обязательный налог

обязательный || обязательно; булгуччулаах бүттүүн орто үөрэхтээһин всеобщее обязательное среднее образование; маны толороруҥ булгуччулаах выполнение этого для тебя обязательно.

прил. 1. (нужный) наадалаах; 2. (неизбежный, обязательный) хайаан да наадалаах, булгуччулаах.

нареч. булгуччу, хайаан даҕаны; я обязательно приду мин хайаан даҕаны кэлиэм.

даҕ. Туох да халбаҥа суох, булгуччулаах. ☉ Обязательный, непременный
Ити эбэһээтэлинэй көрдөбүл буоллаҕа дии. Н. Босиков
Бултааһын кэмигэр туйахтаах дьиикэй кыыл бааһырар түбэлтэтигэр, ону өлөрүү эбэһээтэлинэй. САССР ББ-75
Көҥүл хоһооҥҥо аллитерация даҕаны эбэһээтэлинэй быраабыла буолбат. ВГМ НСПТ

нареч. 1) обязательно, непременно; булгуччу толор = обязательно выполнить что-л.; 2) совершенно, окончательно, наотрез; булгуччу батан кэбис = отказать наотрез (в просьбе).

даҕ. Булгуччу толоруллар, тутуһуллар, тумнуллара көҥүллэммэт эбэтэр сатаммат. ☉ Исполняемый или соблюдаемый беспрекословно, в обязательном порядке, обязательный. Булгуччулаах сорудах. Булгуччулаах бүттүүн орто үөрэхтээһин
□ Хас суруйааччы бэйэтэ анал куоластаах буолуохтаах
Литератураҕа ити — булгуччулаах көрдөбүл. Софр. Данилов
Физкультуранан дьарыктаныы уонна этихааны эрчийии булгуччулаах. ППА СЭЫа

нареч. непременно, обязательно, во что бы то ни стало; итини экчи-бааччы оҥоруом я это сделаю во что бы то ни стало.

даҕ. Аһыыр, тутуллар сириттэн барыгаһа суох, дьиэмсэх (үксүн ат туһунан). ☉ Не отходящий от стойбища, спокойного нрава (обычно о лошади)
[Сылгыһыт] сиргэмтэҕэ суох, туругас, иччитимсэх икки аттаах буолара ордук. АПН ӨСС
Сиргэмтэҕэй, туругаһа суох аты баайан туран көлүйэр быдан куттала суох. АНП ССХТ
◊ Тылыгар туругас — эппит тылын толорор, энчирэппэт. ☉ Держащий слово, выполняющий обещания, обязательный
Баҕар, кимнээҕэр тылыгар туругас киһи буолуо [Бардасов]. В. Яковлев
[Серго Орджоникидзе] олус эйэҕэһэ, тылыгар туругаһа, киһиэхэ кыһамньылааҕа өтө көстөр. СССБТ

хайаатар да (или даҕаны ) модальное словосочет. а) во что бы то ни стало, обязательно; онон , хайаатар даҕаны илдьэ барыам во что бы то ни стало я унесу (это) с собой; хайаатар да көмүскүөҕэ он обязательно защитит; б) как-никак; хайаатар да ыар үлэ как-никак, это тяжёлый труд.