кружный, окольный; төгүүр суол окольный путь; төгүүр суолунан бар= идти окольным путём, делать крюк.

1. мат. круг; төгүрүмтэ иэнэ площадь круга; 2. окольный, кружный; төгүрүмтэ суол окольный путь.

даҕ. Быһа буолбакка, эргийэ барар, эргиир (суол туһунан). ☉ Окольный, обходный (о дороге)
Виталик эбэтэ аа-дьуо хааман дэриэбинэҕэ тиийиитигэр, оҕолор төгүүр сиринэн барбыт буоланнар, үөр сүөһүлэргэ чугаһаатылар. «ХС»
Тугу гыныаххыный — сороххо ордук төгүүр суол түбэһэр. А. Твардовскай (тылб.)
ср. тюрк. тэкир ‘круглый, кругообразный; круг’

1. тумун диэнтэн хай. аата. Мин үрэхтэр оломнорун, тумнууларын билэбин. И. Никифоров
   Тылы тумнуу …… куттаныыттан, айыырҕааһынтан тахсар. АПС СТЛ
   Быраабылалар урукку эрэдээксийэлэригэр холоотоххо, туормастыыр оннугар мэһэйи тумнуу көрүллэр. «Кыым»
2. даҕ. суолт. Быһа буолбакка, эргийэн, төгүрүйэн барар (суол). ☉ Обходной, окольный (путь)
   Соня мантан ол-бу тумнуу суолларынан урут билэр киһитигэр Охонооһой Оллоонопко барда. Д. Токоосоп

1. аат., мат. Туох эмэ төгүрүк быһыыта, пуормата, иэнэ. ☉ Часть плоскости, ограниченная окружностью, круг
   Сыырка арыаната, ыстакаан эбэтэр тэриэлкэ түгэҕэ төгүрүмтэ пуормалаахтар. АТП ОАаММӨС
   Күн эниэргийэтин сүүрээнэ биир сөкүүндэҕэ Сир шарын сүүнэ улахан төгүрүмтэтинээҕэр сэттэ аҥаар төгүлүнэн ордук ырааҕы барар! ЭМ КТК
   Көлүөһэ төгүрүмтэтин уһунун билэргэ, кини диаметрын мээрэйдиэххэ уонна ол тахсыбыт ахсаанын 3,14-кэ төгүллүөххэ наада. КПЫ
2. даҕ. суолт. Быһа буолбакка, ырааҕынан, эргийэн тиийэр (суол туһунан). ☉ Окольный, окружный, обходный (о дороге)
   Мин санаабар кинилэр төгүрүмтэ суолунан барбыттар, халлаан айанньыттара. Т. Сметанин
   Сэгэр туһугар сэттэ биэрэстэ төгүрүмтэ буолбатах. Л. Толстой (тылб.)
   Төннөр суол төгүрүмтэ, бутуурдаах этэ. С. Курилов (тылб.)

1) след; следы; кыыл суол а следы зверя; сыарҕа суола следы полозьев; хайыһар суола лыжня; суолгун сабын = замести свой следы; суолун хай = прям., перен. идти по горячим следам; суолгун муннар = запутывать свой следы; 2) дорога, путь; трасса; улахан суол большая оживлённая дорога; салгын суола воздушная линия, трасса; уу суола водный путь; тыа ыллык суола лесная тропинка; массыына суола шоссейная дорога; тимир суол железная дорога; 3) путь; төгүрүйэ суол окольный путь; уһун суол долгий путь; таба суол правильный путь; соҕотох суол единственный путь; суол киһитэ путник; суолга тур = тронуться в путь; ыраах суолга хомун = собираться в дальний путь; суолгун бул = встать на правильный путь; көнө суолу тутус = следовать по прямому, правильному пути; суолтан туораа = а) давать, уступать дорогу; б) перен. быть побеждённым в чём-л.; суолун быс = а) перерезать дорогу; б) перен. разг. закрыть путь, воспрепятствовать (напр. развитию чего-л.); суолла биэр = а) уступить дорогу; б) перен. разг. дать дорогу (напр. развитию чего-л.); айан аргыстааҕа үчүгэй погов. хорошо путнику с попутчиком; 4) перен. дело; ити биллэр суол это известное дело; бу көдьүүстээх суол это полезное дело; үтүө суол доброе дело # аҕаҥ суолун солоо = идти по стопам отца; следовать путём отца; дьикти суол чудо; ир суолун ирдээ =, тор суолун тордоо = преследовать неотступно (букв. следовать по его горячим и мёрзлым следам); куһаҕан суол порок; суол аана место у входа в юрту; суола да сойбут его и след простыл; суола суох сүт = пропасть без вести (букв. без следа); сымыйа суол вздор; чэпчэки суолу батыс = пойти по пути наименьшего сопротивления; ыраахтааҕы суола уст. царская повинность.