прил. (образный) тэгилитэн этэр, уустаан-ураннаан этэр; фигуральное выражение тэгилитэн этэр этии.

прил. 1. хартыына; картинная галерея хартыына галереята; 2. перен. (живописный) хартыына курдук (үчүгэй), көстүүлээх; 3. перен. (образный) хартыыналаан көрдөрөр, көстөн турар курдук ойуулуур.

буквой "Т", Т-образно; остуоллар балтыһахтыы тардыллыбыттар столы поставлены Т-образно, столы стоят буквой Т.

прил. 1. симэһиннээх, сүмэлээх; сочная трава сүмэлээх от; сочное яблоко симэһиннээх яблоко; 2. перен. (яркий, свежий) чаҕылхай, арылхай; сочные краски чаҕылхай кырааскалар; 3. перен. (образный) арылхай, астык; сочное выражение арылхай эти и.

сов. кого-что г. уруһуйдаа, ойуулаа; 2. перен. (образно представить) ойуулаан кэпсээ, ойуулаа.

даҕ.
1. Уруһуйга сыһыаннаах, уруһуйдуур. ☉ Относящийся к рисованию, изобразительный, художественный (напр., искусство, училище)
Ойуулуур-дьүһүннүүр ускуустуба матырыйаалынан кырааска, киистэ, холуста буолар. ВГМ НСПТ
«Олоҥхо дойдутун кэрэ кыыһа» ааты Дьокуускайдааҕы ойуулуур-дьүһүннүүр училище үөрэнээччитэ Сардаана Куличкина ылла. «Сахаада»
2. көсп. Уус-ураннык хоһуйан көрдөрөр. ☉ Образный, образно-описательный, изобразительный (напр., средство, метод). Мин санаабар, ити кэмҥэ диэри Баал Хабырыыс үксүгэр ойуулуур-дьүһүннүүр хоһооннору айар. Н. Тобуруокап
Суруйааччы бу түгэни ойуулуур-дьүһүннүүр ньыманан быһааран таһаарарын көрдөрөрө ордук суолталаах. СГС СЛКСБ

1) класть, складывать друг на друга, укладывать слоями; маста дьаарыстаа = сложить дрова; үрүт-үрдүгэр дьаарыстаа = сложить что-л. слоями; 2) приводить в порядок; упорядочивать; дьыаланы дьаарыстаа = привести в порядок дела (в делопроизводстве); табаары дьаарыстаа = разобрать, разложить товар # уус тылы дьаарыстаа = говорить витиевато, выражаться изысканно; излагать что-л. ярко, образно.

туохт., тыл үөр. Хайааһыны эбэтэр туругу бэлиэтиир, кэм, сирэй, ахсаан өйдөбүллээх саҥа чааһа. ☉ Глагол
Саха тылыгар туохтуурдар аат саҥа чаастарын барыларын салайар дьоҕурдаахтар. ЧМА СТС. Туохтуур олоҕо соруйар киэп биир ахсаанын иккис сирэйин кытта сөп түбэсиһэр. ПНЕ СТ
◊ Аат туохтуур көр аат I
Аат туохтуур этиигэ быһаарыы буолар. ФГГ СТ. Атаахтатар туохтуур көр атаахтаа. Атаахтатар туохтуур-аахтаа сыһыарыынан үөскүүр. Дьүһүннүүр туохтуур тыл үөр. — хамсааһыны, быһыыны-тутууну, дьүһүнү ойуулаан көрдөрөр туохтуур. ☉ Образный глагол
Дьүһүннүүр уонна тыаһы үтүктэр туохтуур син биир атын туохтуур курдук уларыйар, этиигэ кэпсиирэ буолар. ННН СТ-7
Дьүһүннүүр туохтуур араас сыһыарыынан үөскүүр. ФГГ СТ
Көмө туохтуур көр көмө. Көмө туохтуур сыстар тылын булуҥ. ННН СТ-7. Көспөт туохтуур көр көс I. Тиэкистэн көспөт туохтуурдары булан, аннынан тардыҥ. Көһөр туохтуур көр көс I. Сыһыат туохтуур тыл үөр. — сүрүн хайааһыҥҥа хосуһар ойоҕос хайааһыны көрдөрөр туохтуур халыыба. ☉ Деепричастие
Сыһыат туохтуур этиигэ сиһилии, биир уустаах кэпсиирэ, салаа этии кэпсиирэтэ уонна холбуу кэпсиирэ сүрүн өлүүскэтэ буолар. ФГГ СТ. Туохтуур төрүт олоҕо тыл үөр. — кэпсэтэ турар киһини эбэтэр хайа баҕарар предмети соруйан этэр туохтуур халыыба. ☉ Основа глагола (2 л., ед
ч.). Туохтуур төрүт олоҕо буолбаты көрдөрөр халыыптаах. ФГГ СТ. Турук туохтуурдара тыл үөр. — хайааччы ис туругун бэлиэтиир туохтуурдар. ☉ Глаголы состояния. Өл, тот, сылай, көһүй, сой, уһаа, кылгаа — бу турук туохтуурдара. Тус туохтуур тыл үөр. — туохтуур кэминэн уонна киэбинэн сирэйдэнэн уларыйар халыыба. ☉ Собственно-глагольная форма. Тус туохтууру сирэйдээһиҥҥэ икки араас сыһыарыы туттуллар. Тыаһы үтүктэр туохтуур тыл үөр. — тыаһы-ууһу, саҥаны-иҥэни үтүктэр тыдллартан үөскүүр туохтуур. ☉ Звукоподражательный глагол
Ыйытыы туруоран, дьүһүннүүр уонна тыаһы үтүктэр туохтууру булуҥ. ННН СТ-7
Тыаһы үтүктэр туохтуур тыаһы үтүктэр тылтан үөскүүр. ФГГ СТ