1. сравн. ст. от большой, много; этот дом больше того бу дьиэ оннооҕор улахан; это мне больше нравится маны мин ордук сөбүлүүбүн; 2. нареч. мантан ордук, онтон ордук, ол кэннэ; больше не могу мантан ордук кыайбаппын; больше ничего ол кэннэ туох да суох; # больше того итини таһынан, ону ааһан.

возвр. от сөбүлээ = нравиться, располагать чём-л.; кини үлэһитинэн сөбүлэттэ он понравился своим трудолюбием.

I возвр. от таптай=; хотуурун таптанна он наточил свою косу.
II страд. от таптаа = II быть любимым, нравиться кому-л.

мест. 1. вопр. ким, кимий; кто там? итиннэ ким баарый?; кто вам сказал об этом? ол туһунан эйиэхэ ким эппитэй?; 2. относ. ким; записывайтесь, кто хочет ким баҕалаах сурунуҥ; 3. разд. разг. ким; кто пошёл в театр, кто в кино ким театрга, ким киинэҕэ барбыт; кто что любит ким тугу таптыыры-нан; кому что нравится ким тугу сөбүлүүрүнэн; 4. неопр. разг. ким эмэ; если кто придёт, скажи, что я пошёл на работу ким эмэ кэллэҕинэ, миигин үлэтигэр барбыта диэ; # хоть кого кими баҕарар; мало ли кто кимэ кэмнээх буолуо дуо, ким баҕарар; кто куда ким ханна санаабытынан; кто бы ни ким да; кто бы то ни был ким да буолбутун иһин.

1) давать согласие на что-л., соглашаться с чём-л.; одобрять что-л.; 2) нравиться; мин кинини сөбүлээтим он мне понравился; сөбүлүү көр = симпатизировать кому-л. (не стремясь к знакомству); сүрэҕим сөбүлүүр мне (это) по сердцу.

1) вызывать интерес чей-л., у кого-л., привлекать чьё-л. внимание; нравиться кому-л.; бу этии дьону кэрэхсэттэ эта речь вызвала интерес публики; 2) перен. пользоваться уважением, почётом; дьону кэрэхеэтэр киһи человек, пользующийся уважением.

туохт., эргэр. Үөрэтэр, өйдөтөр курдук саҥар (кэпсэтэр киһитэ сөбүлээбэтин үрдүнэн). ☉ Говорить назидательно, учить уму-разуму (не считаясь с тем, что собеседнику это не нужно, не нравится)
Көрсөөт миигин мөҕөн дьаҕыдыйда. Кини маннык истиҥ-эйэҕэс тылы билигин аҕай дьаҕыдыйа турар киһиттэн күүппэккэ олорбута. В. Протодьяконов

несов. 1. см. улыбнуться; 2. перен. разг. (нравиться) санаа хоту буол, үөрт; это мне не улыбается ити мин санаам хоту буолбатах; 3. перен. (сулить удачу, счастье) (үчүгэйинэн) тосхой, табылын; жизнь мне улыбается олох миэхэ үчүгэйинэн тосхойор. улыбка ж. мичээр, мичээрии, ымайыы; насмешливая улыбка элэктээн ымайыы. улыбнуться сов. мичээрдээ, ымай. ультимативный прил. ультимативнай, ул ьти мату мнаах.

