1) пена, пенка; үүт үрүмэтэ пёнка на молоке; 2) плёнка, корка (напр. ледяная).

Сметана, сливочная пенка, жидкие сливки (сливки разбавленные молоком)

аат. Ханнык эмэ буһа турар убаҕас үрдүгэр көбөр, дагдайар хойуу күүгэн, бөлүөх. ☉ Пенка на поверхности какой-л. кипящей жидкости, накипь
Дьэҥкир арыы туруга — сымнаҕас, бытарыйа сылдьар, ууллаҕаһыгар дьэҥкир уонна ханнык да төбүрэҕэ суох буолуохтаах. СЕТ ҮА
Сыата суох эти тымныы ууга уган, хаппахтаан буһара уураллар. Оргуйдаҕына тута төбүрэҕин холбуйан кэбиһэллэр. ФВН ЭХК
ср. др.-тюрк. топрах ‘земля, прах, пыль’

1) покрываться пеной, пенкой; 2) покрываться тонкой плёнкой, коркой; уһааттаах уу үрүмэтийбит вода в ушате покрылась тонкой ледяной коркой.

аат., түөлбэ. Хатарыллан бэлэмнэниллибит эт, балык ас көрүҥэ (уокка биитэр күн уотугар); буспутунан хатарыллыбыт эбэтэр буһаран хатарыллар ас көрүҥэ. ☉ Сушёная, вяленая рыба или мясо; высушенное варкой или после варки мясо
Булуҥ, Верхоянскай, Саккырыыр сахалара уонна долганнар арыы оҕунуоҕа суох буһарыллыбыт лэппиэскэлэрин аата «хатарба». ЕВФ УуДК
Нөҥүө күнүгэр кыыл таба этин булууска түһэрбиттэр. Сороҕун хатарба оҥоробут диэн хаалларбыттара уонна чараас-чараастык элийтэлээбиттэрэ. «Чолбон»
◊ Хатарба үрүмэ — хатарыллыбыт үрүмэ. ☉ Сушёная молочная пенка
Сарсын оҕолорбор үүтүнэн иэдьэгэй, онтон орпутунан хатарба уонна арыы үрүмэ оҥортоон биэриэм. Р. Кулаковскай

