Якутские буквы:

Якутский → Якутский

орохтон

орохтоо диэнтэн бэй
туһ. Оонньуурбут биһи ууну, тыаны уйгуурдан. Арахсарбытыгар баттыыра биһигини биир санаа: «Олорбут киһи, аба, биир тиэргэн буолан… Биир орохтонон, булкуйа буруоланан». С. Тарасов
Орон анныгар орохтонор, Долбуурга Дугуйданар …… Кутуйах түөкүн. «ХС»
Куобах куруук сылдьар орохтонор. «ББ»

орох

аат.
1. Ойуурга, тыаҕа сүөһү, кыыл тэпсибит суола. Тропа, протоптанная животными, звериная тропа
[Николай Максимович:] Виктор, оҕолоргун илдьэ манан үрэххэ быһа түс. Онно орох баар буолуо. С. Ефремов
Саһыл ороҕо туспалаах буолар. Куобах ороҕун курдук киэҥ-куоҥ, тигинэс чагда суол буолбатах. И. Данилов
2. Кыра кыыллар (кутуйах о. д. а.) хаспыт хороонноро. Нора
Муҥур тиит аннынан Орох үүтэ Оҥойон көстүбүтүнэн Таҥнары …… киирдэ. П. Ойуунускай
Бэрт өр сонордоон дьэ муҥурдаата – кутуйах ороҕор киирбитин көрөн, чааркааннарын иитэлээтэ. Болот Боотур
Орох тэп — ханна эмэ олус элбэхтик сылдьар буол, сыбыытаа. Зачастить к кому-л. в гости
Кини бу суолунан оҕо эрдэҕиттэн орох тэппитэ. С. Никифоров
Кини уокка оттор мас сүгэһэрдээх ойуур уонна симиэбийэ икки ардыгар үгүстүк орох тэбэр. «ХС». Ороҕун устун сүүрпүт — бэйэтин өйүгэр-санаатыгар тарпыт, кутуругар сөрөөбүт. Склонять, побуждать к дурному кого-л.
Бүөккэни, быһыыта, аар-маар аҕатын курдук, ороҕун устун сүүрдүө суоҕун билбит. А. Сыромятникова
Сис (көҕүс) ороҕо — сылгы сиһин тоноҕоһун үрдүнэн хара сурааһын түү эбэтэр киһи сиһин тоноҕоһун батыһа барар куоһах. Тёмная полоса на спине лошади; ложбинка (вдоль спинного хребта человека). Орохтоох систээх сур ат
Хойутаанап сүрэҕэ бэттэх, куолайын диэки, өрө үтэн тахсарга дылы гынна
Көхсүн ороҕунан инчэҕэй билиннэ. Софр. Данилов
ср. др.-тюрк. орух, тув. орук ‘дорога, путь; тропа’, хак. орах ‘тропинка, протоптанная дикими животными’

Якутский → Русский

орох

1) тропа (протоптанная зверем); куобах ороҕо заячья тропа; орох тэп = протоптать тропу; 2) тёмная полоса (на спине лошади) # сис ороҕо ложбинка (вдоль спинного хребта человека).

орохтон=

1) протоптать тропу (себе — о звере); 2) перен. часто ходить взад-вперёд (по одному и тому же месту).


Еще переводы:

ороҕур=

ороҕур= (Якутский → Русский)

см. орохтон=; манна куобах ороҕурбут тут заяц проложил себе тропу.

