Якутские буквы:

Якутский → Русский

аһаҕас былаас

публичная власть

аһаҕас былаас уорган-нара

органы публичной власти

былаас

в разн. знач. власть; Советскай былаас Советская власть; олохтоох былаас органнара органы местной власти; итинэн кини былааһа бүтэр на этом и кончается его власть.

былаас

власть

былаас аналынан тыы-рыллыыта

функциональное разделение власти

былаас сытыары тыы-рыллыыта

горизонтальное разделение властей

былаас туруору тыы-рыллыыта

вертикальное разделение властей

былаас тутулун оҥоруу

организация власти

былаас тыырыллыыта

разделение властей

нэһилиэктэр икки арды-ларынааҕы олохтоох боппуруостар

вопросы местного значения межпоселенческого характера

олохтоох

1) имеющий основание, устойчивый; таас олохтоох имеющий каменное основание; на... каменном основании; олохтоох иһит устойчивый сосуд; 2) местный; олохтоохтор местные жители; олохтоох органнар местные органы; олохтоох кыыллар звери, постоянно обитающие в данной местности; олохтоох көтөрдөр зимующие птицы; 3) живущий как-л.; байылыат олохтоох он живёт зажиточно # олохтоох тыл обоснованное замечание; үчугэй олохтоох ат лошадь с хорошей, ровной рысью; куһаҕан олохтоох ат лошадь с плохой рысью.

олохтоох (сиринэн-уотунан) холбоһук

местное (территориальное) сообщество

олохтоох бүддьүөккэ көмө үп

дотация местным бюджетам

олохтоох бүддьүөккэ нолуогу таһынан киирэр дохуот

доходы неналоговые местного бюджета

олохтоох бүддьүөккэ нолуоктан киирэр дохуот

налоговые доходы местного бюджета

олохтоох бүддьүөккэ субвенция

субвенции местным бюджетам

олохтоох бүддьүөккэ үп киириитин дьаһайааччы

администратор поступлений в местный бюджет

олохтоох бүддьүөт

местный бюджет

олохтоох бүддьүөт алын кээмэйэ

минимальный местный бюджет

олохтоох бүддьүөт орос-куотун аналынан наардааһын

функциональная классификация расходов местного бюджета

олохтоох бүддьүөт ороскуота

расходы местного бюджета

олохтоох бүддьүөт ороскуотун биэдэмистибэнэн тыырыы

ведомственная классификация расходов местного бюджета

олохтоох бүддьүөт ороскуотун экэниэмикэҕэ олоҕуран наардааһын

экономическая классификация расходов местного бюджета

олохтоох бүддьүөт тус бэйэтин дохуота

собственные доходы местных бюджетов

олохтоох бүддьүөт үбүн дьаһайар тэрилтэ

главный распорядитель средств местного бюджета

олохтоох бүддьүөттэр икки ардыларынааҕы трансферт көрүҥнэрэ

формы межбюджетных трансфертов из местных бюджетов

олохтоох бүддьүөтү толоруу

исполнение местного бюджета

олохтоох былаас

местная власть

олохтоох быыбардааччылар түмсүүлэрэ

местное сообщество избирателей

олохтоох бэйэни салайыныы

местное самоуправление

олохтоох бэйэни салайыныы аакталара

акты местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы быраабын то-рүттэрэ

правовые основы местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы быыбарданар дуоһунастаах сирэйэ

выборное должностное лицо местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы быыбардыыр уорганын чилиэнэ

член выборного органа местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы бэйэмтэтэ (субъега)

субъект местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы бэрэстэбиитэллээх уоргана

представительный орган местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы дуоһунастаах сирэйэ

должностное лицо местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы култуурата

культура местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы сөбүлэҥнээх уоргана

коллегиальный орган местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы тосхоллоро

принципы местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы уорганнара

органы местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы уорганнарын сөптөөх эппиэтинэстэрэ

позитивная ответственность органов местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы уорганнарын сүөл эппиэтинэстэрэ

негативная ответственность органов местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы уорганнарын тутула

структура органов местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныы үбүн-экэниэмикэтин төрүттэрэ

финансово -экономичес -кие основы местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныыга быраап

право на местное самоуправление

олохтоох бэйэни салайыныыга быраап бэйэмтэтэ (субъега)

субъект права на местное самоуправление

олохтоох бэйэни салайыныыны быраап өттүнэн хонтуруоллааһ ын

правовой надзор за местным самоуправлением

олохтоох бэйэни салайыныыны мэктиэлээһин

институциональная гарантия местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныыны төрүт сокуон мэктиэлээһинэ

