Якутские буквы:

Якутский → Английский

нэһилиэнньэ

n. village, settlement; population [<Russ. население ]

туһа, туһан=

v. to use

Якутский → Якутский

нэһилиэнньэ

аат. Хайа эмэ сир (дойду, куорат, дэриэбинэ) о л о хтоохторо, ханна эмэ олорор дьон. Население
Саха сирин нэһилиэнньэтэ.  Эмп өттүнэн туох да көмөнү нэһилиэнньэ ы л б а т э т э. Эрилик Эристиин
Сир шарын нэһилиэнньэтэ түргэнник улаатар. КВА МГ
Нэһилиэнньэлээх пуун — дьон түөлбэлээн олорор пууна. Населённый пункт
Илья сэриигэ элбэх куораты, нэһилиэнньэлээх пууннары босхолосто. ССС

истэн туһан

көр абыран
5
- Таҥара баарына, эппит тылбын энчирэттэхпинэ, этиҥ үлтү түстүн!.. - Истэн туһан. «ХС»

туһан

туохт.
1. Туох эмэ наадаҕар тугунан эмэ тутун, тугу эмэ тутун. Пользоваться чем-л., использовать что-л. [Дьүөгэ Дьөгүөр:] Кирилэ Кинээс отум-бурдугум сиринэн үс сылы мэлдьи туһанна. П. Ойуунускай
[Калинин холкуоска] сиилэһи табан туһаналлар. Эрилик Эристиин
Былыргы сахалар аһылыктарыгар араас үүнээйини туһаналлара. ПНЕ СТ
2. Бэйэҥ тускар туохтан эмэ туһата таһаарын, барыһыр. Извлекать из чего-л. выгоду для себя
Эн тулаайаххынан, Эн көмүскэлэ суоххунан туһанаары ыҥырбатаҕым. А. Софронов
Баклановка бу киһи кыһалҕатын туһанар өй көтөн түһэр. Н. Якутскай
[Маайыс:] Мин алҕаспынан туһаммаккар көрдөһүөм этэ. С. Ефремов

ыл туһан

ыл иһит диэн курдук
— Бу туох саабыт сээбэһэ үһү, убаай? — Ыл туһан! Тукаам тугу доппуруостуугун? Суорун Омоллоон
— Кырдьык, кэлэн эрэр үһү [уу]... — Ыл туһан! Н. Заболоцкай

Якутский → Русский

нэһилиэнньэ чэпчэтии-нэн туһанар араҥата

льготные категории населения

сири-уоту уратытык туһанар усулуобуйалаах түөлбэлэр

зоны с особыми условиями использования территорий

араҥа

слой, пласт || слоистый, пластовой; халыҥ араҥа толстый слой чего-л.; араҥа туос слоистая берёста.

туһан=

пользоваться чём-л., использовать что-л.; бэриллибит быраабынан туһан = пользоваться предоставленными правами; үлэһит күүһү толору туһан = полностью использовать рабочую силу.

туһаныы (туһанар быраап)

пользование (право пользования)

үбү анааһын араҥа-ламмыт нуормалара

дифференцированные нормативы отчислений


Еще переводы:

льготные категории населения

льготные категории населения (Русский → Якутский)

нэһилиэнньэ чэпчэтиинэн туһанар араҥата

слой

слой (Русский → Якутский)

м. I. араҥа, дьапталҕа; верхний слой почвы кырыс буор үрдүкү араҥата; 2. араҥа; широкие слой населения нэһилиэнньэ киэҥ араҥалара.

неимущий

неимущий (Русский → Якутский)

прил. кыаммат, дьадаҥы; неимущие слой населения нэһилиэнньэ кыаммат араҥалара.

босяк

босяк (Русский → Якутский)

м. босяк (капиталистический общество^ нэһилиэнньэ деклассированной араҥатын представителэ).

перенаселение

перенаселение (Русский → Якутский)

с. нэһилиэнньэ наһаа элбээһинэ.

пользуется

пользуется (Русский → Якутский)

гл
туһанар

гл.
туһанар (туһан)

население

население (Русский → Якутский)

сущ
(мн. ч. нет)
нэһилиэнньэ (олохтоох дьон)

сущ.
нэһилиэнньэ

население

население (Русский → Якутский)

с. (жители) нэһилиэнньэ; олорооччулар; население района оройуон нэһилиэнньэтэ.

кыра-кыаммат

кыра-кыаммат (Якутский → Якутский)

аат. Нэһилиэнньэ тиийиммэт-түгэммэт саамай дьадайбыт араҥата. Неимущие, беднейшие слои, представители населения
Сир үрдүгэр кыраҕа-кыаммакка дьол-соргу суоҕа. П. Ойуунускай
Сахам кыратакыаммата Саргылаах олоххо салаллыа диэн Саталаах тыллары саҥарбыт. «ХС»
Кыра-кыаммат муҥнааҕы Кыһарыйбат баҕайы. «ХС»

сийиэс

сийиэс (Якутский → Якутский)

аат. Ханнык эмэ тэрилтэлэр эбэтэр нэһилиэнньэ араҥаларын бэрэстэбиитэллэрин улахан мунньаҕа. Собрание представителей каких-л. организаций, групп населения, съезд
Сабыдах Бүөтүр үчүгэйдик үлэлиир буолан, чиэстэнэр, удаарынньык аатырар, бириэмийэ ылар, оройуон сийиэһигэр дэлэгээтинэн талыллар. Амма Аччыгыйа