плавательный пузырь (у стерляди); куут силим клей из стерляжьего пузыря.

прил. иик; мочевая кислота иик кислотата; мочевой пузырь анат. хабах.

м. 1. уменьш. от пузырь; 2. (склянка) кыра култаҕар бытыылка.

сильно вздуваться, вспучиваться; хабах курдук күлтэй = вздуться, как пузырь.

1) анат. мочевой пузырь; 2) уст. мешок (из мочевого пузыря животного) # хабахха тыыннар = не давать кому-л. говорить, свободно высказывать свой мысли.

прил. мыыла; мыылалаах (содержащий мыло); мыльная пена мыыла күүгэнэ; мыльная вода мыылалаах уу; # мыльный пузырь күүгэн, мыыла хабаҕа (солуута су ох, эрэлэ су ох дьыала).

I направляться, плыть к середине, на середину (водоёма); кустар үөстээ-биттэр утки уплыли далеко от берега.
II 1) удалять жёлчный пузырь (у рыбы); 2) перен. прост, доконать.

прил. Х.физиол. үөстээх, үөс; жёлчный пузырь үөс хабаҕа; 2. перен. (раздражительный, злой) киҥнээх, куһаҕан киҥнээх, бэтэлээх; жёлчный характер киҥнээх майгы; жёлчный тон бэтэлээх куолас.

аат.
1. Хатыыс хабаҕа. ☉ Плавательный пузырь у стерляди
Кууту илдьиритэн баран буһардахха силим буолар. СГФ СКТ
2. Кууту илдьи сынньан, оргутан оҥоһуллубут силим. ☉ Стерляжий клей, клей из стерляжьего плавательного пузыря
Ала кулугунай балык Аҕыс үөстээх Куута кууттаах …… Көрүлүүр көр муос саатын сулбу тардан ылла. П. Ойуунускай
ср. ороч., ульч. кута ‘живот, желудок, брюхо у животных, рыб’

аат., түөлбэ. Кэҕэй. ☉ Плодный пузырь (у животных)
Бу [биэ] төрөппүт чарайа хаалан күөгэлдьийэ сытта. ПЭК ОНЛЯ I
[Хабырыыс] сүөһү чарайыттан халты тэбинэн сиргэ таһылла түспүтэ. Р. Кулаковскай
Эмээхсин долборуктан ходуул мээккэтин көтөҕөн аҕалан чарай үрдүгэр тарҕата кутта. «ХС»
ср. тув. шара ‘слизь’