конституционные гарантии местного самоуправления

олохтоох бэйэни салайыныыны хонтуруоллааһын

контроль местного самоуправления

олохтоох дьаһалта

местная администрация

олохтоох дьаһалта тутулун оҥоруу

формирование структуры местной администрации

олохтоох дьаһалта эбээһинэһин толорор дуоһунастаах сирэй

единоличный орган местного самоуправления

олохтоох интэриэс

местный интерес

олохтоох нолуогу түстээһин

установление местного налога

олохтоох нолуоктар уонна хомуурдар

местные налоги и сборы

олохтоох референдум

местный референдум

олохтоох референдум территориальная хамыыһыйалара

территориальные комиссии местного референдума

олохтоох референдум хамыыһыйата

комиссии местного референдума

олохтоох референдумҥа кыттааччы

участник местного референдума

олохтоох референдумҥа кыттар быраабы мэктиэлээһин

гарантии права на участие в местном референдуме

олохтоох референдумҥа кыттар быраап

право на участие в местном референдуме

олохтоох салайыныы бэрэстэбиитэллээх уорганын депутата

депутат представительного органа местного самоуправления

олохтоох салайыныы уорганнарын судаарыстыба хонтуруоллааһына

государственный надзор за органами местного самоуправления

олохтоох салайыныыны тэрийэр төрүттэр

организационные основы местного самоуправления

олохтоох үп-харчы

местные финансы

олохтоох хааһына

местная казна

олохтоох хомуурдар

местные сборы

судаарыстыбаннай былаас уорганнарын бүддьүөтү сүрүннүүргэ боломуочуйалара

бюджетные полномочия органов государственной власти

судаарыстыбаннай былаас юридическай сирэйэ

юридические лица публичного права

муниципальнай тэриллии бүдцьүөтэ (олохтоох бүддьүөт)

бюджет муниципального образования (местный бюджет)

тэлиэс-былаас

нареч. шатаясь (ходить); зигзагами (лететь); тэлиэс-былаас хаамп = идти шатаясь; тураах тыал утары тэлиэс-былаас дайбаан иһэр ворона против ветра летит зигзагами.

Якутский → Якутский

былаас

I
былаа диэнтэн холб. туһ. Муҥ булсуспатын, Сор солбонуппатын, Алдьархай ааҥнаабатын, былаҕай былааспатын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Чаччыынаны чаастанабын, Быыбарынайга былааһабын, Сэтээтэли сэргэстэһэбин. Суорун Омоллоон
Мин туран дьоҥҥо былааһабын. М. Доҕордуурап
Мутукчалаах боруода ортотугар тиит баһыйар, киниэхэ харыйа уонна эриэхэлээх мас (сыалаах) былааһаллар. МС МК
II
аат.
1. Судаарыстыбаны салайар быраап, политическай баһылыктааһын. Власть (политическая)
Үлэһит былааһын көмүскүөх буоламмыт, Үҥүүнү-ыстыыгы тутаммыт турбуппут. П. Ойуунускай
Сэбиэскэй былаас өрөгөйдөөбүтэ. Онтон ылата Максим Аммосов уонна Платон Ойуунускай албан ааттара күн аайы ааттанар буолбута. Амма Аччыгыйа
2. Киин уонна олохтоох былаас уорганнара. Власть (органы центральной и местной власти)
Былаас Дьокуускайдааҕы бэрэстэбиитэлинэн оробуочайдар дьокутааттарын сэбиэтэ буолар, ханнык да мантан атын тэрилтэлэр дьаһаллара сокуоннайынан ааҕыллыбат. Амма Аччыгыйа
Хас-хас былаас уларыйда. С. Ефремов
Дьадаҥы аймахха ходуһа бэрдин Сэбиэскэй былаас бысталаан биэрдэ. Эллэй
3. Кими-тугу эмэ салайар, дьаһайар быраап уонна кыах. Власть (право и возможность управления, распоряжения кем-чем-л.)
Былааскын үрдэппиккин, батараактары мунньахтан үүрбүккүн. С. Васильев
Бэйэҕэ эрэл, бэйэ кыаҕын иһинэн былаас баар. Бу икки сыл устата аҥардас институт кылаабынай архытыактарын дуоһунаһыгар олорон баһаам үлэни оҥордум. Н. Лугинов
Эбээннэр, эбэҥкилэр, чукчалар, дьүкээгирдэр ортолоругар биистэр баһылыктара бэйэлэрин былаастарын, сабыдыалларын ыһыкта иликтэрэ. И. Аргунов
Былааска киир — судаарыстыбаны салайыыны саҕалаа, былааһы ыл. Взять власть, встать у власти. 1933 сыллаахха Германияҕа нацистар былааска киирбиттэрэ

