и. д. л. от кыай = победитель; побеждающий, одолевающий.

финал; финал кыайыылааҕа победитель финала; финалга таҕыс = выйти в финал.

одерживающий победу; победитель; хотуулаах команда команда, идущая впереди; кини икки хотуулаах он имеет две победы # хотуулаах санаалаах киһи решительный, волевой человек.

аат. Сэриилэһэн, охсуһан хоппут киһи. ☉ Одержавший победу на войне, в борьбе, победитель
Кыайбыттар үөрэн-көтөн, аһаан-сиэн барбыттар. П. Ойуунускай
Кыайбыттарга — мэтээл, уордьан. Дьуон Дьаҥылы
Хинган халыҥ хапчаан Кырыы тааһын туораан, Кыайбыттары өйдөтөрдүк Туругурда өйдөбүнньүк. А. Абаҕыыныскай

аат. Кыргыһыыга, охсуһууга, күрэстэһиигэ, күрэхтэһиигэ хоппут, бастаабыт киһи. ☉ Победитель
Судьуйа үрүҥ маайкалаах уол илиитин өрө көтөхтө. Саала иһэ кыайыылааҕы эҕэрдэлиир хаһыынан өрө үллэ түстэ. Н. Лугинов. Куоталаһыы кыайыылаахтарыгар эбии төлөбүрү биэрии, абаансалааһын кыбаарталтан кыбаарталга олохтонон испитэ. «Ленин с.»

аат. Ханнык эмэ, туох эмэ күрэхтэһиитигэр бастаабыт, кыайбыт киһи биитэр хамаанда, кыайыылаах (үксүгэр успуорка). ☉ Победитель в каких-л. соревнованиях, чемпион (обычно в спорте). Чөмпүйүөн ыанньыксыт
□ Хапсаҕай баар буолан, көҥүл тустууга кыра саха норуотуттан Арассыыйа, Сойуус чөмпүйүөннэрэ, олимпийскай чөмпүйүөннэр кылгас кэмҥэ утуу-субуу үүммүттэрэ. БН СУ

1) каждая из восьми частей разрубленной туши; 2) мюсэ (первый приз победителям по национальным видам спорта, обычно в виде бедренной кости животного с мясом в верхней части).

и. д. от харыс= 1) стык; соприкосновение; икки өһүө харсыыта стык двух балок; 2) бой (быков, оленей, лосей); оҕус харсыыта бой быков; 3) перен. столкновение, борьба; бу харсыыттан кини кыайыылаах таҕыста из этого столкновения он вышел победителем.

несов. 1. о ком-чём и без доп. (составлять мнение) дьүүллээ, сыаналаа; судить о книге кинигэни сыаналаа, дьүүллээ; 2. кого-что (оценивать) дьүүллээ, буруйдаа; победителей не судят кыайбыт дьону дьүүллээбзттэр; 3. кого-что, юр. сууттаа; 4. что и без доп., спорт, судьуйалаа; 5. что кому и с неопр. аналлаа, оҥоһуулаа, ыйаахтаа; мне не суждено было с ним встретиться мин кинини кытта көрсүбэт оҥоһууламмытым.

ж. 1. (доброе отношение) үтүө санаа, аһыныы; из милости үтүө санааттан; сменить гнев на милость кыыһырбыккын аһаран, үтүө санааҕын киллэр; 2. (благодеяние) үтүө оҥоруу; оказать милость үтүөтэ оҥор; 3. уст. разг. (расположение) үтүө санаа, үчүгэй сыһыан; # милости просим! баһаалыста!; сделайте милость 1) (выражение согласия) баһаалыста; 2) (просьба) үтүөтэ оҥор; по чьей-л. милости 1) (благодаря кому-л.) ким эмэ үтүөтүнэн, өҥөтүнэн; 2) (по чьей-л. вине) ким эмэ үтүөтүнэн (буруйунан); сдаться на милость победителя өстөөх илиитигэр бэрин (туох да усулуобуйата су ох бэрин).