с. 1. (действие) хаайыыга угуу, хаайыы; 2. (пребывание в тюрьме) хаайыыга олоруу.

м. 1. (действие) айаннаан кэлии, кэлии; 2. (временное пребывание) кэлэ сылдьыы, сырыы.

с. 1. собир. студенчество, студеннар; советское студенчество советскай студеннар; 2. (пребывание в вузе) студеннаапын; годы студенчества студеннаапын сыллара.

ж. 1. (переселение) эмиграннааһын, омук сиригэр көһүү; 2. (пребывание в эмиграции) эмиграция; жить в эмиграции эмиграцияҕа олор; 3. собир. эмиграннар; русская эмиграция нуучча эмиграннара.

м. 1. үүрүү; отгон скота на пастбища сүөһүнү мэччирэҥнэргэ үүрүү; 2. үүрэн ыытыы, үүрүү; сүүрдүү, сүүрдэн ылыы; отгон масел из нефти нефтэн оҕунуохтары сүүрдэн ылыы; 3. (пребывание на пастбище) мэччирэ!г, мэччирэҥҥэ сылдьыы; 4. (продукт отгонки) сүүрдүү (сүүрдэн ылыллыбыта).

сов. 1. (о свете, звуке и т. п.) тэй; 2. (об изображении) көһүн, түһэн көһүн; в воде отразился лунный свет ууга ый сырдыга көһүннэ; 3. на ком-чём (сказаться) билин, сабыдыаллаа; пребывание на юге хорошо отразилось на его здоровье соҕуруу сылдьыы кини доруобуйатыгар үчүгэйдик сабыдыаллаата.

аат., эргэр. Накаастабыл көрүҥэ — буруйдаах ыраах сиргэ көскө утаарыллыыта. ☉ Вид наказания — пребывание на поселении в отдалённом месте в качестве ссыльного, ссылка
[Сыылынайдартан] Сорох сыылка ыар муҥнарын Тулуйбакка өлөрө. Эллэй
Сыылкаҕа кэлбит биир нуучча Кэбээйигэ олорбут. Кини сахалыы бэрт куһаҕаннык билэрэ үһү. Т. Сметанин
1918 с. атырдьах ыйын сүүрбэ икки күнүгэр үрүҥнэр Дьокуускайы ылаллар. М.К. Аммосовы, П.А. Ойуунускайы Сибииргэ сыылкаҕа ыыппыттара. «ХС»

аат.
1. Ханна эмэ, кимиэхэ, туохха эмэ киирэн ааһыы, билсии. ☉ Посещение, визит
Интэринээт улахан уолаттарыгар таһыттан киирэн сылдьыы, табаарыстаһыы диэн дэлэй. С. Федотов
Ол курдук кинигэ ааҕыы, тыйаатырга сылдьыы, киинэ көрүү уонна ускуустуба атын да көрүҥнэрэ билиҥҥи киһи олоҕун сүнньэ буоллулар. Н. Лугинов
2. кэпс. Киһи туруга, балаһыанньата эбэтэр ханнык эмэ быһыыга-майгыга түбэһэн олороро. ☉ Пребывание кого-л. в каком-л. состоянии или положении
Оҕо көрүүтэ-истиитэ суох сылдьыыта манна куруутун баар үгэс. ТАЛ БУ
[Кыыс] хара былааччыйаны кэппит, улахан аһыыга сылдьыы бэлиэтэ. Л. Толстой (тылб.)

туохт.
1. сөбүлээб. Айгыстан, дархаһыйан кэл, түбүлээ (күүтүллүбэтэх эбэтэр түбүгү сүпсүгүрүүнү таһаарар «ыар ыалдьыттар» тустарынан). ☉ Приходить, приезжать, прибывать с большим шумом, помпой (обычно о незваных гостях или гостях, пребывание к-рых сопряжено с большими хлопотами, неприятностями для хозяев)
Биирдэ Силтэһин Махсыыҥҥа Сэбиэт сэкирэтээрэ киирдэ. Атыыһыт Сүөдэр, «таарыччаҕа» Адаҕыйан тиийдэ. С. Васильев
Сибэтиэй бөҕө сэлэлээтэ, Аанньал бөҕө арыаллаата. Аккыырай аймаҕа адаҕыйда, Оппуостал бииһэ уолдьаста. С. Зверев
Аҕабыыттаах лөчүөк аҥаардастыы адаҕайдылар. «ХС»
2. көсп., үрд. Өһөөбүт курдук соруйан куһаҕанынан бул, кыһалҕалаах, эрэйдээх өттүнэн күөнтээ. ☉ Неотступно преследовать; грянуть, нависать (о беде, несчастии, явлениях, влекущих за собой большие неприятности)
[Ньукулай:] Атаҕастабыл аччыан кэриэтэ адаҕыйан иһэр, баттабыл бараныан кэриэтэ бастаан иһэр, хаһан да уурайара биллибэт. А. Софронов
Ахса-аана биллибэт Алдьархай адаҕыйдаҕа буолуо, Үксэдьүүлэ биллибэт Үлүгэр бөҕө үтүрүйдэҕэ буолуо. П. Ойуунускай
Дьэ, доҕоттоор, Саха сиригэр өтөрүнэн түспэтэх уот кураан таҥнары сатыылаан, быйыл улуу сут адаҕыйда. И. Гоголев

аат.
1. Аармыйаҕа сылдьан байыаннай эбээһинэһи толоруу. ☉ Исполнение воинских обязанностей, а также пребывание в рядах армии, флота, служба
Онно олорон пограничнай сулууспа устаабын үөрэтэн тахсыбытым. Н. Якутскай
Мин Н-скэй байыаннай уокурукка сулууспаҕа сылдьабын. Эрилик Эристиин
Сыл кэриҥэ ол-бу госпиталлары кэрийэ сылдьан, эмтэнэ сатаабытым да, байыаннай сулууспаҕа сөбө суох буолан, саппааска тахсыбытым. П. Чуукаар
2. Хайа эмэ аналлаах уобаласка үлэ ыытан, производствоҕа, норуокка өҥө оҥорор тэрилтэ. ☉ Отрасль производства, а также учреждение, организация, ведающие какой-л. специальной областью работы, служба. Күн-дьыл сулууспата. Сибээс сулууспата
□ Киин уһаайба биригээдэлэри кытта суһаллык сибээстэһиитин диспетчерскэй сулууспа көмөтүнэн хааччыллар. ЭБТ
Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр дэҥнэммиттэриоһолломмуттары эмтиир сулууспа төрүттэммитэ быйыл отут сылын туолла. «Кыым»
3. Таҥара дьиэтигэр итэҕэл сиэринтуомун ыытыы. ☉ Совершение в церкви религиозных обрядов, богослужение
Таҥара дьиэтигэр сулууспа бүппүтэ ырааппыт. Амма Аччыгыйа
Татыайык …… таҥара дьиэтигэр көтөн түһэн, аҕабыыт Герасимы, сулууспаҕа турдаҕына, ыысбурут тылынан үөхпүтэ. Эрилик Эристиин
Сахалыы тылынан таҥара бастакы сулууспатын 1859 сыл от ыйын 19 күнүгэр Дьокуускайдааҕы Троицкай собуорга улахан бырааһынньык быһыытыгар-майгытыгар ыыппыттар. «ХС»
русск. служба