олохтоох

  1. даҕ.
  2. Бигэ, халбаҥнаабат, тулхадыйбат, түөрэккэйэ суох. Устойчивый, прочный (напр., об основании чего-л.). Таас олохтоох. Үчүгэй олохтоох тыы
  3. Ханна эрэ олохсуйан олорор (киһи), ханна эрэ баар, ол сир киэнэ буолар (туох эмэ). Местный
    Аһыылаах сүөһүбүтүн аһылык гынабыт, Олохтоох сүөһүбүтүн Улуу өрүскэ Ордугунан уостаатыбыт. Саха фольк. [Бадин:] Эн бу дойдуга олохтоох оҕонньор буоллаҕыҥ дии? С. Ефремов
    Олохтоох оскуола уонна нэһилиэк актыыптарын күүстэринэн «Куһаҕан тыын» диэн оонньууну көрдөрбүттэр. А. Бэрияк
  4. көсп. Дьоһуннаах, түс-бас. Основательный, дельный
    Онтон оонньуу, элэк умнуллан, Олохтоох кэпсэтиигэ киирдилэр. С. Данилов
    Саҥарара барыта олохтоох, эҕэлээх тыллаах. А. Фёдоров
    Төрүкү куһаҕан удьуордар, хаамаайы, олохтоох өйө-төйө суох. «ХС»
  5. аат суолт.
  6. Хайа эмэ сиргэ олорор киһи. Местный житель
    Хаҥас өттүбэр — суоппарбыт, уҥабар — аргыһым Николай Спиридонович, бу дойду олохтооҕо, оскуола үлэһитэ. Н. Заболоцкай
    [Өлөөнө:] Оттон ол тыа олохтоохторун хайдах сайыннараргын көрүөм ээ. С. Ефремов
    — Манна олохтооххун дуо? — диэн ыйыттым. — Даа, олохтоохпун. Миронов Николай Саввич диэн мончуорбун. М. Доҕордуурап
  7. Олоҕун илгэтэ хайдаҕа. Уровень жизни, степень благополучия
    Өлбөт өрөгөйдөөх Өлбөт-сүппэт төлкөлөөх, Көрдөөх, байылыат олохтоох Көҥүл норуот Биһиги буоллубут курдук! Нор. ырыаһ. [Чокуурап:] Төһө бэрт олохтоох холкуоскутуй? [Солко:] Билиҥҥитэ куһаҕана суох. С. Ефремов

тэлиэс-былаас

сыһ.
1. Көнөтө суохтук, түөрэҥэлээн, байааттаҥнаан ыла-ыла (хаамп, хамсан). Покачиваясь, пошатываясь (идти, лететь)
[Дааҕынай кыылым] Тэнтик-мунтук көппүт, Тэлиэс-былаас дайбаабыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Хабылдьыйа Харытыана] тахсан тэлиэс-былаас хаамыталыыр. Күндэ
Баачыка холуочук тэлиэс-былаас дайбаан киирэр. И. Гоголев
2. көсп., кэпс. Толкуйа суох, толкуйдаабакка (хол., саҥар, дьаһай). Необдуманно, бестолково (напр., говорить, распоряжаться)
[Соҕотох бэйэтэ] тэлиэс-былаас хамаандалаабыт үлэтэ ыпсыыта кыттыбакка, кини мэлдьи туолката суох түбүк үөһэ түһэ сылдьар. «ХС»


Еще переводы:

местная власть

местная власть (Русский → Якутский)

олохтоох былаас

власть

власть (Русский → Якутский)

былаас

власть

власть (Русский → Якутский)

сущ.
былаас

публичная власть

публичная власть (Русский → Якутский)

аһаҕас былаас

разделение властей

разделение властей (Русский → Якутский)

былаас тыырыллыыта

пребывание

пребывание (Русский → Якутский)

с. сылдьыы, олоруу, баар буолуу; пребывание у власти былааска олоруу; место постоянного пребывания олохтоох (баар буолар) сирэ.

донуос

донуос (Якутский → Якутский)

аат. Киһини туохха эмэ уорбалаан, буруйдаан, кини туһунан ханнык эмэ хараардар сибидиэнньэни былаас үлэһиттэригэр тылынан эбэтэр суругунан кистээн тириэрдии. Донос
Чоочо Баһылай донуостарын кырдьыгынан аахпыттар. МНН
[Иванов судаарыскайдарга] наар куһаҕаны эрэ оҥоро, ол-бу донуоһу суруйа сатыы сылдьар киһи этэ. «ХС»
Полиция олохтоох былаастарга донуос түһэрэр. «ХС»

примешаться

примешаться (Русский → Якутский)

несов. булкус, былаас.

аманаат

аманаат (Якутский → Якутский)

аат., истор. Былаастар модьуйууларын олохтоох омуктар толороллоругар күһэйэргэ күүс өттүнэн тутуллубут киһи (былыр дьаһаах саҕанааҕы кэмҥэ). Аманат, заложник (в старину, во времена ясака)
Онно [кириэппэскэ] улахан сулууспалаахтар уонна олохтоох нэһилиэнньэттэн солуок тутуллубут аманааттар олороллоро. БИГ ӨҮөС
Өһө суох, аҥаардас кэрэҕит күүһүнэн Билиэҥҥэ ыллыгыт сүрэҕим муҥнааҕы, Аманаат туттугут төлөммөт иэһинэн. Р. Гамзатов (тылб.)

local

local (Английский → Якутский)

олохтоох, маннааҕы