нареч. вспыльчиво, запальчиво; хабарааннык быһыылан = погорячиться, позволить себе резкость.

1) почитать кого-л.; принимать кого-л. важного, значительного; 2) позволять зазнаваться; эдэр киһини улахамсытыма не позволить зазнаваться молодому человеку.

1) побуд. от үөх=; 2) страд. от үөх = переносить, терпеть ругань, брань с чьей-л. стороны, быть обруганным; позволить себя обругать, допустить, чтобы тебя обругали.

I побуд. от эккирээ=; оҕону түһэххэр эккирэт = позволить ребёнку прыгнуть себе на колени.
II 1) гоняться, пускаться в погоню за кем-л.; гонять кого-л.; кыылы эккирэт= гоняться за диким оленем; ытынан эккирэт = гонять с собакой (напр. лося); 2) перен. преследовать, травить.

сов. 1. кого к кому-чему көҥүллээ, киллэр, көрүһүннэр; допустить к конкурсу конкурска киллэр; допустить к экзамену экзамеҥҥа киллэр; допустить к больному ыарыһаҕы көрүһүннэр; 2. что (позволить) көҥүллээ, таһаар; не допустить насилия күүһү туттууну таһаарыма; 3. в знач. вводн. ел. допустим баҕар; допустим, что это будет так баҕар итинник да буолар буоллун; # допустить ошибку алҕаһаа, алҕаһы оҥор.

I
1.
кир I. 5 диэнтэн дьаһ. туһ. Силии оҕонньордоох кыыһы [Маайыһы] …… хамначчыт оҥостон, хотоннорун сааҕын кирдэрбиттэрэ. А. Бэрияк
2. Үүннэрбэккэ сиэтэн ис (мэччирэҥ туһунан). ☉ Позволить скотине выесть что-л. до основания (напр., пастбище)
[Сүөһүгэ] биир сири быһа кирдэрэн кэбистэххэ, ол сир өрүттэн дөбөҥнүк кэнчээрилээбэт. М. Доҕордуурап
II
туохт., түөлбэ. Оһуорда быс. ☉ Резать узор
Уус кирдэрэр. ПЭК СЯЯ

1. күөй диэнтэн дьаһ. туһ. Онтон Хомпоруун Хотой туран, көтөр кынаттаах тоҕус бииһин-ууһун сытыы кырбый суорумньуһутунан күөйтэрэн аҕалтарбыт. Амма Аччыгыйа
   Хара Тыа Ийэм байанайдаах ыллыгын Таба хаамтар! Күөх Далай Эбэм күндү көтөрүттэн Көбүччү күөйтэр! Далан
2. Кимиэхэ эмэ иннигин, суолгун быһа түһэригэр, хаайарыгар кыахта биэр. ☉ Позволить кому-л. преградить тебе путь
   Көтөх хара ынах суолу туораан тахсатахса күөйтэрэн, хорутуута суохтук сүүрэн хаадьараҥнаабыт. Амма Аччыгыйа
   Кынаттан күөйтэрдэҕинэ эрэ, муҥха ийэтигэр балык киириэхтээх. ПН ТОК

сов. 1. кого-что биэр; дать книгу кинигэни биэр; 2. что (позволить) көҥүллээ; 3. дай, дайте повел.: дайте, я вам помогу эйиэхэ көмөлөһөргө көҥүллээ; # дать согласие сөбүлэҥҥин биэр, сөбүлэс; дать показания көрдөрүүтэ биэр, туоһу буол; дать повод к чему-л. сылтахта биэр; дать ход делу дьыаланы хаамтар; дать волю кому-чему-л. көҥүл ыыт; дать знать биллэр; дать разрешение көҥүллэ биэр, көҥүллээ; дать слово тылгын биэр; дать клятву андаҕарда биэр, андаҕай; дать трещину хайа бар; дать отпор врагу өгтөөххө хардата биэр, өстөөҕү төттөрү оҕус; дать сражение кыргыс, сэриилэс; дать начало саҕалаа, төрүт буол; дать понять өйдөт, өйдүүрүн курдук таайтара эт; ни дать ни взять ордуга-хоһута суох, үүт-үкчү.

туохт.
1. Бааһы эмтээн үтүөрт, аһаҕас баас сабылларын, бүтэйэрин ситис. ☉ Залечивать, лечить (рану), добиться грануляции открытой раны (напр., послеоперационного шва)
Куруук күлэр, күүрэр хорсун Олохпор хат төннүөхпүн Баастарбын оһоро охсуҥ, Баҕарбаппын өлүөхпүн! Дьуон Дьаҥылы
Иитиллибит алааһым Илгэлээх салгынынан тыынабын, Өлүөнэм эмтээх уутунан Бааспын оһоробун. Т. Сметанин
2. Туох эмэ баар буола сылдьыбыт суолун сүтэр, көстүбэт-биллибэт оҥор. ☉ Позволить чему-л. зарасти, порасти чем-л.; замести, засыпать, запорошить (напр., следы)
Манна саҥардыы түһэн ааспыт хаардаах, тибиилээх буурҕа барытын оһорон, …… сууйан-сотон кэбиспит этэ. Н. Заболоцкай
Титиик иһэ, баҕана үүтүн оһорбутун курдук, оҥхойдордоох этэ. М. Доҕордуурап

I побуд. от саҥар =; миигин саҥардаҕыт дуу , суох дуу ? позволите мне говорить или нет?; дадите мне сказать или нет?
II обновлять; театр быйыл репертуарын саҥардыбыт в этом году театр обновил свой репертуар; саҥардан оҥоруу реконструкция.