1. аат.
2. Кыыймыт үүт сойоругар үөскүүр чараас сымнаҕас араҥа. ☉ Тонкая плёнка или пенка, образовавшаяся при остывании кипячёного молока
   Киирэн баахыла, арыы, үүт үрүмэтин холбуйан муспутун былаакка суулаан, баайан баран, хап-сабар тахсан барда. Суорун Омоллоон
   Мукуйук үүт үрдүттэн үрүмэни илиитинэн кытаахтыыкытаахтыы сиир. Күндэ. Киэҥ айахтаах көһүйэҕэ ыаммытынан үүтү кыынньаран үрүмэтин хомуйаллар. СНЕ ӨОдь
3. Урууларга, малааһыннарга, үөрүүлээх түгэннэргэ анаан бэлэмнэниллэр үүттэн оҥоһуллар сахалыы ас көрүҥэ: үүт аннын оргуйан эрдэҕинэ үрдүгэр чараас бүрүөһүн (хах) үөскүү турарын курдук гына уотун кыччатан, мөлтөх уокка салгыы оргуталлар уонна ол хах тахсан истэҕин аайы уһулан, үүтүн сүүрдэн, көнө түгэхтээх иһиккэ үрүт-үрдүгэр ууран мунньаллар, икки ардыларын ууллубут арыынан сотоллор. ☉ Национальная якутская пища, приготавливаемая из обезжиренного молока в особых случаях: во время кипения молока уменьшают огонь так, чтобы на поверхности молока образовалась пенка
   По мере образования снимают пенку, дают с неё стечь молоку и перекладывают её слоями в посуду с плоским, широким дном, поливая каждый слой топлёным маслом. Подают к столу, свернув рулетом и нарезав на узкие кусочки. Үрүмэ оҥоһуллуута бытаан, уокка үгүстэ сыраллан, буһан-хатан астанар ас буолан сыралаах, үлэлээх, элбэхтик оҥоһуллубат. КЕФ СТАҮө
4. даҕ. суолт. Чараастык долгуннуран, дьирибинээн эбэтэр эбирдэнэн көстөр (хол., долгун). ☉ Тонкий, перистый, с мелкой рябью (напр., о поверхности воды, волнах)
   Тыы анныттан үрүҥ көмүс үрүмэ долгун оонньоон тахсан истэ. М. Доҕордуурап
   Кыра да салгына суох ылааҥы күҥҥэ күөлүм үрүмэ долгуннара үрүҥ көмүс уубун уйгуурдуом диэн сэрэммиттии, оргууй үрүлүйэн күлүмүрдүү оонньуу сытар буолаллара. П. Филиппов
   Өлүөнэ эбэ иэнэ Үрүмэ көмүстүү күлүмнээн Бу күргүөмнээх үлэни, бу сандаарар кэскили Көрөр, Көҕүлүүр курдуктар. С. Васильев
   ◊ Баҕарах үрүмэ — үрүмэттэн оҥоһуллар ас көрүҥэ: киэҥ айахтаах намыһах туой баҕарахха үүтү оргутан (үрүмэтэ тахсыбат буолуор диэри), үрүмэтин уһулан үрүт-үрдүгэр ууран оҥоһуллар ас. ☉ Вид национальной якутской молочной пищи: от үрүмэ отличается используемой для приготовления посудой (специальный глиняный горшок с широким верхом — баҕарах), а также тем, что слои молочной пенки промазывают сметаной
   Баҕарах үрүмэ, арааһа, киэҥ айахтаах намыһах туой күөскэ — баҕарахха оҥороллоруттан ааттанара буолуо. КЕФ СТАҮө. Бурдуктаах үрүмэ — үрүмэттэн оҥоһуллар ас көрүҥэ: мөлтөх уокка оргуйа турар холбуллубут үүккэ бурдугу таммалатан буккуйуллар, үрдүгэр тахсыбыт күүгэнниҥи үрүмэни уһулан сойутуллар уонна лапса курдук быһан сиэниллэр (оннук үрүмэ тахсыбат буолуор диэри үүтү оргута тураллар). ☉ Вид национальной якутской молочной пищи: от үрүмэ отличается тем, что в молоко добавляют немного муки
   Үс атахтаах туой баҕаччахха үүтү кыынньаран бурдуктаах үрүмэ оҥорбуттара олус минньигэс буолара үһү. КЕФ СТАҮө. Сүнньүөх үрүмэ — үрүмэттэн оҥоһуллар ас көрүҥэ: үрүмэ аҥаар кытыытыгар арыыны ууран баран эрийэн кэбиһэллэр (оччоҕо ортотугар арыылаах үрүмэ буолар). ☉ Вид национальной якутской пищи из молока: үрүмэ, свернутое со сливочным маслом в виде рулета. Үрүмэ былыт — чап-чараас курдары көстөр былыт. ☉ Тонкие, почти прозрачные облака
   Киэ7эрбит күн чараас үрүмэ былыт быы7ынан өлбөөрөн көстөр. Тумарча
   ср. тюрк. өреме, өрөмө ‘пенка на кипяченом молоке; сливки’

аат., эргэр.
1. Киэҥ айахтаах намыһах күөс (үксүгэр үүт үрүмэлиир). ☉ Низкий горшок с широким верхом (обычно для молока)
Үрүмэ үрүмэлиир баҕарах. Балык баҕараҕа. ПЭК СЯЯ
2. көсп. Төгүрүк кэҥэс хотоол сир. ☉ Округлая довольно обширная низменность
Улуу Сайылык уораҕайа биирдэ көстүбэт, бардаҕыҥ аайы бииртэн биир баҕарах нэлэһийэн, арыллан иһэр. Багдарыын Сүлбэ
Хахсыҥа үрэҕин баранар баһыгар, кыараҕас үрүйэ кэлэн холбоһор кэҥэс баҕараҕар сүүнэ улахан туруорбах хотон ыраахтан саһаран көстөр. Г. Колесов
Эн бэйэлээх [туундара] Сайдам киэҥ эйгэлээх Сай күдүө баҕарахтарыгар Сайыҥҥы да сахтарга Босхо бастаах Бороҥ урааҥхай Чугаһыа баара дуо? Күннүк Уурастыырап
◊ Баҕарах күөл көр күөл. Баҕарах саадьаҕай – саннын диэки өттө лаппа кэтириир үрүҥнээх саадьаҕай (сүөһү дьүһүнэ). ☉ С расширяющимся к лопаточной части белым чепраком вдоль хребта (о масти рогатого скота). Баҕарах үрүмэ эргэр. – ыаммытынан үүтү баҕарахха оргутан оҥорор үрүмэ. ☉ Пенка, получаемая кипячением цельного молока в специальном горшке
Итини таһынан, хатарба, хатта үрүмэ, баҕарах үрүмэ, субай, хатта, быар курдук эгэлгэ саха астарын аһаабыттара. АНХ СС. Баҕарах ыал – сирин батыһан бөлөҕүнэн тарҕанан олорор ыал. ☉ Дворы, расположенные на низменной равнине.