ж. (нечто загадочное) кистэлэҥэ, кистэлэҥнээҕэ.

ж. разг. (нечто непонятное) абаапы, баҕайы; что за чертовщина? туох абааһытай?

I мест, (нечто) туох эрэ; он чём-то недоволен кини тугунан эрэ хом.

сов. 1. (ухудшиться в своей природе) төннөн төрөө, кэҕин, быһын; 2. разг. (превратиться в нечто отрицательное) төннөн төрөө, кэҕин.

ж. разг. 1. (нечто отвратительное) быртах, куһаҕан; 2. (гадкий поступок) сидьиҥ быһыы, сидьиҥи оҥоруу; делать гадости сидьиҥ быһыыны оҥор.

те. п. от нечего I тугунан да, туох да (суох); писать нечем суруйар туох да суох.

дат. п. от нечего I туохха да, туох да (суох); нечему радоваться киһи үөрүөҕэ туох да суох.

м. 1. театр, фарс (киһини күллэрэр кыра чэпчэки оонньуу, комедия); 2. (грубая шутка) салаҥ оонньуу, холуе элэк; 3. перен. (нечто лицемерное) фарс (тугу эмэ дьон хараҕар комедияны оонньуур кэриэтэ дьоҕойон оҥорбута буолуу).

оҥоойу диэн курдук
Үөн-көйүүр Үллэҥнэс буолла …… Кыымаайы-бырдах Кыймаҥнас буолла. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бүгүн киэһэнэн кыымаайы аймах олус хойунна. И. Сосин
ср. казах. диал. кумыта, кумыты ‘мошки’, казах. кум ‘нечто мелкое, копошащееся, кишащее’

таам татакай фольк. — таба туттарбат, үчүгэйдик көстүбэт туох эмэ. ☉ Нечто неуловимое, нечётко видимое
Таабырын төрдө таам татакай баар үһү (тааб.: күлүк). Биирдэ төрөөбүт аакка Таптаһыы таам татакайын Амсайан аастым диэхпин — Астыммакка хаалбыт абам баар. «ХС»