образоваться — о пузырьке (напр. при ожоге); уокка сиэппитим хала-ҕыйан таҕыста на месте ожога у меня вскочил пузырёк.

сов. кого-что 1. эмтээ, үтүөрт (вылечить); оһоро түс (подлечить); залечить раны баастарын үтүөрт; наскоро залечили ожог уот сиэбит бааһын оһоро түстүлэр; 2. разг. сыыһа эмтээ; залечить до смерти сыыһа эмтээн өлөр.

м. 1. хабах; мыльный пузырь мыыла хабаҕа; 2. разг. (от ожога) хабаҕырыы, хабыллыы; на месте ожога вскочил пузырь уот сиэбитэ хабаҕыран тахсыбыт; # жёлчный пузырь анат. үөс хаата, үөс.

туохт. Күн уотуттан быһа сиэн (киһи тириитин туһунан этэргэ). ☉ Обгореть на солнце, получить ожог от солнечных лучей
[Алёша] иҥнэрэ тэтэрбит, дьүдьэйбит уонна тымтаабыт сирэйэ оҕолуу көрүҥүн сүтэрбит, эр киһилии көрүҥнэммит этэ. Г. Николаева (тылб.)
ср. др.-тюрк. тамдур, тамтур ‘зажигать, разжигать’

сов. разг. 1. (лишиться волос, шерсти) түүлээ, халтаҥнаа, харалаа; 2. соролоо, түс; после ожога кожа облезла итиигэ буһа-раммын тириим соролоон хаалла.

1. межд. выражает ощущение острой боли, напр. при ожоге и т. п. ой, ай; абытай , тоҕо итиитэй ! ой, как горячо!; абытай , илиибин иннэнэн астым ! ой, я уколол руку иглой!; 2. перен. вызывающий ощущение жжения; жгучий, палящий; киһи тыла уоттааҕар абытай погов. человеческий язык жжёт пуще огня # абытай киһи разг. бедовый парень.

туохт.
1. Оргуйан эбэтэр уокка сыраллан сииргэ бэлэм буол (ас туһунан). ☉ Свариться, испечься
Чүөчээски үтэһэлээбит этэ буһаатын кытта, чэйдээбитинэн барда. Суорун Омоллоон
Арҕаанан айахтаах ампаар дьиэ, Оһоххо олгуй-чаан оргуйар. Тааттаҕа төрөөбүт улаан биэ Туруктаах чоҥкута бу буһар. Күннүк Уурастыырап
Хойуу да хойуу миин бэрдэ буһан эрэр. Т. Сметанин
2. Үүнэн, ситэн-хотон, хомуйарга, сииргэ бэлэм буол (хол., бурдук, отон о. д. а.). ☉ Созреть, поспеть
Күөттэ Дьөгүөр саһарчы буһан эрэр бурдугар оҕус күрүөһүлээн киирбит. А. Софронов
[Чокуурап:] Ол суорт үүнэрин сүрдээхтик үүнэр эрээри, кыайан буспакка үлүйэн хаалар эбит. С. Ефремов
Садтан дьаабылыка, айва, персик, марабель отоннор буһаннар, арамаат сыта тарҕанар. Н. Якутскай
3. Уокка эбэтэр итиигэ сиэт. ☉ Обвариться, обжечься, получать ожог
Ууттан буспут үүттэн куттанар (өс хоһ.). Ол курдук, тааска быстан, уокка буһан, тымныыга тоҥон туран, оҕолору быыһаабыт уол Луха Луоскун бэйэтэ балыыһаҕа киирэр. Амма Аччыгыйа
Аһыырыгар саха саҥарбат, Арай тэриэлкэ, тиис тыаһыыр, Мииҥҥэ буспат, уҥуохха харбат Сэрэҕин бэркэ сыаналыыр. Дьуон Дьаҥылы
4. Куйаастан, күүскэ үлэлээн, хамсанан эбэтэр олус халыҥнык таҥнан итииргээ, көлөһүн таҕыс, тирит. ☉ Переносить жару, потеть
Эн эмиэ сылайаҕын, ардыгар аччыктыыгын, куйаастан буһаҕын, тымныыттан тоҥоҕун. Т. Сметанин
Тула хараҥа, хаар ытыллар, ыллыыр. Эмиэ оргууй хаамабыт. Тоҥмоппун, хата буһабын. Н. Габышев
5. көсп. Эт-хаан, өй-санаа өттүнэн ситхот. ☉ Достичь зрелого возраста, окрепнуть, закалиться
Эн, Федор Попов, Хотой аймаҕар холбоһон, хомсомуол кэккэтин булбутуҥ, — Бу олох кыайыытын барҕардар Бойобуой кыһаҕа буспутуҥ. Күннүк Уурастыырап
Биһиги бурсууй-баай буораҕын, Буулдьатын сиэбиттэр, Бууска, саа уотугар буспуттар, өлбүттэр. Эллэй
6. көсп. Бүтэйдии күҥкүйэн сытый (сииктээх кэбиһиллибит от туһунан). ☉ Сопреть, гнить (о недостаточно высушенном застогованном сене). Сииктээх кэбиһиллибит от буһар. Куһаҕан түстээх оту ардах хотор, оччоҕо от буһар
тюрк. бус, бүс, пис
◊ Иһэ (көхсө, өһөҕө) буһар (үллэр, тымныйар) көр ис
Мин иһим буһан эрэрин биллим. Кини [Карл] туһунан тугу саныырын сирэйигэр этитэлээтим. Доҕордоһуу т. Түөртээх бэдигим Саша үҥсүүлээх киирдэ. Өһөҕө буспут. Ытыы сыспыт. Багдарыын Сүлбэ