и. д. от сэрэт= предупреждение; уоттан сэрэтии предупреждение пожара; салгынтан сэрэтии воздушная тревога; кини улэтигэр хойутаан сэрэтии ылла он получил предупреждение за опоздание на работу.

предостерегать, предупреждать кого-л.; делать предупреждение кому-л.; кутталтан сэрэт= предостеречь от опасностей; эрдэттэн сэрэт= предупредить заранее кого-л.; бастаан кинини сэрэтиэххэ наада сначала ему следует сделать предупреждение.

серьёзный, важный, значительный; күртүөннээх сэрэтии серьёзное предупреждение; күртүөннээх дьаһал важное мероприятие; күртүөннээх үлэ значительная работа.

м. 1. сигнал, биллэрэр бэлиэ; звуковой сигнал дорҕоонунан сигнал; сигнал бедствия иэдээҥҥэ түбэһии сигнала; 2. перен. (предупреждение) сигнал, биллэрии; сигналы о недостатках работы үлэ итэҕэстэрин туһунан биллэриилэр.

I модальное сл. выражает предупреждение, угрозу ну погоди; а то; бостуой , аҕаҕар этиэм ! ну погоди, отцу скажу!
II нареч. напрасно, зря; попусту; бостуой сырыттым я ходил зря; бостуой көрдөрөммүн ох, зря я показал ему (это).

сыһыан т., к эпс. Дьаҕырыйар сэрэтиини көрдөрөр (күүскэ соҕус буолан баран, намыһах интонациянан этиллэр). ☉ Выражает строгое, угрожающее предупреждение (произносится довольно энергично, но с пониженной интонацией). Нохоо-о, уу баһаргын умну ма эрэ. Нохоо-о, оргууйдаа эрэ. Нохоо-о, сэрэппэтэҕэ диэйэҕин

нареч. 1) плотно, туго, крепко || плотный, тугой, крепкий; ат атахтарын ыксары баай = крепко связать ноги лошади; ыксары суулаа = плотно завернуть что-л. во что-л., обернуть чём-л.; ыксары ыл = туже затягиваться (напр. о верёвке); ыксары бүө плотная пробка; 2) перен. разг. строго || строгий; ыксары боп = строго запретить что-л.; ыксары сэрэтии строгое предупреждение.

саҥа алл. Сааныыны көрдөрөр (күүскэ, үрдүк интонациянан этиллэр). ☉ Выражает строгое предупреждение с угрозой (произносится энергично, с повышенной интонацией)
[Баай Байбал:] Эккэй! Кини өссө Бассабыык Баһылайынан куттуура баар эбит дии. П. Ойуунускай
Омоҕой кыыһыран сиргэ силлиир: Эккэй, эр булунан эриллэҥнээбиккин иҥиир иэнниирим буолуо! М. Обутова-Эверстова
«Эккэй, кэл эрэ бэттэх!» — диэбитинэн [Бөҕө Ньукулай] Күүстээх Мааркап диэки хардыылыыр. С. Тумат
русск. экий

модальное сл. выражает 1) несогласие, возражение, требование, предупреждение, намерение, желание и т. п.: бэйи, саатар ситэ аһатыҥ постойте, дайте хоть доесть; бэйи, үлүһүйэн барымаҥ смотрите, особенно не увлекайтесь; бэйи, кэлбитэ буолаарай постой, может он приехал; бэйи, сарсын барыллыа ну, завтра поеду; 2) угрозу погоди; смотри; бэйи, кэһэтиэм ! погоди уж, я тебе дам!; оттон бэйи! погоди же!; дьэ бэйи, сөпкүн көрүллүө ! ну погоди же, мы тебя проучим!

1. сэрэт диэнтэн хай. аата. Аҕамсыйбыт киһи наҕыл сэрэтиитин кини сатаан өйдөөбөт да буолбут. Амма Аччыгыйа
   Саша да сэрэтиитэ суох, мин айылҕа бу дьикти кэрэтигэр илиим көтөҕүллүөн билбэккэ, өр одуулаһан турбутум. Н. Заболоцкай
   Холерик оҕо туох эмэ куһаҕаны оҥороору гыннаҕына, ону эрдэтинэ сэрэтии кинини иитиигэ туһалаах буолуон сөп. ОАП ОТХ
2. Буруйдааһын көрүҥэ. ☉ Предупреждение (мера наказания, воздействия за нарушение правопорядка)
   Дьиҥ сүрэххинэн кыһаллан үлэлии сатыыгын да, сэрэтиилэр, миэрэлэр, атын да обургу буруйданыы батыһа сылдьарга дылылар. Н. Лугинов
   [Укулаанап:] Тутуу салалтата массыынаны атын сиргэ кимиэхэ даҕаны биэрбэт гына кытаанах сэрэтии оҥорон турар. В. Протодьяконов
   Сэрэтии эрэ биэрэргэ тыл киллэрдэ. А. Фёдоров
3. спорт. Күрэхтэһээччи быраабыланы кэстэҕинэ эбэтэр утарылаһааччытыттан куота сылдьар буоллаҕына бэриллэр миэрэ. ☉ Предупреждение (мера, предпринимаемая при нарушении правила или за пассивность игрока). Утарылаһааччытыгар сэрэтии биэрдилэр
   □ Арбыытыр хапсыһыыны тохтотор, хардары-таары кинилэр санныларыгар илиитин уурталыыр уонна иккиэннэригэр үһүс сэрэтиини көрдөрөр. НЕ ТАО
   Хапсаҕайдаһан тустааччы бастакы сэрэтии кэнниттэн өссө да быраабыланы кэһэр биитэр актыыбынайа суохтук тустар буоллаҕына, киниэхэ иккис сэрэтии бэриллэр. СНККБ