побуд. от мүлүрүт = 1) притупление, стачивание; 2) перен. смягчение, ослабление.

и. д. от уоһун= 1) убывание, спад; испарение, высыхание; уу уостуута спад воды; 2) перен. ослабление; улэ уостуута ослабление темпа работы.

I и. д. от сыппаа =; харах сыппааһына ослабление зрения (букв. глаза).
II незначительный остаток, капелька (какой-л. жидкости).

аат. Кырдьыыттан, ыалдьыыттан мөлтөөһүн, чэбдик көрүҥ сүтүүтэ. ☉ Дряблость, болезненный вид; общее ослабление (от старости, болезни)
Ыарыы эрийиитигэр дууһа хатарыллан, эт-хаан амньырааһынын санаа кытаанаҕа солбуйар. Н. Лугинов

м. 1. (действие) кутуу, кутан ылыы, кутан оҥоруу; 2. уостуу, түһүү (муораҕа); начался отлив уостуу саҕаланна; 3. трен, (уменьшение, ослабление) уостуу, мөлтөөһүн, кэхтии; 4. (оттенок) толбон, аалык; чёрный с синим отливом күөх толбонноох хара.

м. 1. (понижение, ухудшение) намтааһын; 2. (развал, разложение) таҥнары түһүү, таҥнастыы, кэхтии; 3. (ослабление) түһүү, мөлтеөһүн, күүс тахсыыта; у больного упадок сил ыарыһах күүһэ тахсыбыт; # прийти в упадок таҥнары түс, таҥнары бар.

аат. Туох эрэ аччаан, улам симэлийэн, бүтэн, мөлтөөн иһиитэ. ☉ Уменьшение, истощение, оскудение; обеднение, ослабление чего-л.
Көтөрдөр күһүнүн төттөрү айанныылларыгар үөрүйэх аһылыктара аҕыйааһына, күн кылгааһына ол ааҥнаан иһэр кыһынтан сэрэтэр сигнал буоларыттан үөскээбит. ББЕ З
Ити барытын түмүгэр сылгыга хаан аҕыйааһына (анемия) диэн ыарыы үөдүйэр. НПИ ССЫа
Үүт аҕыйааһынын биир биричиинэтинэн кыһын ынах синньин үлүтүүтэ буолар. ҮБНьТ

аат.
1. Өлүү-сүтүү, эстии, самныы (хол., өстөөх кыайтарыытын этэргэ). ☉ Полное поражение врага
Күлүк күүстэн көмүскэнэр күн улууһун Көҥүл дохсун диэн норуот олоҥхолообута, Өстөөх өһүүтүн, өрөгөй буолуутун Өртөн ыла кини онон номохтообута. Эллэй
2. көсп. Өй-санаа мөлтөөһүнэ. ☉ Ослабление умственных способностей
Талааннаахтарга толору дуоһуйуу диэн инники угуйар уот умуллуута, өссө үрдүгүкэрэни айар өрөгөйдөөх өй-санаа өһүүтэ, айымньылаах аартык сабыллыыта буоллаҕа. Амма Аччыгыйа

I
аат. Туох эмэ мөлтөөһүнэ, ахсааһына, урукку чөллөөх туругун сүтэриитэ. ☉ Ослабление, ухудшение (напр., зрения). Харах сыппааһына. Өй-санаа сыппааһына
II
аат., кэпс.
1. Киһи сүүрдэн ылыах курдук убаҕас иһиккэ хаалбыт тобоҕо эбэтэр оннук сүүрдэн ылыллыбыта. ☉ Незначительный остаток какой-л. жидкости (напр., молока) или полужидкой пищи на дне посуды
[Паабылап:] Манна [арыгы бытыылкатыгар] кыра сыппааһын баар эбит, иһэн кэбиһиэх. Н. Туобулаахап
2. Ынаҕы ыабыт кэнниттэн хаалбыт тобох үүтү хос ыан ылыы эбэтэр ньирэйгэ эмтэрии. ☉ Выдаивание (выцеживание) или высасывание телёнком молока, оставшегося после доения коровы
Ынахтарын тахсан сыппайда. Ол сыппааһын үүтүнэн оҕотун аһатта. Саха ост. I
Тума ынахтарын эрбэхтэрэ ыалдьыар диэри этэттэлээтэ. Кыра сыппааһын илиинэн ылыллыахтаах. У. Нуолур

1. уун диэнтэн хай. аата. Икки илиини өрө уунуу — өстөөххө бэринии бэлиэтэ
   □ Тоҕус кыыл уунуутунан уурар, Сэттэ кыыл чиккэйиитинэн кэбиһэр Кэскиллээх күннэрим кэллилэр! КАЕ НТ
   Бу аал тэйитиэ куруутун Буржуй талаанньыт болотун. Көҥүл сүрэхпит чопчутун Көҥү сүүрдээри уунуутун, Бу аал көмүскүө куруутун Дьоллоох дойдутун, норуотун! Эллэй
2. эмт. Холбуур силгэлэр, утахтар, иҥиирдэр тутар күүстэрэ мөлтөөн, уһаан биэриилэрэ. ☉ Удлинение, ослабление соединительных тканей, вызванное сильным напряжением, ударом, растяжение
   [Бааһынайдар] ыарыылара барыларын киэнэ олохсуйбут, кыайан эмтэммэт буолбуттар: ириҥэ көйүүтэ, кулгаах, харах көһүөркээһиннэрэ, тиис дьөллүүтэ, силгэ уунуута. А. Куприн (тылб.)
   ♦ Уон тарбах уунуута фольк. — өлгөм бэлэх-туһах. ☉ Щедрый дар, подарок (букв. протягивание десяти пальцев)
   Көр эрэ мин уон тарбаҕым уунуутун! ПЭК ОНЛЯ I
   Орто дойду Одьунаастара! Биэс тарбаххыт Биэриитэ мэлийбит эбит, Уон тарбаххыт уунуута Уурайбыт эбит. П. Ойуунускай