уст. нюхать (нюхательный) табак.

нашатырь; наһатыыры сыллаа = нюхать нашатырь.

1) шмыгать носом; 2) перен. нюхать что-л.; табаҕы сыҥсый = нюхать табак; 3) перен. тихо всхлипывать; ытаан сыҥсый = всхлипывать.

нюхать, обнюхивать; ыт суолу сытыргыыр собака нюхает след.

1) прикасаться (носом, губами к кому-чему-л. в знак любви); оҕолоргун сыллаа = целовать своих детей; 2) нюхать; табаҕы сыллаа = нюхать табак.

даҕ. Кими эмэ сыллыы сылдьар идэлээх. ☉ Любитель нюхать, целовать, имеющий привычку целовать кого-л.. Сылламсах киһи
□ Миитэрэй «аһаан» кэллэҕинэ оҕомсоҕо, сылламсаҕа дьэ киирэр. «ХС»

туохт. Кими эмэ олус таптаан, кинини муннугунан даҕайан сытын ыл, уоскун үмүрүччү тутан даҕайан чубурҕат. ☉ И нюхать, и целовать кого-л.
Бурхалей Марисаны ыга кууһан ылан хардары сыллаата-уураата. Эрилик Эристиин
Эмээхсин кыыһын бэйэтигэр сыһыары тардан ылла, сыпсымнаҕас баттаҕыттан имэрийдэ, сыллаата-уураата. Н. Заболоцкай

туохт. Туох эмэ сытын ыл уонна сытынан арааран өйдөө. ☉ Обонять, обнюхивать, нюхать
Бүгүн Күөртэй тоҕо эрэ муора диэки көрүтэлиир, ыйылыы-ыйылыы салгыны сытыргыыр. Н. Якутскай
Мин сэлиэһинэй үүтүн боруобалаабытым: бастаан сытырҕаан көрбүтүм — ыаммытынан ынах үүтэ муннубар саба биэрбитэ, онтон кып-кыратык амсайан ылбытым. Г. Угаров
Киһи сиилэһи туга да суох көннөрү көрөн, сытырҕаан, туппахтаан уонна амсайан сыаналыыр. САС. Тэҥн. сыллаа
ср. ДТС йыдышха ‘обонять’

туохт.
1. Таптаан кимиэхэ эмэ муннугун даҕайан сытын ыл (сахалар тапталларын маннык биллэрэллэр, көрдөрөллөр). ☉ Прикасаться носом к кому-л., вдыхая его запах, нюхать (напр., в знак любви, дружбы — так выражают свои чувства якуты)
«Ыы, оҕом барахсан», — диэн Баһылай кыыһын төбөтүттэн бэрт минньигэстик «сыык» гына сыллаан ылла. П. Ойуунускай
Мин санаабар, сыллыыр ууруурдааҕар киһи сүрэҕэр-быарыгар ордук минньигэстик нүөлүйэн киирэр. Далан
Кэлиҥ, сыллаан ылаттыым! Үс кыыс кэлэн, үһүөн суулуу бүк түһэн биэрэллэр. Суорун Омоллоон
Өрүүнэ оҕотун кууһан ылан чанчыгыттан сыллаата. Күндэ
2. Туох эмэ сытын билээри сытырҕаа. ☉ Нюхать, обнюхивать
Оҕус ууну сыллаан көрөн баран, кэннинэн чугуруйбахтаата. Н. Заболоцкай
Дурдам маһыттан саҥардыы тыллан эрэр мутукчаны ылан, «быдан бырастыы!» — дии санаан, сыллаатым. Суорун Омоллоон
♦ Буорах сытын амсай (буораҕы сыллаа) көр буорах
Онон бу манна эрэ, Украина сиригэр, буораҕы аан маҥнай сыллаан эрэбин. Н. Кондаков
«Буораҕы сыллыаххын баҕардыҥ дуо?» — диэтэ кини [Кутузов] Пьергэ. Л. Толстой (тылб.)
Буорах сытын адьас сыллыы илик элбэх эдэр уолаттар кэллилэр. С. Никифоров. Сыллаан да көрбөт кэпс. — ырааҕынан сөп түбэспэт, баппат (таҥас, атах таҥаһа уо. д. а. туһунан). ☉ Не по размеру узкий, тесный, не налезает (об обуви, одежде и т. д.; букв. даже нюхать не пытается)
Мин бачыыҥкабын мээрэйдэнэн букунастым. Букатын да сыллаан көрбөт бачыыҥка түбэспит. В. Ойуурускай

туохт. Муннугунан тыастаахтык салгыны эҕирий. ☉ Шумно втягивать носом воздух; всхлипывать
Дьөгүөрдээн килбигийэн, эрбэҕин көхсүнэн муннун туора сиэлийэн соттуммахтыыр, өрүтэ сыҥсыйар. Амма Аччыгыйа
Уолаттар бэлэмнэнэн турбут курдук тэбис-тэҥҥэ өрө сыҥсыйан баран, миэстэлэригэр сукуҥнастылар. Н. Кондаков
Кыыс аргыый ытаан сыҥсыйбыта хайыы-үйэ ааһан, нус-хас буолла. Н. Заболоцкай
△ Муннугунан тугу эмэ сытырҕаа, өрө сыҥан ыл (хол., табаҕы). ☉ Нюхать что-л. (напр., табак)
Бутукаай холтуунуттан мэлиир табаҕы кытаахтаан ылан сыҥсыйда. Амма Аччыгыйа
[Никон оҕонньор] табаҕы мэлийэн баран, муннунан сыҥсыйара. «Чолбон»
ср. сыҥсы ‘плакать тонким голоском (о плаче женщины по усопшему)’, монг., халх. шиҥши ‘учуять, чуять (о собаке)’