у скор, от одуулас = рассматривать, разглядывать кого-что-л., всматриваться, вглядываться в кого-что-л. (некоторое время или часто и подолгу).

сыһ. Уһун баҕайытык; уһуннук төхтүрүйтэлээн. ☉ Долго, протяжно; подолгу
[Өлөксөй] Остуолга бүк түһэн олордо, Уһун-уһуннук уһуурда. С. Васильев
Анфиса өр саҥарбакка, аан хоско дьыбааҥҥа дьылыйан, уһун-уһуннук Аркадий диэки көрүтэлии олорбута. Н. Габышев
Ася дьиибэргээбиттии эрин, онтон мин сирэйбин уһун-уһуннук көрүтэлиир. «Чолбон»

туохт.
1. Биир сиргэ өрүтэ көтө-көтө түһүөлээн үрүт-үрдүгэр охсулун. ☉ Сидя на месте, подпрыгивать на ягодицах, издавая шлёпающий звук. Олорон эрэн эккирээн лаҕый
2. кэпс. Оннугуттан хамсаабат кэриэтэ олус бытааннык сыҕарый, айаннаа. ☉ И дти, двигаться очень медленно, тащиться, брести, топтаться на месте
[Катер,] сороҕор өрүс сүүрүгүн кытта тэҥнэһэн, баайыллыбыт курдук биир сиргэ лаҕыйа турда. Н. Якутскай
Сарсыарда ыксаабакка биир тэҥник хааман лаҕыйбыт оҕонньор, сирэйэ-хараҕа сэргэхсийэ охсон, аллара сүүрэн таҥкычахтанан киирдэ. Н. Борисов
3. көсп. Туохха эмэ сыҕарыйыыта суох биир сиргэ олус уһуннук тутулун, бытаар. ☉ Слишком медленно продвигаться в чём-л., подолгу задерживаясь на каждом отдельном отрезке (напр., в одном классе в школе). [Миитэрэй] кылааска иккилии сылынан лаҕыйан, аҕыһы бүтэрбитэ уон на үөрэхтэн адьас тэйбитэ. М. П опов

туохт.
1. Кими эмэ аһара кыһанан-мүһэнэн көр-харай, ньээҥкэлээ. ☉ Проявлять излишнюю заботу о ком-чём-л., ухаживать за кем-л., нянчиться с кем-л. сверх всякой меры
Ууллаҕас арыынан Умунуохтаан тупсарбыта, Эйээр биһик иһигэр Эйэҥнэтэн ииппитэ, Күөх үүс тириитигэр Үлбүрүйэн үөскэппитэ. С. Зверев
Оҕонньору букатын ньирэй оҕо курдук үлбүрүйэр эбиттэр. «ХС»
2. Кими-тугу эмэ (хол., дьиэ кыылын, сүөһүтүн) буомурдар курдук элбэхтик, күнү-күннээн тутан-хабан көр-иһит, имэрий-томоруй. ☉ Чрезмерно возиться с кем-чем-л. (напр., с домашними животными), чересчур нежить, ласкать когочто-л.
Алыс атаҕастаамаҥ, Айыы сүөһүтүн! Үгүстүк үлбүрүйүмэҥ Үтүө доҕоргутун. С. Васильев
Борооскулары наһаа үлбүрүйэннэр, сороҕор дьонноруттан мөҕүллэллэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Уонна таайым этэр: «Оҕо үлбүрүйбүт ыта кэхтэр. Онон, ыты оҕоҕо оонньотор куһаҕан». И. Федосеев
3. Кимиэхэ-туохха эмэ сынньатар бокуой биэрбэккэ, өрө миинэн таҕыс, үрдүттэн түһүмэ (хол., аты). ☉ Подолгу не слезать с кого-л. (напр., с коня), не давая передохнуть
Дьон үлэһит оҕустары оҕолор харыстыылларыгар, мээнэ сүүрпэттэригэр, үлбүрүйбэттэригэр сүбэлээтилэр. Болот Боотур
Дуоспуруннанан, кыра уол Уйбаанчык үлбүрүйэрин соччо сөбүлээбэт буолбута. Тыаттан сылайан-элэйэн киирэн, күөс буһарын кэтэһэ таарыйа уот иннигэр сытан сылаанньыйаары гыннаҕына, мотохоно курдук уол кэлэн, үрдүгэр сытынан кэбиһэрэ. СҮК
Аҕыйах ат баарын солбуһуннара сылдьан үрүт-үрдүгэр түһэн үлбүрүйэр туох аанньалаахтык туһалыа баарай? «ХС»
ср. монг. илбэрэх ‘ласкать; льстить, обольщать’, кирг. үлбүрө ‘быть нежным, мягким, пушистым; ослабевать, раскисать’