ороҕодуй

ороҕодуй (Якутский → Якутский)

туохт. Орохтон, орох үөскүөр диэри элбэхтик сырыт. Протоптать тропинку (о зверях)
Кини …… өтөхтөөх алааска киирэн иһэн бөрөлөр ороҕодуйбут суолларын көрө түстэ. М. Доҕордуурап

буруолан

буруолан (Якутский → Якутский)

туохт. Буруолаах буол. Иметь отдельное хозяйство
Дьиэ тэриннэ, Бутугас астанна, Бур-бур буруоланна, Көргө көҕүйбэтэ, Хаартыга хайыспата, Арыгыны амсайбата. А. Софронов
[Өкүлүүнэ:] Чэ-чэ, ыллын, ону [кэлиини] ылбытынан олус ордук уһун буруоланыа суоҕа, син кэмэ кэминэн буолуо. Н. Түгүнүүрэп
Оонньуурбут биһи ууну, тыаны уйгуурдан. Арахсарбытыгар баттыыра биһигини биир санаа: «Олорбут киһи, аба, биир тиэргэн буолан... Биир орохтонон, булкуйа буруоланан». С. Тарасов

кылбаҥнаа

кылбаҥнаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Кылбайан көһүн, кылбайа көстөн кэл. Сверкать, переливаться, ярко блестеть, отражая свет
Тойон үөрэн сырайа ыдьырыйда, көмүс тииһэ кылбаҥнаата. Болот Боотур
Баай тиит төҥүргэһин курдук суон намыһах киһи нэлэкэйдэммит кылгас таба мэкчэкэтин иһинэн кэппит хатырык куйаҕа кылбаҥныыра. Далан
Өрүс үөһүнэн оҥочолоох дьон иһэр быһыылаахтар, эрдии төбөтө кылбаҥнаан көһүннэ. В. Чиряев
Сырдык өҥнөнөн, маҥхайан көстөр уратылан. Отличаться, выделяться белизной
Эдэр дьахтар …… оҕотун бигээн, сыгынньах илиитэ кылбаҥныыр. Софр. Данилов
Ырбыы уутун үрдүнэн үөр хопто кылбаҥныы дайарын көрүөхпүн олус баҕарабын! И. Гоголев
Кырса ыраахтан кылбаҥныыр, Кырынаас орохтон быгыалыыр. Болот Боотур

тропинка

тропинка (Русский → Якутский)

ж. ыллык, орох.

ыыр

ыыр (Якутский → Якутский)

