прил. 1. филос. объективнай (дьиҥнээх, өйтөн-санааттан тутулуга суох); объективная реальность объективнай реальность; 2. (беспристрастный) дьиҥнээҕин тутуһар, кырдьыгынан көрөр; объективный свидетель дьиҥнээҕин тутуһар туоһу.

м. скептицизм (1. объективнай аан дойду ну киһи дьиҥнээхтик билэр, өйдүүр кыахтааҕын билиммэт идеалистической философской хайысха; 2. туохха эмэ итэҕэйбэт-тии сыһыаннаһыы).

аат. Ким эмэ үлэтин эбэтэр эбээһинэһин толоруутун сыаналааһын. ☉ Аттестация
Аттестацияҕа учуутал үлэтэ объективнайдык, бары өттүнэн ылан сыаналанар. «Кыым»
Комсомольскай билиэти уларытыах иннинээҕи аттестацияҕа тугу да олуйан-моһуйан ыйыппатахтара. П. Аввакумов

аат. Хардарыта көмөлөһүү. ☉ Взаимная помощь
Кытаанах кэмҥэ өйөһүү. «Сахаада». Маркс уонна Энгельс оробуочайдар бииргэ сомоҕолоһууга, бырааттыы өйөһүүгэ дьулуһуулара пролетариат олоҕун уонна охсуһуутун объективнай усулуобуйаларынан быһаарыллар диэн дакаастаабыттара. «Ленин с.»

даҕ.
1. Харалталаах, харайыылаах; (үчүгэй) дьаһаллаах, дьаһалталаах. ☉ Домовитый, хороший (хозяин), хозяйственный
Дьаһаллаах талыыта. Көрүүлээх үтүөтэ, Истиилээх бэрдэ, Былыргылыы быһыылаах, Уруккулуу туттунуулаах, Эргэтээҥилии идэлээх. Өксөкүлээх Өлөксөй
2. Олох, уопсастыба сайдыытын туһунан (ханнык эрэ) өйдөбүллээх. ☉ Имеющий определенное представление, собственное мнение о чем-л.
А. Кулаковскайдааҕар буолуох уустук дьылҕалаах, көрүүлээх уонна оннук айымньылардаах …… суруйааччылар нэһилиэстибэлэрэ букатын атыннык, ордук объективнайдык сыаналанар, ааҕыллар, өйдөнүллэр буоллулар. Эрчимэн

туохт. (дэҥҥэ тут-лар). Уустугур, эрэйдээх буол. ☉ Стать более трудным, сложным, затруднительным
Сорох волостарга, холобур, Мэҥэҕэ, Бороҕоҥҥо, уо. д. а. партийнай ячейкалар суохтарыттан үлэ ордук күчүмэҕэтийэрэ. «Ленин с.». Ас уонна таҥас сыаната, күнтэн күн аайы ыараан, көстөрө күчүмэҕэтийэн испитэ. «ХС»
Биһиги сепаратнай эйэни түһэристэхпитинэ даҕаны, Германия өрөбөлүүссүйэтин объективнай төрүттэрэ олох да күчүмэҕэтийиэхтэрэ суоҕа. В. Ленин (тылб.)

сыһ. Аһаҕастык, туох баарынан, тугу да кистээбэккэ (хол., эт). ☉ Прямо, начистоту, без обиняков (напр., высказать)
Сирэйгэ ньиччиччи эттэххэ, объективнайгыт ситэ көстө илик — бакаа субъективнай өттүн хото тутуһаҕыт. Р. Баҕатаайыскай
Урут да син араас ол-бу дьыалаҕа киирсиллэрэ ээ. Аһаҕастык, көнөтүнэн. Туох баары кубулдьуппакка сирэйгэ-харахха ньиччиччи этэн. П. Аввакумов
Биһиги бу туһунан [итэҕэс-быһаҕас туһунан] аһаҕастык ньиччиччи кэпсэтиэхтээхпит. «ХС»

сыыстар диэнтэн хай
аата. Дьахталлары көрөн олорон, сирэйгэ хайҕааһын — комплимент диэн ааттанар ньыма, сыыстарыыта да суох ээ: Нина эмиэ киниэхэ киирэн биэрдэ. Далан
Саха народнай медицинатыгар хаарыйар от кыынньарыллыбыт уутун тымныйан сыыстарыыга тутталлар. МАА ССКОЭҮү
Оччотооҕу литературнай олоххо тахсыбыт сыыстарыылар ханнык да объективнай биричиинэлэрэ суохтара. СГС СЛКСБ