предсказание; предчувствие; үчүгэй ыра хорошее предсказание; доброе предчувствие; ыра ырааппат погов. что загадано — сбудется.

аат. Ханнык-туох эмэ чинчигэ, бэлиэҕэ олоҕуран туох эмэ буоларын өтө таайыы. ☉ Предсказание, предугадывание на основе каких-л. примет
Сэмэн билгэтинэн сотору «атыыр ардах» буолуохтаах. Амма Аччыгыйа
Мин, кырдьык, бохтон өлөрүм чугаһаан иһэр. Бары билгэ, түүл оннук. ҮҮА
Билигин кинини [холкуостаах бааһынайы] сут билгэтэ куттаабыт. БИД
тюрк. белге, белги

аат. Ким, туох эмэ инникитин, аналын өтө көрөн быһаарыы. ☉ Предсказание, пророчество, прорицание
Саха поэзиятын аан маҥнайгы эпическэй хараҥаччыта — «Ойуун түүлэ» инникини өтө көрүү, төлкөлөөһүн быһыытынан суруллубута. Эрчимэн
Номох быһыытынан төрүт өттүн төбө оҥорон сэргэни таҥнары анньан туруоруу таҥнары кырааһыҥҥа, төттөрү төлкөлөөһүҥҥэ тэҥнэһэрэ. КДьА

аат.
1. Ким эмэ туохха эмэ, тугу эмэ оҥорорго баҕарыыта, баҕа санаата. ☉ Желание чего-л. добиться, что-л. осуществить, устремлённость к чему-л., мечта
Кинилэргэ ити сырыы [кыраныысса таһыгар күүлэйдээһин] атын планетаҕа баран кэлии курдук хаһан да туолбат ыра этэ. Н. Лугинов
Бүгүҥҥүттэн сиппитинэн барар Циолковскай кынаттаах ырата, Саҕаланна үрүҥ күн анныгар История космическай эрата. Эллэй
Санаа ырата буолбут Сааскылаах дьэ чугаһаата. С. Федотов
Ол эрээри кыра да ыраны ситиһэр туһугар киһи үрүҥ сүнньэ быстыар диэри үлэлиэхтээх. П. Аввакумов
2. эргэр. Ким эмэ кэлэр кэскилэ эбэтэр кини инники олоҕор буолуохтааҕа. ☉ Предсказание или предчувствие чего-л.
Олоххутун ойуулуур Олоҥхоһут тыппыгар, Ыраҕытын тускулуур Ырыаларгыт тылыгар Алмаас тааскыт күлүмүн, Айылҕаҕыт кэрэтин, Аймах дьоҥҥут дууһатын Аҕалбыккыт диэбиттэрэ. Күннүк Уурастыырап
Ити гынан баран былыргы да саха төрөөбүт буоругар дьол тааһа баарын, ыра-таҥха да курдук буоллар, син билэр эбит. Суорун Омоллоон
«Дьэ, киһи бэрдэ үс кырыылаах!» — Дииллэрин истэрим кырабар. Олоххо сылаалаах-ырыылаах Оҥкул суох курдуга ырабар. Р. Баҕатаайыскай
◊ Ыра санаа — баҕа санаа (хоту) диэн курдук (көр баҕа II)
Эдэр эрдэҕинээҕи курдук ыра санаа кынаттанан кыырайа көтөр аны суох. Софр. Данилов
Лаана Серёжаны олус да өр күүппүтэ, көрдөөбүтэ. Кини ыра санаатын ымыыта гынан. өйүгэр оҥорбут доҕордооҕо. Н. Лугинов
Коля итинник ыра санаа кынатыгар уйдаран, бэрт элбэҕи эргитэ санаата. Кэпсээннэр
ср. др.-тюрк. ырх, алт. ырым ‘предсказание, пророчество’

аат.
1. Туох эрэ биллибэти, киһиэхэ туох эмэ төһө табыллыаҕын хаартынан таайан көрүү. ☉ Жребий, гадание (на картах)
Дьиэлээх Кулуутап талах олох маска олорон сэрэбиэй кэбиһэр. Амма Аччыгыйа
Бэйэбин хаарты хаһаайкатын курдук сананабын, хаарты миэхэ бас бэринэр, ол эрээри мин кинини сэрэбиэйгэ эрэ туттабын. ТТ
[Белокуров:] Мин былыр тойонноох олорбут эргэ дьиэлэригэр олорбутум, …… биир остуол баарыгар хаартынан сэрэбиэй быраҕарым. А. Чехов (тылб.)
2. Билгэлээһин, таайан көрүү (уруккуну-хойуккуну, инникини, сүнньүнэн, туох эрэ биллибэти, хол., таҥха кэмигэр). ☉ Гадание, ворожба, предсказание судьбы (напр., во время традиционно сложившегося в народе саха обычая гадать во время святок — таҥха). Арчы дьиэтигэр таҥха кэмигэр сэрэбиэй арааһа ыытыллар
□ Суодьаах ойуун сэрэбиэй кэбиһэрэ, ичээмсийэрэ. В. Протодьяконов
Кини эдьиийбэр сэрэбиэй түһэрдэ: «Илин Хаҥалас киһитигэр эргэ тахсыыһыгын». «Чолбон»
Ахсынньы ороһооспо Биир кириһиэнньэ киэһэҕэ Сэрэбиэй кэбиһэннэр, Кыргыттар бачыыҥкаларын Аан таһыгар элиттилэр. ТГС ЫА
3. Кимиэхэ туох тиксэрин көрбөккө бүтэйдии талан быһаарсыы. ☉ Жребий (путём вынимания наугад условного предмета)
Ньургун Кырбааһап мааҕын сарсыарда сэрэбиэй тартарбыттарыгар сэттис нүөмэри таһаарбыта. Н. Лугинов
Сэрэбиэй аан бастакынан саамай күүстээх хамаандалары көрсүһүннэртээтэ. «ББ»
Күрэхтэһии саҕаламмыта, маҥнайгы эргииргэ сэрэбиэй обургу, болдьообут курдук, Пётр Попову кытта түбэһиннэрдэ. СМН ТС
♦ Окко түспүт оҥоруу, сиргэ түс- пүт сэрэбиэй — көр оҥоруу II
Хата, доҕоор, биһигини Ойох-эр буолан олоруҥ диэн Окко түспүт оҥоруубут Уруйдаабыта буолаарай? Сиргэ түспүт сэрэбиэйбит Сиэрдээн тэрийбитэ буолаарай? А. Софронов
Окко түспүт оҥоһуум, Сиргэ түспүт сэрэбиэйим Кэскиллээх кэргэним, Дьоллоох доҕорум! П. Ядрихинскай
русск. жребий