отдых, передышка.

свободное время; перерыв, передышка; бокуойум суох у меня нет времени.

давать передышку, перерыв.

иметь свободное время; иметь передышку, перерыв; төрүт бокуойдаммаппын у меня совсем нет свободного времени, мне дохнуть некогда.

аат. Үлэтэ, дьарыга суох иллэҥ кэм. ☉ Свободное время; передышка, перерыв. Олоро түһэр бокуойа суох үлэлиир
□ Өр бокуой булан кэпсэппэккэ сырыттылар. А. Софронов
Мэхээһи бокуой булан көрсө түһэн баран, сибис гынна. П. Ойуунускай. Тэҥн. соло
русск. покой
◊ Бокуойа суох — өйдөнөр түгэн биэрбэккэ, харса суох. ☉ Не давая опомниться, решительно
Туох да бокуойа суох сулбу хааман кэллэ. С. Данилов
Бөрө бокуойа суох балаҕаны тула сүүрэн хоочугураан барбыта. А. Сыромятникова

имеющий свободное время; имеющий передышку, перерыв; бокуойдаах күммэр в свободное время я...; бокуойдаах буоллаҕына если у него есть свободное время; бокуойа суох а) нет (свободного) времени; б) без передышки, беспрерывно (напр. делать что-л.).

1) освобождать от дел; давать передышку, покой; миигиҥ бүгүн иллэҥнээбэтилэр сегодня мне не дали покоя; 2) освобождать (напр. место); опорожнять, очищать (напр. посуду).

аат.
1. Кыһаллан-мүһэллэн сүпсүгүрүү, түбүк. ☉ Суета (по какому-л. поводу); забота о ком-чем-л.
Бастаан Чоочону Тутар дьулҕаныгар, Мөлтөтөр мөккүөрүгэр Ситиһэр тирэҕэр сылдьыбытым. А. Софронов
Оҕонньор туох-ханнык иннинэ сиэнин аһатар дьулҕаныгар түспүтэ. И. Федосеев
Биһиги тохтуу да соруммакка, …… ааһа барар дьулҕаныгар түстүбүт. «ХС»
2. Быыска-арыкка баар буолбут иллэҥ түгэн (тугу эмэ оҥорорго наадалаах бириэмэ). ☉ Свободное, подходящее для каких-л. занятий время, передышка
Кинилэргэ [кымырдаҕастарга] атын дьулҕан суох буолла - туох да бокуойа суох, сымыыттарын ытыра-ытыра, уйаларын иһин диэки сосуһан бардылар. Суорун Омоллоон
Били дьон кинини кытта сэлэһэр дьулҕаннара суоҕа, аты сэтиилэнэ охсон бараннар, төттөрү тэбилиннэрэ турбуттара. И. Федосеев
3. Туохха эмэ умсугуйан туран тардыһыы, дьулуур. ☉ Настойчивое, упорное стремление к чему-л.
Айсан син биир сүөһү иитэр, от оттуур, мас мастыыр дьулҕана суох киһи буолан биэрбитэ. И. Федосеев
Оттон мин буоллахпына Ураты сонордоһуулаах, Эгэлгэ эккирэтиһиилээх …… Тэйэ сиртэн тэриллиилээх, Туспа дьулҕаннаах булчуппун. С. Зверев
Семен Петрович Данилов олоҕун уонна үлэтин сүрүн дьулҕана инникигэ, кэлэр кэскилгэ дьулуур этэ. СДТА

1) становиться свободным; курум холкутуйда у меня ремень ослаб; 2) успокаиваться, приходить в норму; тыынара холкутуйда дыхание у него выровнялось; дьиэтигэр кэлэн, холкутуйда придя домой, он успокоился; 3) перен. разгружаться (от дел, забот), получать передышку; холкутуйдахпына кэлэ сылдьыам как только немного разгружусь от работы, приду.