аат.
1. Сүөһү, кыыл-сүөл элбэхтик сылдьар, кэлэр-барар суола, ороҕо. Тропа, протоптанная скотом, животными
Ойуурбар өссө иһирдьэ киирэн, бөлүүн кэлбит суолбутунан ынах ыырын булан, төттөрү бардым. Күндэ
Уулаах Уйбаан ыллыга-аартыга бүөлэммит Дьаҕа Баһын ыырыттан айан суолугар киирэн кэллэ. Эрилик Эристиин
Ыт хаар анныгар андаатар уйатын, аһыыр сирин, сылдьар ыырын сытынан булар уонна олору үрэр. БББ
Сүөһү, кыыл-сүөл, көтөр-сүүрэр сөбүлээн сылдьар, хорҕойор, тоҕуоруйар сирэ. Место обитания, пристанище скота, животных, птиц, логовище зверей
Мойбор төрөөбүт ыырыттан тэйэн бырах барыан баҕарбатаҕа. И. Гоголев
Эһэ сибилигин барбыт, бу дойду кини ыыра буоллаҕа. Далан
Куба оҕолоро аһаабыт сирдэриттэн, олохсуйбут ыырдарыттан арахсыахтарын баҕарбат курдуктар. И. Федосеев
Булчут, балыксыт куруутун сылдьар, бултуур, балыктыыр сирэ. Место постоянного пребывания, тропа охотника, рыболова
Онуоха-маныаха диэри суордар куттанан, кини бултуур ыырын ырааҕынан тумна көтөр буолбуттара. И. Федосеев
Кыстык хаар ньимси түһэн, бултуур ыырым кыараҕастыйан, иллэҥ кэмим үксээтэ. Ф. Постников
Сорох оройуоннарга төрүт олохтоохтор бултуур, балыктыыр ыырдарыттан үтүрүллэн эрэллэр. «Чолбон»
2. көсп., кэпс. Киһи төрөөбүт-үөскээбит, олохсуйбут сирэ, дойдута. Родные пенаты, родные места, родина
Бу кэмҥэ, үөскээбит ыырбыттан тэлэһийэ сылдьаммын, бөлүүн төрөөбүт алааспын түһээн көрдүм. Софр. Данилов
Ваня Николаев төрөөбүт ыырыттан харыс да халбарыйбатах оҕо этэ. И. Федосеев
Сибэкки даҕаны киһини үөрдээри, киһиэхэ кэрэхсэтээри, ыал ыырыгар чугаһаан, ыга симсэн үүнэр. Баал Хабырыыс
Дьонтон саһа сылдьар ким эмэ (хол., бандьыыттар) орохтонор, хорҕойор бүччүм сирэ. Укромное место, жильё, пристанище, логово (напр., преступников)
Кириһээн бандьыыттар ыырдарыттан төһө кыалларынан тэйэн биэрэр санаалааҕа. Д. Таас
Кинилэр ырааттылар, үрүҥнэр ыырдарыттан, арааһа, мүччү түстэхпит дии санаан, Уус иһигэр үөрдэ. А. Сыромятникова
Ыыра кыараата көр кыараа
Сүллүкү сааһыран-санньыйан, улам ыыра кыараан, арбанара аҕыйаан, ахсыырга барбыта. Болот Боотур
Ыыра кэҥээтэ көр кэҥээ. Оо, киһи аймах, Эн ыырыҥ кэҥээбит, Сир-халлаан кистэлэҥин Илиигэр ылбыккын. М. Ефимов
Кини ыыра кэҥиир, дьыаланы ситэрэ-хоторо диэн ааттаан, атын сирдэринэн тэлэһийэр. Огдо
Бэйи, тугу-тугу кэпсэтэллэр, бай, дьонум ыырдара кэҥээбит, үлэ-хамнас туһунан. «Кыым». Ыыра ыраатар кэпс. — уһуур-кэҥиир, өтөрүнэн кыаллыбат буолар (ханнык эмэ дьыала быһаарылларын этэргэ). Задерживаться, замедляться, тормозиться (о решении какого-л. дела)
Атыылааччылар бэйэлэрин дьыалаларын ыыра ырааппытынан ааҕаллара даҕаны сөптөөх этэ. М. Попов
«Тохтоо, уоскуй! Сыыстаххына ыырбыт ыраатар», — Чиэнэ аргыһын уоскуппута. «ХС»
Сири кинилэр чааһынай бас билиилэригэр биэрдэххэ, ыыра ыраатыа. «Чолбон»
Ыыра киэҥ (киэҥ ыырдаах) кэпс. — сылдьар эйгэтэ киэҥ, киэҥ эйгэлээх. Широкий круг общения, окружения у кого-л.
Хата, эн кэпсээ, киэҥ ыырдаах киһи. ТМН ЫМК
Хас биирдии көлүөнэ ураты өйдөөх-санаалаах, эргимтэлээх, сыаллаах-соруктаах, киэҥ ыырдаах буолар. АГ ҮБСМ. Кырачаан балтыларын саатар биир чаас көрсөн туһалаабат, ыырдара киэҥ сатаналар. ЛМА
ср. др.-тюрк. чаҕыр, кирг. чыйыр ‘тропа’, бур. үүр ‘притон, пристанище’

тропа

тропа (Русский → Якутский)

ж. ыллык, орох; горная тропа хайа ыллыга.

мөндөй

мөндөй (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Кыыл ороҕо. Звериная тропа
Саһыл мөндөйө. ПЭК СЯЯ

чахчаҥалаа

чахчаҥалаа (Якутский → Якутский)

чахчай диэнтэн б
тэҥ. көстүү. [Соруока бэрэбиэркэ оҥорон] Чабыланан, чахчаҥалаан, чардырҕаан, …… Уйалары, орохтору өҥөйтөлөөтө. Болот Боотур

субул

субул (Якутский → Якутский)

даҕ. Түргэн-түргэнник буолар, хатыланар. Часто совершающийся, повторяющийся
Куобах ииччэххэ аһаабыта ырааппыт, субул сырыылаах орохтор тэбиллибиттэр. Н. Борисов