разг. 1) разыгрывать кого-л.; 2) представляться кем-л.

туохт. Наһаалаа, омуннан; туох, хайдах эрэ буолбута буол, кубулун. ☉ Притворяться, представляться
[Мөрүөн] Обургу соҕустук холуочуйда буолан баран, өссө ордук дэмнэннэ. Д. Таас

несов. 1. (виднеться) көһүн; 2. перен. (представляться в воображении) ойууланан көһүн; 3. чем и без доп. (стараться показать себя с выгодной стороны) үчүгэй буола сатаа, үчүгэй курдук көстө сатаа.

несов. 1. с кем көрүс, көрсүс; 2. кому-чему (представляться) харахха көһүн, санааҕа баар бүол; ему уже видится полный успех дела хайыы-үйэ кини хараҕар дьыала тслору ситиһиилэммитэ көстөр.

дьүһ. туохт. Уһаан, үрдээн, тупсан көһүн. ☉ Представляться просторным, высоким, величественным
Никита иннигэр уп-уһун сырдык көрүдүөр дьураадыйар. Н. Лугинов
Айыллыбыт Алаһабыт Аал уота өрүүтүн Күөдьүйэ, сырдыы Күүдэпчилэнэ турарын [тордохпут] Тоһоҕолоон туоһулуу Дьураадыйан турара Дьоһун буолбат дуо?! В. Лебедев (тылб.)

туохт. Бэйэҕинээҕэр ордук саастаах, кырдьаҕас курдук көстө сатаа, оннук тутун, саҥар. ☉ Стараться выглядеть, представляться старше своих лет
[Настааны] эмээхсин диэтэххэ, кырдьаҕаһымсыйан үөрэ истэр буолара. П. Ойуунускай
[Кэрэмээһэп] били бастаан кэлэригэр төһө да кырдьаҕаһымсыйдар, кырдьаҕаһа кэлиэ дуо, — эдэр киһи сиэринэн, үҥкүүлээччилэри одууласпыта. Софр. Данилов
Кэргэнэ, «Маабыра эмээхсин» дэнээччи, оҕонньоруттан аҕыйах сыл балыс, ол эрээри кинитээҕэр кырдьаҕаһымсыйар үгэстээх. М. Доҕордуурап

туохт. Бэйэҕинээҕэр ордук эдэр курдук көстө сатаа, оннук тутун-хабын, саҥар-иҥэр. ☉ Стараться выглядеть, представляться моложе своих лет, молодиться
Кэхтэ барбыт бэйэтэ эдэримсийэн эҥин-эҥинник тутта-тутта, сыыйа кэпсээн барда. Эрилик Эристиин
Кырдьыы диэн ынырык дьыала ээ. Кэлиэ турдаҕа. Онтон төһө да эдэримсийэн кыайан куоппаккын. Н. Лугинов
Ким эмэ бу киһи эдэримсийэр диэн сиилээтэҕинэ, өһүргэниэх курдукпун. Сэмээр Баһылай

дьүһ. туохт. Сирэйгин иннин диэки соҕус таһааран хантаччы тутун (төгүрүк сирэйдээх киһини этэргэ). ☉ Бросаться в глаза, выделяться своим круглым лицом со вскинутым подбородком
Тунаархай хаартыскаҕа эдэр уол ньилбэгиттэн тайанан баран, у т ары кө рөн мылайан олороро. Далан
Чыычаах …… киһитин диэки уун-утары тэһэ көрөн мылайан олорбута. Н. Заболоцкай
Уола киниэхэ көхсүнэн, оттон кыыс субу утары мылайан олорон чэйдииллэр. А. Сыромятникова
ср. кирг. булай ‘быть белого цвета, белеть, представляться белым; показываться, высовываться’

1) снег || снёжный; сойуо (или тоҥот ) хаар наст; тоҥуу хаар снежная целина; хаар хайыҥ снежная завалинка; хаар хаһыҥ густой иней; хаар маҥан снёжно-белый; хаар түһэр снег идёт; 2) год, возраст (обычно животного); бу ат бэһис хаара этому коню идёт пятый год # кыс хаар ортото средь зимы, зимою; уу диэбитэ хаар , хаар диэбитэ уу разг. враль, пустослов; хаар баттаан под тяжестью прожитых лет; от старости; хаарга хаамп , сииккэ сиэл = остаться на бобах; хаардыы хаамп = с лёгкостью осилить что-л.; одержать верх над кем-л. (в борьбе, состязании и т. п.); хаар хайа буол = представляться очень трудным (букв. снежной горой — о нетрудном деле, за к-рое не хочется браться); хаар эбэ полярная сова.

туохт.
1. Тугу эмэ үрдүнэн эбэтэр ырааҕы көрөөрү атах төбөтүгэр тур. ☉ Приподниматься на цыпочки
Кыра Уйбаан икки атаҕын төбөтүнэн үктэнэн өндөйдөр өндөйөн, хотуурун өрө көтөҕөн таһааран, кэннин диэки уунан иһэн, нөрүс гына түстэ да, эргитэ дайбаан ылла. Амма Аччыгыйа
Никифоров өндөйөн көрбүтэ – кини иннигэр буруо, төлөн өрүкүйэр, уот кытыастар. С. Васильев
2. Туруох курдук хамсан, туран иһэн ситэри турбакка хаал. ☉ Привстать, слегка приподняться
«Оргууй эрэ!» – Тишко син киҥнээхтик быһа түһэн эппитинэн, өндөйөн баран, төттөрү олорунан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Бастакы күүстээх уоттан үгүс фашист өлөн сууллубутун Сүөдэр астына көрдө уонна сиргэ кирийбиттэри өссө да атаакаҕа тураары өндөйдөхтөрүнэ, тэһитэ ытыалыыр. Д. Кустуров
3. Үрдээн, үллэн көһүн (хол., булгунньах, хайа тустарынан этэргэ). ☉ Представляться, восприниматься, казаться высоким (напр., о горе). Таас хайа өндөйөн көстөр
4. көсп. Улаханнык эмсэҕэлээн баран чөлгөр түс (үксүгэр буолб. ф-ҕа тутлар). ☉ Приходить в себя, подниматься на ноги, восстанавливаться (обычно употр. в отриц. ф.)
Эйигин өллө диэннэр, Өстөөхтөр үөрсүбүттэрэ, Өндөйбөт гына оҕутта диэннэр, Өһөхтөөхтүк күлсүбүттэрэ. Эллэй
[Берлиҥҥэ] тиийэ охсон өстөөҕү бэйэтин арҕаҕар букатыннаахтык, хаһан да өндөйбөт гына урусхаллыырга дьулуурдара күүһүрбүтэ. ССС
◊ Өндөй бөтүүк — өҥөй бөтүүк диэн курдук (көр өҥөй)
Куоластыынтуттардыын үкчү өндөй бөтүүк курдук эмээхсин өрө чоргутуу түстэ: «Ээ, нохоо, Ньукулай, тиритэн тахсан бараҥҥын, суолга тоҥон буорайыаҥ». Амма Аччыгыйа
Түөкэй Сүөдэр төбөтө Кэлим сүлбүт тараҕай, эрэ кыра Өндөй бөтүүк бадахтаах Үөрбэ көҕүл баттахтаах. В. Чиряев
ср. монг. ёндойх ‘выступать, торчать’, ондийх ‘приподниматься’