1. аат.
2. Үлэлии, тугунан эмэ дьарыктана сылдьан, күүссэниэ ылаары оҥоһуллар тохтобул. ☉ Отдых, перерыв во время работы, передышка
   Үлэттэн илиһиннэххинэ эбэтэр көннөрү салтаххына, сынньалаҥ, аралдьыйыы диэки тардыһаҕын, ону хайаатар да кыайан, өйгүн-санааҕын наадалаах сир диэки туһулуохтааххын. Н. Лугинов
   Сынньалаҥ кэм көрүн-нарын паарка, күөх хонуу, тыйаатырдар үллэстэ тураллар. Дьүөгэ Ааныстыырап
   Сынньалаҥ диэн тугу да гыммакка, аһыы-аһыы таралыйыы эбэтэр солуута суох күүлэйдээһин, сэлэһэн тахсыы буолбатах. ЧКС ОДьИи
3. Үлэлиир киһиэхэ бэриллэр үлэттэн сынньанар сыаллаах быстах босхолонуу, уоппуска. ☉ Отпуск
   Микиитэ сынньалаҥын хойутуу биэриэх буолбуттара. Амма Аччыгыйа
   Эн ол сынньалаҥҥа сылдьар киһи үлэлиириҥ, бука, олуона буолуо эбээт. С. Ефремов
   Мин хатыҥнаах халдьаайыга бөһүөлэк үөскээтэҕин сайыныгар сынньалаҥмар кэлэн олорбутум. «Кыым»
   △ Үөрэх тэрилтэлэригэр үөрэнэр оҕолорго бэриллэр уһун өрөбүл. ☉ Каникулы
   Куонаан оҕонньор куоракка үөрэнэ сылдьар аймаҕа кыыс сайын сынньалаҥар кэлбитин көрсө пиэрмэҕэ тахса сырытта. Н. Заболоцкай
   Өлөксөй сайын үөрэх кэнниттэн сынньалаҥар төрөөбүт дойдутугар таҕыста. В. Протодьяконов
   △ Үлэлээн бүтэн биэнсийэҕэ тахсан олорор кэм. ☉ Заслуженный отдых, предоставляемый трудящемуся по выходу на пенсию
   Адамов — билигин сааһа кэлэн, доруобуйата да мөлтүү быһыытыйан, болдьоҕо суох сынньалаҥҥа олорор. Ф. Софронов
   Саха АССР үтүөлээх артистката Дария Барашкова, сынньалаҥҥа да олордор, кэлэн поэт тылыгар отутус, түөрт уонус, биэс уонус сыллардаахха киэҥник ылламмыт ырыалары толортоото. «ЭК»
4. даҕ. суолт., кэпс. Эрэйэ-муҥа суох, чэпчэки. ☉ Спокойный, безмятежный, беззаботный
   Кини кэлбитин тухары мин сынньалаҥ олоҕу билэ иликпин. Н. Неустроев
   Туома, бэйэҕин оройуон киинигэр сыл аайы үчүгэй, сынньалаҥ үлэҕэ ыҥыра сатыыллар. Суорун Омоллоон
   Сэрии тиһэх тэргэнин тыаһа уурайарын кытта эмискэ сынньалаҥ, байылыат олох кэлбэтэҕэ. Эрчимэн
   ◊ Кыһыҥҥы сынньалаҥ — кыһыҥ- ҥы өрөбүл диэн курдук (көр кыһыҥҥы). Биһиэхэ кыһыҥҥы сынньалаҥ тохсунньуга буолар
   □ Көрдөөх-нардаах кыһыҥҥы сынньалаҥ кэмнэрэ ааһан, «Кэлтэгэй сыырдаах» оскуолата бэйэтин ыччаттарын түмэ тардан, норуокка туһалыыр кэскиллээх үлэтин салгыы ыытара. Д. Таас. Сааскы сынньалаҥ — оскуолаларга үөрэнэр оҕолорго бэриллэр сааскы уһун өрөбүл. ☉ Весенние каникулы
   Бүгүн сааскы сынньалаҥ кэнниттэн аан бастакы үөрэх күнэ. Софр. Данилов. Сайыҥҥы сынньалаҥ — үөрэх тэрилтэлэригэр үөрэнэр оҕолорго, үлэлиир дьоҥҥо бэриллэр сайыҥҥы уһун өрөбүл, уоппуска. ☉ Летние каникулы
   Мин 1924 с. аан маҥнай Өймөкөөнтөн киирэн, урукку Байаҕантай улууһун киинигэр Уолбаҕа үөрэнэн баран, сайыҥҥы сынньалаҥмар дойдулаан испитим. Н. Заболоцкай. Сынньалаҥ киэһэ — көччүтэр, аралдьытар бырагыраамалаах сынньанар тэрээһин. ☉ Вечер отдыха
   Билигин нэһилиэнньэ сынньалаҥ киэһэтин тэрийиигэ көрүү куонкурус бара турар. «Кыым»
   Сынньалаҥ күн — өрөбүл диэн курдук (көр өрөбүл). Нэдиэлэҕэ биир сынньалаҥ күн баар буоларыгар бары сөбүлээн айдаара түстүлэр. Амма Аччыгыйа
   Кинилэр ону биһигиннээҕэр бэркэ билэллэр, сынньалаҥ чуумпу күнүнэн туһанан, балыгы баһан ыла кэлбит дьон буолуохтаахтар. Н. 3аболоцкай. Бэҕэһээ сынньалаҥ күҥҥэ Күүлэйдээн сылайбыт ыалдьыттар Хаһалаах собонон мииннэнэн Чуой-чэмээт үлэлии бараллар. Баал Хабырыыс