Якутские буквы:

Якутский → Русский

ньылбараҥ

слезящийся и гноящийся (о глазах).

Якутский → Якутский

ньылбараҥ

  1. аат. Аһыйан, ууланан, ириҥэрэн барар харах ыарыыта. ☉ Конъюнктивит
    Саастан саас тухары хотон дьаарыттан, сылтан сыл тухары оһох буруотуттан ньылбараҥынан көрбүттэр …… мустубуттар. П. Ойуунускай
    Аһа-таҥаһа суох кыһалҕалаах олох охсуутуттан быччархай уонна тыҥа сэлликтэригэр, ньылбараҥҥа, исүөс ыарыытыгар ылларбыт оҕо үгүс этэ. «ХС»
  2. даҕ. суолт. Ууланан, аһыйан, ириҥэрэн барар (харах туһунан). ☉ Слезящийся, гноящийся, поражённый конъюнктивитом (о глазах)
    Билиҥҥэ дылы ньылбараҥ харахтаах, нэк сонноох Иирбит Ньукуус аатыран орто дойдуга олорбутум. П. Ойуунускай
    [Эмээхсин] ньылбараҥ харахтаах буолан, дьиэ иһигэр киһи баарын-суоҕун билбэккэ, көхсүн этитэ-этитэ олороохтообут. Р. Кулаковскай
    Мэхээлэ ботугуруу-ботугуруу иһэр дьону ньылбараҥ хараҕынан кыҥастаһа турда. А. Сыромятникова

Еще переводы:

халтархай

халтархай (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһи таба тирэммэт, килэҥ. ☉ Не создающий трения, скользкий, гладкий
Сүүрүк аннынааҕы халтархай чэҥ, дьулайбыт санааҕа, ырыых-ыраах күп-күөҕүнэн, ньылбараҥ курдугунан көрө сытар. Н. Заболоцкай
Биирдэ мин Мила диэн Биир кыыстыын билсиһэн, Халтархай суолунан Хайаны дабайан испитим. Чэчир-68

ыппаҥнат

ыппаҥнат (Якутский → Якутский)

ыппаҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Симиччи көрө сылдьар ньылбараҥ харахтарын ыппаҥнатта, сүрэҕэ өрө мөхсө түстэ, ол-бу диэки көрбөхтөөтө, кистии-саба тутунна. Д. Таас
Кумаар сиэн дарбаччы иһэн тахсыбыт сирэйиттэн хараҕын нэһиилэ ыппаҥнатан тула көрөттөөбүтэ: үрүҥ этэрээтэ манна тохтообут эбит. «ХС»

атыллат

атыллат (Якутский → Якутский)

атыллаа диэнтэн дьаһ
туһ. Модьоҕону ситэ атыллатыах бокуой биэрбэккэ, хос иһиттэн үкчү кини кыыһын курдук үөрбүт чэгиэн саҥа: «Ийээ», — диэтэ. Н. Заболоцкай
Бу илдьириискэни, бу илэчиискэни хайа мааны ыал дьиэлэрин аанын атыллатыахтарай? П. Ойуунускай
Ол бөкүнүк, халтархай таастары (ордук ардахтаах бириэмэтигэр букатын ньылбараҥ буолбут баҕайылары) үрдүнэн атыллатан ааһар уустук дьыала. «ХС»

чарапчылыы

чарапчылыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Чарапчы курдук, чарапчыга майгынныырдык. ☉ Подобно козырьку, козырьком (напр., приложить руку ко лбу)
Эмээхсин, уу-хаар баспыт ньылбараҥ хараҕын ытыһынан чарапчылыы тута-тута, сэрэммиттии оргууй аҕай били киһи диэки бакаалаата. Д. Таас
Чарапчылыы түспүт сүүнэ баҕайы муос куондардаах хортуустаах уол ыллаан көбдьүөрдэ. И. Никифоров
Бобуонньуктуу бааммыт маҥан сиидэс былаатын хааһыгар чарапчылыы тардыммахтаата. «ХС»

өҥүр

өҥүр (Якутский → Якутский)

I
туохт. Ыалдьан баран, үтүөрэн чөлгөр түс (хол., ыалдьыбыт харах үтүөрбүтүн этэргэ). ☉ Полностью восстановиться после болезни (напр., о глазах)
Эрэйи эҥээрбитинэн тыырбыппыт да, торбос соммутун устубатахпыт, буор көһүйэбитин уларыппатахпыт, ньылбараҥ харахпыт өҥүрбэтэҕэ, этирик куҥмут туолбатаҕа. Суорун Омоллоон
II
аат.
1. Үүт ас (хол., кымыс) уһуннук турбут иһитин түгэҕэр, ис эркинигэр сыстыбыт хойуу көлбөх. ☉ Вязкий осадок, клейковина на стенках сосуда, в котором долго хранились молочные продукты (напр., кумыс)
Симиир өҥүрэ. ПЭК СЯЯ
2. Киһи, сүөһү ис уорганнарын салыҥнаах бүрүөтэ. ☉ Слизистая оболочка на стенках внутренних органов человека и животных
Оҕо түһэртэрии кэнниттэн ордук үгүстүк үөскүүр ыарыы – матка салахайдаах өҥүрэ тымныйар. ЮВА ДьГ
монг. өнгөр, кирг., телеут. өҥөр