гипотеза; гипотезаҕа олоҕур = основываться на гипотезе.

несов. 1, (основываться на чём-либо) олохтон; 2. (размещаться) олоҕур, тирэҕир.

возвр. -страд. от төрүттээ= начинаться, основываться, быть начатым, основанным; бу куорат сүүс сыл анараа өттүгэр төрүттэммитэ этот город был основан сто лет тому назад.

несов. 1. разг. (строить себе что-л.) тутун, тутуута тутун, оҥоһун; этим лётом я буду строиться мин быйыл сайын тутуу туттуом; 2. перен. (созидаться) тутулун; 3. (намечаться) оҥоһулун; 4. на чём (основываться) олоҕур; 5. (становиться в строй) стройга тур.

1. тирэн 1 диэн курдук. Дьырыбына Дьырылыатта барахсан Тас уорҕатынан Таһыллан иһэн, Тиэргэниттэн тирэҕирдэ, Өлөр буоруттан өрүһүннэ. П. Ядрихинскай
2. көсп. Кимиэхэ, туохха эмэ олоҕур, тугу эмэ тирэх оҥоһун. ☉ Основываться на чём-л., опираться на кого-что-л. [Ньукуу атыыһыт:] Уобалас сэбиэтэ мин курдуктарга тирэҕирэр. И. Гоголев
   Сатира мэлдьи норуот өйүгэр-санаатыгар тирэҕирэн сайдар. ВГМ НСПТ

туохт.
1. Биир сиргэ олохсуй (уларыйбакка, көспөккө). ☉ Проживать где-л. постоянно, осесть в каком-л. месте
Икки Ытык хайа икки ардыгар киэҥ Туймаада диэн хонууга тохтоон, биир күөлү булан, ийэтин аатынан Сахсары диэн ааттаан олоҕурар. Саха фольк. Кини билигин манна дэҥ кэриэтэ кэлэн барар. Петербург куоракка олоҕурбут үһү. Н. Якутскай
2. көсп. Буол, оннугун бул. ☉ Устанавливаться, налаживаться, наступать
[Бааса:] Табаарыстаар, бу өрө турбут дьоннор билигин Арассыыйаҕа олоҕурбут саҥа экэнэмиичэскэй бэлиитикэ хойутаабытыттан өрө турдулар. Күндэ
Уһун эйэ олоҕуран, Көҥүл киһи туругуран, Кыһалҕаны, муҥу умнан, Олоруохпут уруккунан. Дьуон Дьаҥылы
3. Туохха эрэ тирэҕир, туохтан эмэ төрүттэнэн таҕыс. ☉ Базироваться, основываться на чём-л., устояться, развиваться на основе чего-л.. Сирим күннүүн тардыһыытын Сокуонугар олоҕуран, Эргийсэбин, айанныыбын Орбитанан, олох ыран… Күннүк Уурастыырап. П. Тобуруокап норуот ырыаларын поэтикатыгар олоҕуран суруйар хоһоонноро ордук табыллаллар. Софр. Данилов