и. д. от уолуй = растерянность; оторопь.

даҕ., фольк. Сүдү, дьоһун, киһи толлор, чаҕыйар (бухатыыр көрүҥэ, сирэйэ-хараҕа көннөрү дьоннортон уратытын көрдөрөр күүстээх этигэн эпиитэт - дьүһүн диэни күүһүрдэн этии). ☉ Величественный, внушительный (об облике богатыря, наводящего на простых смертных оторопь, страх).
♦ Дьүдьүн бараан дьүһүн фольк. - бухатыыр кыргыһыыга киирэригэр сирэйэхараҕа көннөрү киһи утары көрбөт сүрдээх-кэптээх буола тыйыһырарын, хаана-сиинэ алдьанарын кини «мэтириэтигэр» көрдөрөр көһөр олук. ☉ Страшный, ужасный (формула-портрет богатыря-айыы перед смертельной схваткой с богатырем преисподней)
Саха киһи тэҥнэспэт Дьүдьүн бараан дьүһүннээх, Хаан чаҕаан сэбэрэлээх сүрдээх киһи эбит. Саха сэһ. I. Дьэ, Ньургун Боотур обургу Киэбэ-киэлитэ киирдэ, Хаана-сиинэ алдьанна, Хаан чаҕаан сэбэрэтэ киирдэ, Дьүдьүн бараан дьүһүнэ уларыйда. Ньургун Боотур

1. даҕ.
2. Санаабычча быһыыланар-майгыланар, ыгым, уолҕамчы. ☉ Горячий, вспыльчивый, ретивый
   Уолусхан киһи диэмэ, Уоскут да айманар сүрэхпин. Л. Попов
   Ханнык да хойоҕо, хом санаата суох истиҥ мичээр уолусхан Диманы төбөтүттэн имэрийэргэ дылы. С. Федотов. [Василий] уолусхан, кыатаммат бэйэтэ ыар, быһаарыылаах мүнүүтэлэргэ эмискэ наһаа холкутуйар, өйө-санаата кэҥиир, дьэҥкэрэр үгэстээҕэ Г. Николаева (тылб.)
3. Киһини уолутар, соһутар. ☉ Вызывающий оторопь, наводящий страх
   Уонунан этиҥнэр Охсулларын санатар Уолусхан сата тыаһым Улам-улам …… Оччоото, Намыраата. П. Тобуруокап
   Уу күүһэ уоттааҕар даҕаны Уолусхан буолар — дэһэллэр. Эллэй
   △ Дьулусхан, дохсун. ☉ Очень быстрый, стремительный
   Уолусхан айаннаах уу аала, Таҥнары устаҥҥын дагдаһый! Күннүк Уурастыырап
4. аат суолт. Киһи уолуйар-соһуйар быһыыта-майгыта. ☉ Неудержимый страх, ужас, паника
   Ханна да бараркэлэр сирэ суох, дьон уопсай уолусхана буолар. Болот Боотур
   Улахан уолусхан, айдааннаах алдьархай буолбут. И. Данилов
   Колчак дьонун хаппыт түрүбүөгэ уонна аймалҕан, сотору буолаат, дьиҥнээх уолусхаҥҥа кубулуйбута. СБТТ

аат. Уу уонна уот алдьатыылаах күүс быһыытынан. ☉ Вода и огонь как стихийная сила
Сир сирэйин, сигилитин кубулутар Силлиэ-буурҕа ытыллыыта Ууну-уоту, чаҕылҕаны Умса баттаан көлүйэр. П. Ойуунускай
Иннокентий Трофимович бэрт үгүс геологы, булчуту уу-уот соһумар кутталыттан, быстарыыттан, хоргуйууттан өрүһүйтэлээбитэ. Суорун Омоллоон
♦ Ууга-уокка түс (киир) — 1) эмискэ, күүтүллүбэтэх өттүттэн ыксаллаах балаһыанньаҕа киир. ☉ Попадать в крайне затруднительное, чрезвычайное положение
Өйдөөх, үөрэхтээх дьон туох эрэ тирэхтээх, эрэллээх буоланнар тойоттору, ыраахтааҕыны утары, ууга-уокка түһэллэрин кэрэйбэккэ охсуһан эрдэхтэрэ. Болот Боотур
Кэпсээтэххэ судургу, биһиги ити иһигэр ууга-уокка киирэн ыллыбыт. Далан
Барҕа баайы хотороору суудайан тэриммит эспэдииссийэлэрэ сүүстэ тимирэ сыһар, ууга-уокка кииртэлээн ылар. П. Филиппов; 2) туохха эрэ аһара, сиэри таһынан дьулус, умса-төннө түс. ☉ Слишком, чересчур стремиться к чему-л.
Сорохтор үп-ас, баай ымсыытыгар ууга-уокка түһэллэр дии. Болот Боотур. Ууга-уокка түһэр (киллэр) — эмискэччи, өмүтүннэрэн кими эмэ олус ыгылыт, ыксаллаах балаһыанньаҕа киллэр. ☉ Привести в замешательство, в состояние растерянности, вызвать оторопь
Үүт-ас астаммакка аһыйан-кутуйан, тоҕуллаары ыксатан холкуостар салайааччыларын соторусотору ууга-уокка киллэртиирэ. Далан
Били бастаан көрсөрбүтүгэр, кииримээри тэйиэккэлээҥҥин, ыксатан уугауокка түһэрбитиҥ субу баар. Н. Босиков
Аны, көрдөр хараҕын дьүккэтэ, көтүрдэр тииһин миилэтэ Сэмэнчик ыараханнык ыалдьан, ууга-уокка түһэрдэ. В. Протодьяконов