маннык тоҥкуруун суругу күүппэтэҕэ. М. Доҕордуурап

1) становиться хмурым, суровым, неприветливым; күһүҥҥү халлаан курастыйда осеннее небо становится хмурым; 2) перен. беднеть, скудеть; ср. кураҥхар=.

даҕ.
1. Тоҥкуруун, сайаҕаһа суох (дьону кытта билсэ-көрсө сатаабат). ☉ Необщительный, неприветливый (избегающий знакомства, разговоров, встреч с людьми)
Кини дьүк киһи буолбатах. Аһаҕас дууһалаах, ыллам-дьэллэм, үтүө киһи. Н. Босиков
«Оо, Максим, бачча куйааска, маннык ыраахха сыра-сылба баранан [тайах этин] киллэрэн бараммыт, дьоҥҥо ыһан кэбиһэбит дуо?» - мин бэйэм дьүк майгым күөрэс гына түспүтүн ыйытан бар гыннардым. Р. Кулаковскай
2. Түҥкэтэх (киһи үгүстэ сылдьыан олус тэйиччи, ыраах). ☉ Глухой, захолустный (о местности, населенном пункте)
Оттон мин Сир баттаҕын - Куударалаах тайҕатын Дьүк муннугар мунабын. П. Тобуруокап
Былыр Бүтэй улууска, Быргыйа дьүк нэһилиэккэ Хабах диэн аҕа ууска Хадаарынан бэркэ биллэр Киҥнээх тыллаах дьахтар Кикирдээнэ олорбута. К. Туйаарыскай

в разн. знач. плохой, неудовлетворительный; хобдох ас-үөл а) скудная пйща; б) плохая, недоброкачественная пйща; хобдох дьиэ-уот убогое жилище; хобдох от-мас бедная растительность; хобдох биэчэр плохо организованный вечер; хобдох көрсүһүү неприветливая, неласковая встреча; хобдох олох бедная, убогая (во всех отношениях) жизнь.

нареч. в разн. знач. плохо, неудовлетворительно; хобдохтук аһыыллар они питаются скудно; хобдохтук олороллор они живут неважно; хобдохтук араҕыстылар они расстались холодно; миигин хобдохтук көрүстүлэр меня приняли плохо (без щедрого угощения и неприветливо).