Якутские буквы:

Якутский → Русский

ньирээйи

белотал.

Якутский → Якутский

ньирээйи

  1. даҕ.
  2. Улаата илик синньигэс, иинэҕэс (хол., мас). ☉ Молодой, тонкий, упругий (напр., о дереве)
    Сып-сырдык чээлэй күөх мутукча сандаҕыра наҕарбыт, ньирээйи сирэм тырымнаабыт, сэбирдэх илибирээбит. П. Ойуунускай
    Ньирээйи хахыйах бөлкөйө мэһэйдээн, бочугурас эрэйдээх миигин өйдөөн көрбөтөх быһыылаах. Болот Боотур
    Тэбис тэҥҥэ ойуур иһиттэн часкыйар саҥа аймана түһэр да, ньирээйи ойууру тоҕо силэйэн, тыһы эһэ ойон тахсар. М. Чооруоһап
  3. кэпс. Ырыган, дьүдьэх, көтөх (хол., сүөһү). ☉ Худой, ослабленный, худосочный (о скотине). Кыһыны арыычча туораабыт ньирээйи торбостору сайыҥҥы мэччирэҥҥэ ыыталаатылар
    □ Ыстаадабыт табатын үксэ сайыҥҥы ыйдарга өлө сыһан баран өрүттүбүт бодоҥнор, ньирээйилэр. А. Кривошапкин (тылб.)
  4. аат суолт. Саҥа быган эрэр үүнээйи (хол., от-мас). ☉ Росток, поросль (о растительности)
    Онтон аллара …… хойуу тэтиҥнээх чараҥнар силигилииллэр, ол салгыытыгар сэндэҥэ ньирээйини кырыйа маардар субуллар сирдэригэр дьороҕор сотолоох тайахтар кыһалҕата суох хаамсаллар. А. Кривошапкин (тылб.). Тэҥн. ньыраайы

Еще переводы:

сандаҕыр

сандаҕыр (Якутский → Якутский)

көр сардаҥар
Сыпсытыы чээлэй күөх мутукча сандаҕыра наҕарбыт, ньирээйи сирэм тырымнаабыт, сэбирдэх илибирээбит. П. Ойуунускай

кусторез

кусторез (Русский → Якутский)

ыарва, талах быһар (ыарваны, талаҕы, ньирээйи мастары быһарга аналлаах тракторга кэтэрдил-лэр тэрил. Ы. б. ходуһаны, мэччирэни тупсарарга, кэҥэтэргэ, суолу ыраастыырга энин туһаныллар.)

Категория: Сельское хозяйство
лагла

лагла (Якутский → Якутский)

даҕ. Хоп-хойуу, сабырыччы ү ү мм үт (улахан мас лабаатын туһунан). ☉ Очень густой, образующий густую крону (о ветках больших деревьев)
[Тиит] лагла лабааларын «мин эһиги ньирээйи тыыҥҥытын харыстыам» д иэбиттии, от-мас үрдүнэн сабдыппыт. В. Миронов

дьэллэҕэс

дьэллэҕэс (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Кэлимсэ ойуурга эбэтэр ойуур саҕатыгар аҥайан көстөр маһа суох биитэр сэдэх ньирээйи мастаах аһаҕас сир. ☉ Открытое место (без деревьев или с невысокой кустарниковой растительностью) в глухом лесу или на опушке леса, напоминающее по форме расщелину
Эбэҕэ таарыйар кус урут куула тыа дьэллэҕэһинэн …… киирэр этэ. Сэмээр Баһылай. Тэҥн. дьиэллигэс, дьэллигэс

кыралан

кыралан (Якутский → Якутский)

кыралаа диэнтэн атын
туһ. Оҕонньор, таһырдьаттан хаар былаастаах кыраламмыт мууһу солуурчаҕар киллэрэн оһоҕун үрдүгэр уурбутугар, хаары ытыран киирбит солуурчах түгэҕэ ирэн, үүтээн иһин үүттураан тумарыгынан толорон кэбистэ. И. Никифоров
Кыырпах курдук кыраланан дьиппинийбит, онно-манна убаҕас ньирээйи талаҕынан, отунан сабыллыбыт таас кырыс устун хаамыталаан ыллылар. Тумарча
Куйахтаах хорсун бухатыырдар Кылгас уҥуохтара кыраланан, Уһун уҥуохтара урусхалланан, Охтубут курдуктар бу манна. М. Тимофеев

ньыраайы

ньыраайы (Якутский → Якутский)

