даҕ.
1. фольк. Улуу, модун, дьолуо. ☉ Величественный, мощный
[Ньургун Боотур:] Мин диэтэх киһи Одун биистэн оҥоһуллубут, Дьылҕа тойонтон төрүттэммит киһибин. Ньургун Боотур
Одун халлаан оҥорбут, чыҥыс биис айбыт. Саха фольк. Эриэн кыылым эриллэ сытан Одун кыылбар эттэ. П. Ойуунускай
2. эргэр. Улаатан эрэр, эрдэҕэс (оҕо). ☉ Подросший, подросткового возраста (ребёнок). Оҕото билигин одун сааһыгар сылдьар
♦ Одун хаантан оҥоһуулаах, <чыҥыс хаантан дьылҕалаах> фольк. — улаханнык биллэр төрүттээх-уустаах. ☉ Происходящий из знатного, высокого рода. Одун хаантан оҥоһуулаах, Огдолуйбат улуу күүстээннэр Олохтообуттар эбит. П. Ойуунускай
ср. монг. одон ‘звезда; судьба; счастье’

1. тигис диэнтэн дьаһ. туһ. [Суккун сонноох Суут албын:] Оҕолорум барахсаттар! Миигин куһаҕаҥҥа тиэртэхпит буолуо дии санаабаккыт буолуо да, хата, үп-ас бөҕөҕө тиксэрдигит. Суорун Омоллоон
   Одон сонно борохуоту тохтотон, кытыл диэки салайан, кытылга тиксэрбитэ. Н. Лугинов. Ойуун үс мөҥүрүк сүөһү кутун-сүрүн тиэргэҥҥитигэр тиксэрдим диэбит. Болот Боотур
2. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ тириэрт, илдьэн биэр. ☉ Доставлять что-л. кому-л. [Өрүүскэ:] Мэ, бу суругу таарыйа Онтооҥҥо тиксэр. Күндэ
   «Бу суругу тиксэриҥ», — диэт Александр Друзьяновка бакыаты биэрдэ. М. Доҕордуурап
3. Кимтэн эмэ тугу эмэ ылбыккын төннөр. ☉ Возвращать что-л. кому-л.. Кинигэбин тиксэр
   □ Миэхэ бэрт дөбөҥнүк иэспин эрэ тиксэрэ оҕус. Амма Аччыгыйа

туохт.
1. Кэхтэн, кырдьан, ыалдьан чэбдик көрүҥҥүн сүтэр (үксүгэр аат туохт. ф-гар быһаарыы курдук тут-лар). ☉ Быть, стать болезненным, дряблым (от старости, болезни — обычно употр. в ф. прич.- определения)
Одон оҕонньор үөлээннээҕин амньыраабыт, туораттан киһи аһыныах бүттүүн чарчыстыбыт дьүһүнүн көрөн уйадыйан ылла. Н. Лугинов
Ньалҕаарыччы бириэйдэммит, амньыраабыт тириилээх сирэйдээх, энньэйбит уостаах, ииммит-хаппыт полковник Любканы кытта кэккэлэһэ олорон иһэр. А. Фадеев (тылб.)
Охоноон кинини [Дуомунаны] чинчийэ көрбөхөлөөтө: муостан кыһыллыбыт курдук сирэйдээҕэ амньыраабыт. Л. Попов
△ Олох араас моһоллоруттан күүс-уох, доруобуйа өттүнэн мөлтөө. ☉ Ослабевать от невзгод, трудностей жизни
Бар дьон олоҕодьаһаҕа амньыраата [сэрии ыарыттан, кураантан]. Кыра дьон барахсаттар хоргуйан, дьаарыйан эрэллэр. М. Доҕордуурап
Алта-сэттэ сыл наар сэрии усулуобуйатыгар сылдьан кини чэгиэн доруобуйата амньыраабыта. П. Филиппов
Алдьархайга амньыраабатах Айыы оҕото буола түстэ, Охсуһууга бохтооботох Орто дойду оҕото буола түстэ. П. Ядрихинскай
2. Ыар санааҕа ыллар, саймаар. ☉ Быть грустным, печальным, быть в подавленном настроении
Аналлаах дьоллорун Алҕас түһэн, Атырдьах маһыныы Антах муммут Аймах хаан аҕастарым Амньыраабыт санааларын Аралдьытар буоларыҥ. С. Васильев
Чаҕылхай күн, чэгиэн салгын үөрдүөхтээҕэр, төттөрүтүн, амньыраабыт, айгыраабыт санааны ордук тоһоҕолоон чорботорго дылы. Н. Лугинов