прил. стерлядь; стерляжья голова стерлядь төбөтө.

осётр (восточносибирский) # хатыыс сүнньэ визига.

аат., түөлбэ. Хатыыс. ☉ Осётр. Түүлээйи — мааны ас

молодь стерляди.

ловить осетров; билигин хаты ыстыыры боболлор сейчас отлов осетров запрещён.

плавательный пузырь (у стерляди); куут силим клей из стерляжьего пузыря.

аат., түөлбэ. Майаҕас. ☉ Сиг
Суокур диэн хоту майаҕаһы ааттыыллар. Далан
Дьиэлэргэ баар оҕо-дьахтар барыта сырсан киирэн, талах иһиттэргэ суокур, чыыр, уомул, күһүҥҥү диэкинэн — күстэх балыктары таһаллар. Болот Боотур
ср. кирг. шокур ‘осётр’, тув. шокар ‘ленок’

возвр. от хатыыстаа =; бу өрүс хатыыстаммыт в этой реке завелись осетры.

1. аат. Хатыыс кырата. ☉ Мелкий осетр
   Остуол араас астаах: сибиинньэ, ынах эттэрэ, кэтилиэт, хомпуот, кээчэрэ. Р. Баҕатаайыскай
   Эмээхсин …… туоска сууламмыт, буспут кээчэрэлэри отуутун отуттан хостоото. А. Сыромятникова
2. даҕ. суолт. Атылыы предметтэри кытары, тэҥ кыра, дьоҕус кээмэйдээх (предмет). ☉ Мелкий по размеру (предмет — обычно из ряда аналогичных предметов)
   Икки өттүбэр биир тэҥ кээчэрэ мас дьиэлэр сэлэлииллэр. И. Федосеев
   Ньукулай тэҥ кээчэрэ дьарҕаалары туттартаата. И. Федосеев

аат. Өҥүргэс уҥуохтаах, кыһыл эттээх, уһуктаах тумустаах искэҕинэн уонна этинэн сыаналанар өрүс балыга. ☉ Промысловая рыба семейства осетровых без костного скелета, ценная своим мясом и икрой, осётр
Чап-чараастык кыһыллыбыт хатыыс өрөҕөтө, тиит мас үөһүн курдук кэрэлэнэн, араҕастыйан көһүннэ. С. Тумат
Кыһан баран тоҥнуу сиэниллэр балыктартан бастыҥнара чыыр, тууччах, хатыыс буолаллар. Дьиэ к.
◊ Хатыыс балык — хатыыс диэн курдук
Букатын билбэт кыыстарыгар, киниэхэ [сахалар] улахан булду бултаатахтарына, тайах омурдун, кыыл таба тылын, эһэ сыатын, хатыыс балыгы, араҕас соболору кэһии ыытар этилэр. Л. Попов
ср. бараб. кытыс ‘окунь’