сыһ. Киэҥник, тэниччи. ☉ Наречие от дьалтай
Аар тойон аҕата Оноолоох сонун Ноноччу кэппит, Дьабака бэргэһэтин Дьалтаччы ууруммут. П. Ядрихинскай

аат., иис. Дьабака бэргэһэ сукунаттан тигиллэр араас киэргэллээх, оһуордаах үрдүк оройо. ☉ Навершие шапки дьабака, обычно сшитое из сукна, украшенное подвесками из серебра, меди, расшитое золотой нитью
[Хотуттар] Кылдьыылаах симэхтэрэ Кылыргыы охсуллан, Чопчуурдара кытыастан, Туоһахталара туналыйан [үҥкүүлүүллэр]. П. Ойуунускай
Түүлээх дьабака төбөтүгэр салгыы кыһыл, күөх сукуналарынан аттаран, мөһүүрэнэн, оҕуруонан эҥин араастаан ойуулааноһуордаан, киэргэл оҥороллоро. Ону чопчуур диэн ааттыыллара. СНЕ ӨОДь. Дьабака чопчуура. Сукуна, үрүҥ көмүс тордуйа симэх, оҕуруо. НБФМУу СОБ
ср. др.-тюрк. йапчур ‘прикреплять’, йавчур ‘приклеивать, прикреплять’

күлгүй диэнтэн бэй
туһ. Бичиктээх таҥаһынан киэргэннилэр, Дьарҕаалаах таҥаһы таҥыннылар, Таһаалаах сону кэттилэр, Туоһахталаах дьабакаларын, Көмүс курдарын күлгүннүлэр. Саха нар. той. IV

аат.
1. Кыыл, көтөр, сүөһү сүүһүгэр баар чүөччэрдии үрүҥ өҥ. ☉ Белое пятно (звёздочка) на лбу у животных
Сүүһүгэр маҥан туоһахталаах ыт төбөтүн унньуччу быраҕан, тылын туора таһааран, аҕылыы сытар. Софр. Данилов
Эрэттэр эрэ буолларгыт, ол ат туоһахтатын маҥнайгы ытыыга таптаргыт эрэ биһиги өрөгөйбүт үрдүөҕэ. Эрилик Эристиин
Бу көтөр туоһахталааҕын иһин ураанай диэн буолбут быһыылаах. Багдарыын Сүлбэ
2. Саха дьахтарын дьабака бэргэһэтин сүүһүгэр иҥиннэриллэр, төгүрүк быһыылаах үрүҥ көмүс эбэтэр тимир ылтаһын киэргэл. ☉ Серебряная или металлическая круглая чеканная бляха, украшающая лобную часть женской национальной шапки-дьабака
Буобура истээх бууктаах сонноох, туоһахталаах дьабака бэргэһэлээх …… кийиит оҕо. БИГ ӨҮөС
ср. маньчж. тоси ‘белое пятно на лбу животного’

сыһ., эргэр. Олус кырыымчык; дэҥҥэ көстөр. ☉ Очень редко, скудно (появляется что-л.). Былыргы быһыыга, Кыһыл торҕо кыраадьына эрдэҕинэ, Кылаабынай суруксута Кыҥастаһан көрдөһөн булбут [лиэнтэлээх — дьабака бэргэһэ туһунан]. Саха фольк.
ср. русск. крайне, крайность ‘нужда, недостаток, бедность’

туохт. Байбаралаах гын, байбарата тик (хол., былаачыйа тэллэҕэр). ☉ Пришивать оборки на подоле платья
Дьокуускайтан быйыл кыһын Ымыы ыыппыт таҥаһынан Дьогдьуурдаан, байбаралаан Ырбаахы тиктэн баран, Ыраах уура сылдьыбытын Ылан кэттэ, киэргэннэ. Күннүк Уурастыырап
Сэттэ үүс тириитинэн Байбаралаан оҥорбут Саҕынньах таҥаһын Нэлбэгэйдии иилинэн, Тоҕус киис тириитинэн Намыччылаан, дьарҕаалаан оҥорбут Дьабака бэргэһэтин Төбөтүн оройугар Туорайдыы ууруммут. Саха нар. ыр. II

аат. Килбэлдьигэс хара түүлээх, кулгаахтаах түлүөннэргэ киирсэр лапчаан атахтаах үүтүнэн иитиллэр муора кыыла. ☉ Котик (морское ластоногое млекопитающее семейства ушастых тюленей)
Дьабака бэргэһэ кэннин, сон саҕатын былыр буотака тириитинэн тигэллэр. ПЭК СЯЯ
Тириини сиир үөн уонна көйүүр ордук элбэхтик сииктээх тириини, аҕыйахтык имитиллибит (аһытан таҥастаммыт) тириини буортулууллар. Оттон хара анилинынан буотака курдук кырааскаламмыт тириини дэҥ кэриэтэ буортулуур. ТИиС
эвенк. мутэка

1. уур диэнтэн хай. аата. Өксөкүлээх пааматынньыгар венок ууруута буолла
   □ Олорор оҕо саҕа Ууруу көмүстэммиттэр. С. Зверев
   Сүктэр дьахтарга Ыстапаанньыйа оһуордаабыт үтүлүгэ, дьабака бэргэһэтэ, тумус аспыт сарыы, саары этэрбэстэрэ уурууга сылдьар буолаллара. М. Тимофеев
   Дьокуускайтан Маарыкчааҥҥа мирэбиэй судьуйа тахсан ууруу уурбут. Эрилик Эристиин
2. Биир хамса табах. ☉ Одна забивка, заправка (табака)
   Былаат уһугар икки ууруу табаҕы чороччу баайбыт эбит. А. Кривошапкин (тылб.)

аат. Туох эмэ оҥоһукка, саха таҥаһыгар тигиллэр биитэр иҥиннэриллэр киэргэл (хол., саха таҥаһын сиэҕэр, көхсүгэр, аллараа эҥээригэр тигиллэр үрүҥ көмүс эбэтэр түү). ☉ Украшение, отделка якутского наряда или какого-л. изделия (из серебра или добротного меха на полах, рукавах и спине якутской одежды). Боҕуска симэх. Боҕускалаах сон
□ Буобура боҕускалаах Торуоска маһын уҥа илиитигэр тайахтаммыт... С. Зверев
Оҕуруолаах кылаана кылбачыйан ылар уһун түү боҕускалаах, дьабака бэргэһэлээх. П. Тобуруокап

1. аат. Уу кытыытыгар уйаланан, ууга сылдьар хоҥор дьүһүннээх күндү түүлээх кэрбээччи. ☉ Грызун с ценным мехом коричневого цвета, ведущий полуводный образ жизни, бобр. Уу буобурата. Хонуу буобурата
   □ Ичигэс уонна кыраһыабай түүлээхтэринэн саарба, үүс, кырынаас, буобура уонна быыдара буолаллар. ББЕ З
   △ Ол кэрбээччи тириитэ. ☉ Мех этого грызуна, бобер.
2. даҕ. суолт. Буобура тириитинэн тигиллибит. ☉ Сшитый, сделанный из меха бобра, бобровый
   Умайар кылааннаах Уу буобурата Үрдүк нуоҕай дьабака бэргэһэтин Үстэ сүгүрүйбүтүнэн кэлэн, Иннигэр аҕалан Иҥиһэхтии ууран кэбистэ. П. Ойуунускай