очищенный от снега лёд (для катания).

даҕ. Киэҥник тэһиллэн уута тахсыбыт, ыраастаммыт (ойбон). ☉ Выдолбленный, прорубленный и очищенный ото льда (обычно о проруби)
Утаа буолаат, түгэҕэ суох уһаат иһин курдук төгүрүк түөлбэ, алларыылаах ойбоннуу, аҥаһыйан көһүннэ. С. Федотов

возвр.-страд. от хаҕылаа = шелушиться, лущиться, отделяться, быть очищенным (о скорлупе, оболочке).

очищенная от чешуи и потрохов, провяленная на воздухе речная рыба.

страд. от сыыһаа = 1) очищаться, быть очищенным; бурдук сыыһаммыт зерно очищено; 2) перен. разг. собираться, сниматься, быть собранным, снятым; отон угуттан сыыһаммыт с кустов сняты все ягоды.

возвр.-страд. от хатырыктаа = 1) обдираться, сдираться, быть ободранным, содранным—о коре; 2) чиститься, быть очищенным (о рыбе).

1. даҕ. Туох да хойуу аһылыга, ыстал аһа суох (аҥаардас уу, чэй). ☉ Пустой (без еды — о воде, чае)
   Киэһэ үксүгэр хаппаҕын тутааҕа туллубут хампархай алтан чаанньыктан сылбархай чэйи иһэн утуйаллар. Амма Аччыгыйа
   Өйдүүбүн ээ: үлэлээн кэлэн баран, ытыс саҕа лэппиэскэтин миэхэ сиэтэрэ, оттон бэйэтэ сылбархай ууну иһэн баран, эмиэ үлэтигэр барара. Суорун Омоллоон
   Сотору утуусубуу онно-манна ыал-ыалынан бүтүннүү сылбархай уу аһылыктанан, быстаран эрэллэр диэн буолбута. «ХС»
2. аат суолт., кэпс. Мууһа суох ыраас уу (уу суолун туһунан). ☉ Очищенный ото льда водный путь. Таһаҕаһы сылбархайынан аҕаллылар
   □ Сылбархайынан барда. ПЭК СЯЯ
   Уу наһаа улааппыт уонна мууһа суох сылбархайынан кэлэр түбэлтэтигэр, дьону орто оскуолаҕа, мастарыскыайга уонна кулуупка көһөрүөхпүт. Б. Павлов

аат. Элбэхтик тэпсиллэн кытааппыт хаар (хол., тэлгэһэҕэ). ☉ Утоптанный, затвердевший снег
Мууһуран хаалбыт чигдини тоҕута тэптэрэн, аттаах этэрээттэр ааһаллар. Эрилик Эристиин
Соня атаҕын тыаһа тоҥ суол чигдитигэр куучургуура. М. Доҕордуурап
Арай дьон кэлэн хаары кэһэн чигди оҥорбут суоллара баар. Ф. Захаров
△ Кыһын хаара күрдьүллүбүт, тэпсиллибит тэлгэһэ, тиэргэн. ☉ Утоптанный или очищенный от снега зимний двор
Ытым ыал чигдитигэр ыстанан киирэр да, соһумардык үрэн ньаргыйа түһэр. Амма Аччыгыйа
Киэҥник күрдьүллүбүт чигдигэ хас да таһаҕас тиэллибит оҕус, ат сыарҕалара тураллар. Болот Боотур
Оһох кыыма кытыастан олорор, мэктиэтигэр чигди иһэ кытта сырдаан көстөр буолбут. Р. Кулаковский. Күрдьүллүбүт чигдигэ атахтарын тыаһа чоочугураһан оҕонньотторум тэлгэһэҕэ кэллилэр. Н. Борисов
ср. бур. жэгдэлхэ ‘накатать дорогу’

возвр.-страд. от ыраастаа = 1) чиститься, очищаться; быть вычищенным, очищенным; 2) перен. разг. оправдываться; быть оправданным; кини суутунан ыраастаммыта он был оправдан судом.

1) покрытый снегом, засыпанный снегом; снёжный, снеговой; хаардаах бугул покрытая.снегом копна; не очищенная от снега копна; 2) снёжный; хаардаах дьыл снежная зима; 3) =летний, имеющий ... лет (обычно о животном, звере); үс хаардаах эһэ трёхлетний медведь, медведь по третьей зиме.