даҕ. Өссө улаата илик, намыһах, иинэҕэс (хол., мас). ☉ Недоросший, невысокий, низкий (напр., о деревьях)
Икки өттүбүттэн ньыраайы мастаах үрдүүр-намтыыр хайалар устан ааһаллар. С. Руфов
Хараҕа суох оҕонньор ходуһа саҕатыгар соҕотоҕун хаалан баран, оту-маһы харбыалыы, ньыраайы иирэлэр төбөлөрүн туппахтыы сырытта. Амма Аччыгыйа
Иккис сиэгэн ньыраайы мастарга сөрүөстэн, ойуур диэки сүүрбүтэ. В. Санги (тылб.). Тэҥн. ньирээйи

сирэм

сирэм (Якутский → Якутский)

аат. Хонуу, сыһыы саас саҥа тахсар ото, сир күөх кырса. ☉ Молодая трава, появляющаяся весной на полях, зелёный покров земли
Сып-сытыы чээлэй күөх мутукча сандаҕыра наҕарбыт, ньирээйи сирэм тырымнаабыт, сэбирдэх илибирээбит. П. Ойуунускай
Ол дойду сайына саҕаланан, сирэмэ ситэн, аттарбыт көнөн, төбөлөрүн көтөҕөр буоллулар. Болот Боотур
Сүүдүрүүн ууну иһэн, Сирэм ситтэ, ача атта. С. Данилов
ср. тат. чирэм ‘трава, лужайка’

чоҥоох

чоҥоох (Якутский → Якутский)

чоҥолох диэн курдук
Илин өттүнэн бэрт чугас ньирээйи титириктэрдээх, имигэс иирэ талахтардаах, аҕыйах иинэҕэс хатыҥнардаах, чоҥоох-чоҥоох көлүччэлэрдээх. Кэпсээннэр
[Күөллэр] Оччугуй элгээннэр, чоҥоох көлүччэлэр, Оһор үрэхтэр, уолар үрүйэлэр Ууларын барытын суос-соҕотоҕун Тоҕу тардынан, супту оборон, Томтойо туолла, күлтэһэ үллэ Сыталларын курдук сыталлар эбит! «ХС»

аабы

аабы (Якутский → Якутский)

аат. Бөлөхтөөн үүммүт хойуу сэппэрээк талах, ыарҕа; ньирээйи хатыҥ, хахыйах; хойуу намыһах талаҕынан, ыарҕанан, хахыйаҕынан саба үүммүт сииктээх маардыҥы сир. ☉ Заросль, густой кустарник; молодой березняк; сырое место, заросшее кустарником, молодым березняком. Талах аабы. Ыарҕа аабыта. Хатыҥ аабыта
□ [Кыыл] кэтит күөнүнэн хойуу аабыны тоҕо солоото. В. Бианки (тылб.)
Силээн да сирдэннэр, Аабы да алаастаннар, Дүөдэлии да дьүһүннэннэр Киэҥ Ньидьилиттэн ордук Сэттэ көс усталаах Улуу күөлү көрбөтөҕүм. Саха фольк. Таҥастан-саптан иилистэ сытар ииччэх-бааччах аабы талаҕы нөҥүөлээн киэҥ алааска киирдилэр. «Чолбон». Тэҥн. аабылаан

аабылааннаах

аабылааннаах (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Хойуу ыарҕанан, намыһах хахыйаҕынан, ньирээйи талаҕынан саба үүммүт (сир). ☉ Заросший кустарником, молодым березняком (о местности)
Аабылааннаах сирдэринэн, Үтүө-түрүө үрүйэлэринэн, Үтүрүм-хатырым мастарынан Үөмэсаамас көтүттэ. П. Ойуунускай
[Көмнөх хаар сүгэһэрдээх Күөх лабаа] Талах аабылааннаах Тарыҥ үрүйэтиттэн Туһахтарын кэрийэн, Туртаччы кырыаран, Эһэм эрэйдээх Эстэн-быстан киирэрин санатта. В. Миронов
2. Киһи кыайан хаампат сылбахтаах (сыҥ, ойуур, тыа). ☉ Покрытый сплошным валежником, непроходимый (лес, чащоба)
Атахтаах эрэ барыта Алларыйан айанныыр Адаархай аабылааннаах, Аатырбыт лааҥкылаах, Киһисүөһү үктэммэтэх Киҥкиниир кэтит сиһи кэтэх өттүнэн Кэдэрги түһэн, Киирэн кэллилэр. Н. Ефремов