1. киир 7, 9, 12, 14, 16 диэнтэн дьаһ. туһ.
2. Кими, тугу эмэ атын сиргэ илт эбэтэр атын сиртэн аҕал. ☉ Ввозить, вводить, вносить, заносить, завозить когочто-л. [Бургунаспыт] этин куоракка киллэрэн атыылаан, чэй, табах ылыахпыт. А. Софронов
   «Дуорастаайабы киллэриҥ!» — диэн баран [Тобулаарап] антах «ньимис» гынан хаалла. Эрилик Эристиин
   Луохтуур муустаах солууру элэстэтэн киллэрэн оһоххо уурбута. Ф. Софронов
3. Ханна эмэ киирэри көҥүллээ, ыҥыр. ☉ Впускать, пускать; заводить кого-что-л. куда-л. [Чүөчээски] Таһырдьаттан Моойторугун ыҥыран киллэрэн, арыылаах килиэп бэристэ. Суорун Омоллоон
   Чугастааҕы ыалларга тиийэн халҕаннарын тардан көрдөхпүнэ, дьиэлэригэр киллэрбэт этилэр. Н. Заболоцкай
4. кэпс. Тугу эмэ барыһыр, харчыта өлөр. ☉ Получить доход, заработать деньги
   Чолооску Аллаҥҥа таһаҕас таһан, балаччаны киллэрбитэ, барыс ымсыытыгар эн аккар олус тиэйэн атаҕа суох оҥорон аҕалбыта. Амма Аччыгыйа
5. кэпс. Төрөөн-ууһаан, улаатыннаран, уйатыттан ууга батыһыннаран таһаар (кус оҕотун). ☉ Выводить из гнезда на воду (утят)
   Оҕотун саҥа киллэрбит чөккөөкү от саҕатыгар ньыкыйан олорон иһиллээмэхтээт …… өлөҥ быыһыгар киирэн хаалла. И. Гоголев
   Быйыл манна анды киллэрбит эбит дуу! Н. Якутскай
   ♦ Дьиэк киллэримэ (биэримэ) — эмэ тугу эмэ оҥорорго сылтах биэримэ; көрдөһүүнү. ☉ Не давать повода кому-л. делать что-л.; не внимать просьбам
   Бэһис кууруска уолаттар доҕотторуттан сыбаайба эрэҥкэдийэн көөртөрө да, киһилэрэ дьиэк киллэрбэтэҕэ. В. Яковлев
   Итиитэ (сылааста) киллэр көр итии. Хата, чэйдээн итии киллэрэн барыаххыт буолаарай! Н. Заболоцкай. Иһигэр киллэрбэт — сөбүлээбэт, ахсарбат. ☉ Не нравиться, не приходиться по душе
   Бу сымнаҕас оҕонньору улахан дьон тоҕо эрэ истэригэр киллэрбэттэр. Н. Босиков. Кэҥэриитигэр киллэрбэт, хоҥоруутугар хоҥнорбот — болҕомтотун уурбат, өйдөөбөт, суолта биэрбэт. ☉ Не обращает внимания, не понимает, не придает значения, ни во что не ставит
   Иччилэрэ буолуохсут Кинилэр иирээннэрин Кэҥэриитигэр киллэрбэккэ, Хоҥоруутугар хоҥнорбокко …… Төлкөлүү турда. И. Чаҕылҕан. Тылгар киллэр — итэҕэт, бэйэҥ диэки тарт. ☉ Убедить, склонить на свою сторону
   Аймахтарын уонна табаарыһын көрдөстөр син тылыгар киллэриэх этэ. С. Никифоров. Тыын киллэрдэ — өйүгэр киирдэ, өйдөнөн кэллэ. ☉ Очнулся, пришел в себя, задышал
   Киһи тыын киллэрэн, хараҕын аһан, ханна сытарын билэн үөһэ тыыммыта. «ХС»
   ср. алт. кирдир ‘ввести внутрь, позволить или заставить войти или въехать’

тас гын = однокр. подр. выстрелу, резкому щёлкающему звуку; тыаҕа мас тыаһа тас гынна в лесу раздался треск ломающегося дерева.
1. 1) внешний; наружный || внешность; наружность || внешне, снаружи, извне; тас көрүҥ внешний вид; тас өттө наружная сторона; тас өттүттэн с внешней стороны; тас ыал сосед; кинигэ таһа переплёт книги; тас таҥас верхняя одежда; дьиэ таһа двор; таһым дьалкыйан , иһим иирэн олорор погов. снаружи у меня всё взволновалось, внутри у меня всё взбушевалось (т. е. я очень расстроен); 2) внешний; тас политика внешняя политика; тас дьыала министерствота министерство иностранных дел; 3) наружный, подкожный жир (у скота); илии тас жир в один палец; икки илии тас жир в два пальца (как мера упитанности скота); 2. в роли служебного имени: таһыгар около, возле; у; мин таспар около меня; күрүө таһыгар у изгороди; дьиэ таһыгар возле дома; таһыттан из-за; куорат таһыттан из-за города; таһынан а) мимо, рядом, возле, у, около; ыалбыт таһынан мимо соседей; б) сверх, помимо; былаан таһынан сверх плана; сокуон таһынан вне закона # ити тас өттүнэн или ити таһынан сверх того, кроме того; тастан киирбит таас уллуҥах фольк. чужой, чуждый (букв. вошедшая извне каменная стопа); тириим таһынан киирэр мне очень не нравятся (его слова и поведение).