I
лаҕыыр буол кэпс. — 1) уһуннук туттуллан, кир мустан дьү һүҥҥүн сүтэрэ лабаҕыр, бороҕодуй. ☉ Стать чрезвычайно грязным и грубым от долгого употребления, замусолиться, потерять вид (напр., об одежде)
Аан аһыллар, модьуун сиэбит борооскутун курдук түүтэ түһэн лаҕыыр буолан хаалбыт арбаҕастаах, нэк бэргэһэлээх оҕонньор киирэр. Н. Якутскай. Көмүлүөк оһоххо лаҕыыр буолбут алтан солуурчах оргуйан бидилийэр. И. Ф е д о с е е в ; 2 ) б и и р сиргэ биир дуоһунаска уһуннук олорон хал буол, нэһир. ☉ Засидеться на одном месте (на одной должности). Айаҕымсах Замятин [үлэтиттэн] уурайбыта сөп. Айаҕымсах уонна лаҕыыр буолла. Н. А про симов; лаҕыыр курдук кэпс. — уһуннук туттуллан киртийэн эбэтэр туох эмэ халыҥнык сыстан, биһиллэн лабаҕырбыт, бороҕодуйбут. ☉ Заскорузлый, загрубевший от грязи, заношенный до неузнаваемости или сильно заляпанный слоями чего-л. (напр., об одежде)
Лаҕыыр курдук кирдээх.  [Кыаһай оҕонньор] Лаҕыыр курдук кирдээх эргэ нэк истээх сүүһүн таҥаһын чэчэгэйин үрдүгэр өрө анньынна. Эрилик Эристиин
Маша санаа ны көтөҕөр тыллары этиэн баҕарбыта да кыайан булбата. Дьүөгэтэ лаҕыыр курдук абырахтаах даба ырбаахытынан хараҕын соттубутун көрөн ордук долгуйда. М. Доҕордуурап
Кыыһы сонно сууйдулар. Лаҕыыр курдук сэр бэйбит баттаҕын кырыйдылар. «ХС». Тэҥн. лааҕы, лаһыр I
II
даҕ., кэпс.
1. Олус халыҥ уонна ыарахан. ☉ Большой, массивный, очень тяжёлый (о плоском предмете, напр., двери)
Чочуобунам эмиэ чочуобуна буолбатах, маннааҕы сүүстэн сүүс хаайыы хаамыраларыттан биирдэстэрэ: хаптаһын муосталаах, ыарахан хара лаҕыыр халҕаннаах. ФЮ ӨИЭТ
«Саас-үйэ тухары хотуур түспэтэх лаҕыыр лаҥха буолан хаалбыт сирдэр», — диэн Яков хоруйдаата. М. Доҕордуурап
2. Уларыйбат, эбиллибэт биир кэм бытаан. ☉ Мерный, однообразный, монотонный (напр., о шаге лошади или человека)
Лаҕыыр хаамыы.  Харааныттан сүүрүүнэн түспүт Криговорницын уонна Слепцов лаҕыыр хаамыынан иһэллэрэ. Н. Абыйчанин
Аттара лаҕыыр хаамыынан айанныырын абааһы көрөн, сис оройугар тахсаат, Ананий кымньыы быһынна. М. Доҕордуурап
III
сыһ., кэпс. Турбакка уһуннук (олор, сыт). ☉ Долго, подолгу, не вставая (сидеть, лежать)
[Биһиги кэммитигэр] сарсыардаттан киэһээҥҥэ диэри лаҕыыр олорон тахсар киһи үк сээтэ. «Кыым»
Туохха барытыгар көрөр хараҕа, истэр кулгааҕа буоллаҕа, ол бэ йэтэ таһырдьа тахсыбат, сиргэ сылдьыбат лаҕыыр орон киһитэ буолбут. «Чолбон»
△ Уларыйбакка уһуннук (биир сиргэ үлэлээ). ☉ Без перемещения, постоянно на одном месте (работать)
Куһаҕан үлэһит үлэлииргэ атын сири булара олус ыарахан, оттон хомсомуолус аан дойдуну бүтүннүүтүн көрүөн баҕарарын быһыытынан, лаҕыыр биир сирг э үлэлиирин ыарырҕатар. КМИ КИиТ. Тэҥн. лаҕыччы