сущ
оһохчут

м. оһохчут.

аат. Өстүөкүлэни быһан араамаҕа олордор киһи. ☉ Стекольщик
[Суордаайап:] Оһохчут биһиэхэ баар, өстүөкүлэһит биһиэхэ баар. Ити барыта наадалаах идэлэр. В. Протодьяконов

тарылаа диэнтэн дьаһ
туһ. Үс төгүл тыастаахтык сыыҥтаан тарылатта. Н. Якутскай
Вася …… остуолу соһон тарылатта. Н. Габышев
Оһохчут Уйбаан уола бу «ХТЗ» тыраахтарга аан маҥнай олорон баран, алаас ортотунан тарылатан ааһан истэҕинэ, холкуос дьоно бука бары эккирэтэн испиттэрэ. В. Гаврильева

туохт.
1. Дириҥник оҥон, хаһан оҥор. ☉ Долбить, выдалбливать
Илии, атах көстүбэт гына Инчэҕэй буорунан илдьи биһиллибит Оһохчут киһи, уоттанан-күөстэнэн, Оҥостон туран, оҥон-хаһан көрдө. Күн Дьирибинэ
2. көсп. Туох эмэ төрдүн-төбөтүн, ис дьиҥин билээри үчүгэйдик хасыһан үөрэт, чинчий. ☉ Исследовать что-л. со всех сторон, глубоко вникая
Улаханнаах Кыра Уйбаас Оҥон-хаһан тураннар, Олустуннар-моһустуннар, Ол туох буолуой Ымыыга. Күннүк Уурастыырап

аат дьөһ.
1. Араарыы сыһыанын көрдөрөн, ханнык эмэ кэккэ предмет ирээтиттэн тэйитиини, матарыыны бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении предмета, выраженного собирательным существительным, которого лишаются, от которого отделяются. Мас көтөрүн аатыттан туох да тоҕоостообото. Иһит-хомуос аатыттан тугу да ылбатах эбиппин
□ Сэттэ уонтан тахса ыал сир-буор аатыттан букатын маппыттар. М. Доҕордуурап
2. Ким, туох интэриэһиттэн хайааһын оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражая объектные отношения, употребляется при обозначении предмета, от имени которого совершается действие
Көҥүл Саха аатыттан Бу ыар сүтүк иэстэниэҕэ. Эллэй
Оһохчут аатыттан этиэхпин Миэхэҕэ ыл тылла көҥүллээҥ! Эрилик Эристиин
Маппыайап уонна Сыҕаайап хас боппуруос аайы Наҕыл улууһун аатыттан утарыта киирсэллэр. Амма Аччыгыйа
Туманов барыларын аатыттан хоруйдаата. Н. Габышев

туохт.
1. Сыҥаһата оҥор (хол., мас ороҥҥо). ☉ Делать возвышенную закраину на чём-л. (напр., на нарах вдоль стены юрты)
Хатан маһынан хаппахчылаан, Киил маһынан сыҥаһалаан, Улуу дьиэтин тула Ороннообут эбит. С. Васильев
Дьиэ үөһээ уонна аллараа өттүлэрэ балачча бөдөҥ бэрэбинэлэринэн сытыары, сыҥаһалыы охсуллубуттар. Н. Заболоцкай
2. Туохха эмэ сыҥаһа курдук үрдэтиитэ, модьоҕото оҥор. ☉ Сделать для чего-л. отвесное возвышение, высокий порог. Оһохчут оһоҕун бэркэ сыҥаһалаан биэрбит
3. көсп. Онтон-мантан тутуһан, тардыстан хаамар буолан бар (кыра оҕону үчүгэйдик хаамыан иннинээҕи кэмигэр этиллэр, урукку олоххо оҕо орон сыҥаһатыттан тутуһан хааман саҕалыыра). ☉ Держась за что-л. и подтягиваясь, делать первые шаги, начать ходить (в старину ребёнок начинал ходить, держась за края нар (сыҥаһа), вытянутых вдоль стен юрты)
Ийэтэ муҥнаах, оҕом сыҥаһалаан эрдэҕинэ, өлөөхтөөбүтэ. Р. Кулаковскай
Бу күөн көрсүһүүгэ Сэмэнчик …… баара-суоҕа саҥа сыҥаһалаан эрэр уонна икки ыйдаах балтылардаах этэ. ФНИ ТЛТКҮө

даҕ.
1. Бэҕэһээ буолбут. ☉ Совершившийся, прошедший вчера, вчерашний
Ону-маны саныы олордоҕуна, бэҕэһээҥҥи суруксут уол тиэтэйэ-саарайа туорахачыйан кэлэн киирбитин кытта хатыыстаспытынан иһирдьэ көтөн түстэ. А. Софронов
« Эдьиэй, миэхэ кэһиигин кэмпиэт суута, кумааҕыта, харандааста ыытаар »,— диэн, хараҕыттан уу-хаар баһа, бэҕэһээҥҥи үлэҕин бигэргэтэ турбута. Күннүк Уурастыырап
2. Соторутааҕыта ааспыт. ☉ Прошедший, недавно приключившийся, недавний
Татым санаа! Сыыһа суол! Бэҕэһээҥҥи ааспыт түүн, Тимир сирдьит Хомсомуол, Эн бу күнүҥ — улуу күн!!! Эллэй
◊ Бэҕэһээҥҥи бэдик сэнээн. — олус эдэр (онон билбэтэ элбэх, олоххо үөрүйэҕэ суох диэн этии). ☉ Молокосос, сопляк
Бэҕэһээҥҥи бэдиктэр, эдэр булчуттар, баай хара тыа түгэхтэринэн эҥсэ сылдьаннар, тайаҕы, саһылы, бэдэри киллэрэллэр. Амма Аччыгыйа. Бэҕэһээҥҥи бэтэнээски сэнээн. — олус эдэр (онон кыаҕа, билиитэ, үөрүйэҕэ суох диэн этии). ☉ Сопляк, молокосос, желторотик
Бэҕэһээҥҥи бэтэнээски Бэрдимсийбэтин, Чугастааҕы чугуччу Чуубурҕаабатын, — Дьылҕа Тойон тыыннаах! Дьылҕа тойон күүстээх! П. Ойуунускай
Ээ, эһиги — бэҕэһээҥҥи бэтэнээскилэр — Тугу да билиэххитий! С. Данилов. «Оһохчут уола баҕас бардамнаабатын, — диэбиттэрэ Эбэ алааһын кырдьаҕастара. — Бэҕэһээҥҥи бэтэнээски».В. Гаврильева. Бэҕэһээҥҥи саах үөнэ — сыыҥын соһо сылдьааччы; сыыҥтай (үөҕэн этии). ☉ Червь навозный, навозный жук (в качестве ругательства)
Бу хара ыттар, бу бэҕэһээҥҥи саах үөннэрэ, бу муҥнаан-сордоон эрдэхтэрин көрүҥ эрэ. Абатын да абатын! Күндэ
Ээ, күл эмэһэ, бэҕэһээҥҥи саах үөнэ, хаһан ол мин баттаан-атаҕастаан олорбуппун көрдүҥ! Күндэ