диспетчер; порка диспетчэринэн үлэлээ = работать диспетчером в порту.

и. д. от көтүр = 1) ломка; разрушение; 2) порка, распарывание.

сов. что туран аһар; судно перестояло бурю в порту судно буурҕаны порка туран аһарда.

I м. мор. рейд (порка эбэтэр порт таһыгар судно дьаакыр быраҕынан турар сирэ).

м. док (порка суднолары өрөмүөннүүргэ аналлаах оҥоһук); плавучий док уста сылдьар док; сухой док хонууга т.урар док.

аат. Куулларга хаалааһын, кутуу. ☉ Засыпание, укладывание чего-л. в мешок. Сөмөлүөттэри, бөртөлүөттэри күнүстэри-түүннэри сырытыннарыы, ыскылаакка хортуоппуйу кууллааһыны, порка киллэриини эмиэ түүннэри-күнүстэри тэрийии буолла. ОСИ ОУу

аат. Буруйдаан, накаастаан кырбааһын, таһыйыы. ☉ Битьё, порка в наказание
Хаайыы да, таһыыр да тохтоторун ааспыт быһыылаах. Бу хаһан кэһэйиэх оҕолоруй? Эрилик Эристиин
Саатыыр сордоох хас күннэтэ аайы таһыыртан, ыар үлэттэн тулуйумуна, киһи билбэт буола ырбытадьүдьэйбитэ. Н. Якутскай
[Алааппыйа:] Били этэргэ дылы, дьахтар таһыыртан туох да буолбат баҕайыта. А. Софронов
Таһыыра суох оҕо көрсүө киһи буолбат. И. Гоголев

I
аат. Туох эмэ бытархай гына кырбаныллыбыта, кырбастаммыта. ☉ Кусочки чего-л. мелко нарезанного, нарубленного
Аны бэл ынахтар сайданнар, Гидропон, мутукча, Соломо, кырбал от, лабыкта …… Үтүмэн аһылык буоллаҕа. «ХС»
Киэһээ аһылыктарын иннинэ хас биирдиилэрэ табах, дьуухала кырбалын ылан арҕахха куппуттара. «ХС»
◊ Кырбал үөрэ — кыра гына кырбаан, мииннээн буһарыллыбыт эт. ☉ Мясная похлебка.
II
аат., кэпс. Сынньыллыы, таһыллыы, охсуллуу. ☉ Побои, битье, порка
Бу уол үөҕүү быдьарын истэн, кырбал кытаанаҕын көрөн улааппыт. Софр. Данилов
Кэлин, эппиэттээн кырбалтан син-биир быыһамматын өйдөөн, өсөһөн, кини тугу да саҥарбат буолбута. Софр. Данилов
Хомуска оонньуурбун, хоһуйан туойарбын Таһыыртан, кырбалтан таһыччы умуннум. Т. Сатылганов (тылб.)

I мест. указ. тот, та, то; ол дьиэҕэ киир войди в тот дом; ол хайа үрдүк та гора высока; ол диэки бар= идти, ехать в том направлении, в ту сторону; ол курдук вот так, таким образом; ол гэннэ а) после того, затем; далее; б) сверх того, кроме того, ещё; ол гэннэ тугу кэпсиигин ? что ещё расскажешь?; ол да буоллар тем не менее, всё-таки, несмотря на то; ол гынан баран или ол эрээри всё же, однако; ол иһин поэтому, вследствие этого; ол иһин да! вот в чём дело!, вот оно что!; ол аата значит, следовательно; ол үрдүнэн сверх того, помимо того; онон тем; той; онон барыҥ поезжайте той (дорогой); ону а) того, то, ту; ону мин билбэппин того я не знаю; б) о том; об этом; сну истээт услышав об этом; ону ааһан кроме того, сверх того; онуоха (ҕа); на то, на это; онуоха кини этэр ... на это он говорит...; онуоха туох баарый ? что из того?; онуоха эбии к тому же # ону баара не тут-то было ; онуоха-маныаха диэри до поры до времени.
II модальное сл. 1) усиливает выразительность высказываемого: ол туохтан куттанныгыт? а чего это вы испугались?; ол эйигиттэн ыйытыам дуо ? а что, тебя буду спрашивать, да?; 2) с гл. предположительного накл. выражает итог, заключение высказываемого так и...; бардаҕа ол так и ушёл... #ол аата а) значит, следовательно, стало быть, таким образом, выходит; ол аата , дьэлликтииргин бырахтыҥ дуо ? значит, ты бросил бродяжничать?; б) то есть, значит; ол аата , төһө буоларый ? то есть, сколько будет?; ол буолан (или гынан ) баран но, однако; ол буолан баран, бу хартыына олус табыллыбыт однако эта картина очень удалась; ол гынан баран, ким да кэлбэтэҕэ однако никто не приходил; ол да буоллар несмотря на это, однако, всё-таки; ол да буоллар , быйыл оҕуруот аһа лаппа үчүгэй буолар буолла несмотря на это, обещается хороший урожай овощей; ол иһин вот тото; конечно; ол иһин , эн төннөн кэлиэхтээх этиҥ вот тото , ты должен был вернуться; чэ , ол иһин , сэрэйбит сэрэх ну конечно, так и предполагали; ол иһин даа вот в чём дело; ясно, в чём дело; ол иһин даа , оттон мин сэрэйбэт да этим вот в чём дело, а я и не догадывался; ол курдук а) итак, таким образом, вот так; ол курдук , бу мас дьиэ ордубут таким образом, этот деревянный дом остался целым; б) например, к примеру; ол курдук , бу порка саҥа үс кран туруорулунна в этом порту, например, установлено три крана; ол эрээри но, однако, тем не менее; халлаан былыттаах , ол эрээри ичигэс пасмурно, но тепло; онон буоллаҕына следовательно, значит, стало быть; онон буоллаҕына , кини миэхэ суруйар суруга барыта сымыйа эбит следовательно, всё, что он пишет мне, оказывается неправдой; онон бүтэр вот и всё, и всё; бүгүн барабын , онон бүтэр ! сегодня еду — и всё!; онто суох а) и так (уж), и без того; онто да суох биһиэхэ ыарахан и без того нам тяжело; б) действительно, (и) в самом деле; конечно; ээ , онто суох , оннук , действительно, так оно и есть; онто суох , үөрүөхтэрин үөрэллэр ! конечно, как им не радоваться!; ону ааһан более того; не только ..., но и...; ыллыыр , ону ааһан үҥкүүлүүр она не только поёт, но и танцует.