прил
ньалҕаархай. Лощеная бумага

м. арыылаах тэллэй (ньалҕаархай хахтаах сиэнэр тэллэй).

сущ
масленок (тураҕас өҥнөөх, үрдэ ньалҕаархай сиэниллэр тэллэй)

сыһ. Кылбайан көстөр, ньалҕаархай буолар гына. ☉ Нареч
от мөччөөрүй. Тиимкэ кэргэнэ хап-хара, арыынан мөччөөрүччү оҕунуохтаммыт, мааны кытыйатыгар тымныы үүтү аҕалан биэрдэ. А. Сыромятникова

көр дьара
Ньаалаҕай Ньылбаа хобу-сиби хомуйарга Ньалака сиэл курдук ньалҕаархай сыһыаннаммыт, Ньара өйдөөхтөрү ньачаас иирсиһиннэртииргэ Ньымааттыыр киитэрэй өйүнэн үрдээбит. Р. Баҕатаайыскай

I
даҕ. Уот төлөнүнэн, буруотунан хараардыллыбыт (бэчээт). ☉ Закопчённый на пламени, в дыму (напр., о печати)
[Кирииллиннэр] Бу ыал буолбуттарын туоһулуур Дархан өрөпкүөмүн тордоох бэчээттээх кумааҕытын биэрэн туран, Сиэллээх чороонноох кымыһынан айах тутабын. Л. Попов
△ Кубархай, кир иҥмит. ☉ Бледный, грязный
Тордоох ньууру Тоҕута охсуһар …… Чомпо сүллүгэс Манна баар эбит. П. Ойуунускай
II
даҕ. Кытаанах, ньалҕаархай, халыҥ (кумааҕы, хордуоҥка). ☉ Твёрдый, глянцевый, толстый (о бумаге, картоне)
Хаҥас өттүгэр үс бастаах өксөкү эмбилиэмэлээх тордоох лиис кумааҕыны тэниччи тутан остуолга бэркэ сэрэнэн уурда. П. Филиппов
Саатар уонтан ордук бэчээтинэй лиистээх кэнники кинигэтэ тордоох хордуоҥканан тастаныах эбит. К. Уткин
Тордоох халыҥ уонна ньалҕаархай кумааҕы сатаан килиэйдэммэт. ПАК КСТК
ср. бур. тортог ‘копоть, нагар’

даҕ. Күүскэ чаҕылыйар; ньалҕаархай. ☉ Сверкающий, блестящий; гладкий
[Түгэх хоско] муус маҥан бакырыбааланан сабыллыбыт килбэчиҥнэс тимир кырабаат, эркиҥҥэ табалаах көбүөр. Л. Попов
Ойуулааһын кэнниттэн иһит ньуурун килбэчиҥнэс өҥнүүр глазурь диэн аналлаах састаабынан сотуллара. АЕВ ОҮИ. Дьиэ иһиттэн килбэчиҥнэс күрэҥ баттахтаах киһи тахсыбыта. Эвен фольк.

даҕ. Толбоннуран, чаҕылыйан көстөр, ньалҕаархай. ☉ Блестящий, сияющий, сверкающий
[Маруся] кылгас гына кырыллыбыт кылбалдьыгас хара баттаҕын устун имигэс тарбахтарын сүүрэлэттэ. Эрилик Эристиин
Балыксыттар оҥочолорун баайан, эрдиилэрин сүгэн, кылбалдьыгас хатырыктаах икки-үс балыгы уҥа илиилэригэр ыйыы тутан сырыынньа сыыры аадьуо дабайаллар. Н. Габышев
Кылбаа маҥан түүлээх хопто буолан Лена кылбалдьыгас долгуннарын үрдүнэн кынатын кыптыйдаата. Т. Сметанин

дьүһ. туохт. Арыынан сотуллубут курдук кылбайан, ньалҕаархай буолан көһүн (туох эмэ улахана суох томтойон көстөр быһыылааҕы этэргэ). ☉ Быть, становиться гладким, лоснящимся (о чём-л. небольшом, выпуклом)
Күөх тумул дэриэбинэтин ортотугар буорунан көһүйэ курдук сыбаммыт кыра балаҕан дьиэ мөччөөрүйэн ту рара. «ХС»

туохт. Моонньун бо бо тутан тыынын хаай, тууй. ☉ Душить, сдавливать горло
Бэриммэтэҕин иһин хабарҕатын муомахтаабыта, о н уоха соруйан: «Өллүм», — диэн сарылаан охтон түспүтэ. П. Ойуунускай
Хобороос хаста да баттатта. Хара бэкир киһи тыбыс-тымныы тарбахтарынан кинини муомахтыы сатыыр. И. Гоголев
Эдэркээн тайаҕы ньалҕаархай түүлээх моонньуттан тимир оҕуур муомахтаабыт. Н. Габышев
ср. др.-тюрк. боҕмах ‘удушье’, боҕ ‘душить, сдавливать’