прил. оҕуруолаах, хоруоҥкалаах; бисерный кошелёк оҕуруолаах саппыйа; -# бисерный почерк олус кыра уонна биир тэҥ буочар.

только мн. ааҕар быа (этиллибит мэлииппэ ахсаанын эбэтэр бокулуоннааһыны ааҕарга туттуллар оҕуруолаах синньигэс быа).

1) имеющий торбаса; с... торбасами; 2) в торбасах, обутый в торбаса; оҕуруолаах этэрбэстээх кыыс девушка в торбасах, шитых бисером.

туохт., эргэр. Сулардаа, бас быалаа (кулунчугу). ☉ Надевать, накидывать недоуздок, обороть на жеребенка
Оҕо ыччат дьоннор Уйунньаҥ кулуну ыланнар Оһуордаах, оҕуруолаах көҕөнүнэн көҕөннөөбүттэр. Саха нар. ыр. II

сыһ. Куондар курдук, куондарга маарынныырдык. ☉ В виде козырька, козырьком
Куондардыы кустук ойуулаах Курасли диэн бэргэһэ; Отут өҥнөөх оҕуруолаах Ол дойду этэрбэһэ. С. Данилов

аат. Туох эмэ оҥоһукка, саха таҥаһыгар тигиллэр биитэр иҥиннэриллэр киэргэл (хол., саха таҥаһын сиэҕэр, көхсүгэр, аллараа эҥээригэр тигиллэр үрүҥ көмүс эбэтэр түү). ☉ Украшение, отделка якутского наряда или какого-л. изделия (из серебра или добротного меха на полах, рукавах и спине якутской одежды). Боҕуска симэх. Боҕускалаах сон
□ Буобура боҕускалаах Торуоска маһын уҥа илиитигэр тайахтаммыт... С. Зверев
Оҕуруолаах кылаана кылбачыйан ылар уһун түү боҕускалаах, дьабака бэргэһэлээх. П. Тобуруокап

аат. Дьахтар былыргы истэри-тастары түүлээх (таһа күндү түүлээх), кулгааҕын саба түһэр сыҥааҕа суох хороҕор бэргэһэтэ. ☉ Национальная якутская женская шапка: меховая изнутри и снаружи, высокая, закрывающая уши
[Кыыс дьахтар] киис тириитин килбиэннээҕин бэрдэ дьабака бэргэһэлээх. П. Ойуунускай
ХVIII уонна ХIХ үйэлэргэ дэлэйдик кэтиллибит дьабака бэргэһэ сорох чааһа буобура тириилээх буолар. Багдарыын Сүлбэ
Мин уол дьоруойбун муодарҕатар Кийиит симэҕэ, көмүһэ, Оноолоох соно, дьабаката, Оҕуруолаах этэрбэһэ. Дьуон Дьаҥылы
ср. алт. чабак 'высокая шапка'

аат. Былаат иһинэн төбөҕө уурунар күндү түүлээҕинэн (үксүн буобуранан) тигиллэр (баархат, сукуна оройдоох), дьахтар кулгааҕа суох мааны бэргэһэтэ. ☉ Женская шапочка из дорогого меха (обычно из бобрового) с матерчатым верхом, без ушей, которую носят под платком
[Куорат кыыһа] Саарба талыыта Сааппыска бэргэһэтин Саалынан саба ылларда. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оҕуруолаах айахтаах Оһуордаах үтүлүгүн, Сааппыскатын таһынан Саал былаатын, Сиэдэрэйдии турбакка, Сиэркилэҕэ кыһаммакка, Тала-сирэ барбакка, Таҥнан кэбистэ. Болот Боотур
[Валентина] бороҥ каракуль сааппыската кыҥнары түспүт, иҥин хаана быһытталаммыт, …… эмискэ тырыбынаҕа баар буола түспүтэ. Г. Николаева (тылб.)

көр араҕас
Дьүһүнэ тоҕо баҕас дьиктитэй: кыһыл, араҥас, үрүҥ. Суорун Омоллоон
Сукуна тастаах уонна оҕуруолаах халтаҥ сонноох, онтон күөхтүҥү араҥас өҥнөөх солко ырбаахылаах эбит. БИГ ӨҮөС
Ол дойду Араҥас илгэнэн Аллан биэрэ сытар Аҕыс уон аҕыс силистээх, Айгыр-силик Аал Луук мастаах эбит. С. Васильев
◊ Араҥас Сулус астр. — үөһэ диэки иэҕиилээх уктаах хомуоска маарынныыр сэттэ сулус бөлөҕө. ☉ Большая Медведица
«Ганя, көр эрэ, Араҥас Сулус кутуруга тус хоту хайыспыт эбээт», — диир Митя Заборовскай. Н. Якутскай
Араҥас Сулустан көрдөххө, түүн үөһэ ааһа бадахтаабыт этэ. Р. Кулаковскай

сыһ. Кыһын саҥа саҕаланан эбэтэр бүтэн эрэр кэмигэр. ☉ В начале или в конце зимы
Кыһыары били оҕуруолаах таҥастаах кыыспын соторусотору түһээн көрөр идэлэнним. П. Тобуруокап
Кыһыары буолан, бытарҕан тымныы түһэн эрэрин үрдүнэн фронтовик, сиринэн соһуллар синиэлин кэтэн, сулустаах бэргэһэтин сэгэччи анньынан турара. И. Сосин
◊ Кыһыары күһүн — күһүн бүтэн эрэр кэмигэр. ☉ Глубокой осенью, ближе к зиме
Убаһалары кыһыары күһүн араарабыт, кырдьыбыт биэлэри өлөрөн туттарабыт. Я. Козак (тылб.). Кыһыары саас — кыһын бүтэн, саас буолан эрдэҕинэ. ☉ В конце зимы, ближе к весне
Былыр көһө сылдьар эбэҥкилэр кыһыары саас наһаа быстаран хоргуйбут бириэмэлэригэр тоҥмот ууга кыстаан луукаран сытар балыгы булан аһылыктанан тыыннаах хаалбыттара үһү. ГКН КК