пригнуться и замереть; притаиться, затаиться; кирийэн олор = сидеть затаившись; бааһырбыт кус кирийбит раненая утка притаилась.

нөрүс гын = однокр. от нөрүй = быстро нагнуться, пригнуться; үс төгүл нөрүс гынан сүгүрүйэн кэбистэ он трижды поклонился.

нүрүс гын = а) вдруг, неожиданно пригнуться, наклониться; кини нүрүс гына түстэ он вдруг наклонился; б) отвесить глубокий поклон.

дьүһ. туохт. Үөһээ өттүгүн төҥкөччү тутун. ☉ Пригнуться, согнуться, наклониться
Хабыыча биирдэ көрө түспүтэ — күтүр улахан ньиэмэс уун-утары үөмэн ньөкөйөн иһэр. В. Протодьяконов

дьүһ. туохт. Төбөҕүн төҥкөтөн, көхсүгүн нөрүтэн, симиллибит курдук буолан аччаан көһүн. ☉ Пригнуться, согнуться, сгорбиться, ссутулиться, съёжиться
Киргиэлэй сыарҕаҕа олороору гынан иһэн тохтоон, баран эрэр дьону батыһыннары көрөн, ньүҥсүллэн турда. Амма Аччыгыйа

сов. 1. сыта түс, сыта түһэн ыл; прилечь после обеда эбиэт кэнниттэн сыта түс; 2. к чему, разг. (прильнуть) сыһын, сыста сыт, даҕай; прилечь ухом к земле кулгааххын сиргэ даҕай; 3. (пригнуться) сытан хаал, охтон хаал; от дождя хлеба прилегли самыыртан бурдук сытан хаалбыт; 4. см. прилегать 1.

туохт. Эмискэ хаптас гын, аһаран биэр, куттаммыттыы эмискэ төбөҕүн ньыхаччы тутун. ☉ Вдруг пригнуться, уклониться, пугливо втянуть голову в плечи
Кириилэ кирик гына түстэ. Суорун Омоллоон
Таас тыаһа сууллан оройбунан күрүлээтэ, мин кирик гынан биэрдим. Т. Сметанин
[Дьаҕарыйбыттарыгар] лэһээнньик кирик гынна, дьиэҕэ төннөн киирэн хаалла. М. Доҕордуурап

туохт. Төҥкөччү тутун, төҥ көйөн аллара түс. ☉ Пригнуться, скло ниться
Кэтириис икки ытыһынан сирэйин саба тутунна, титирэстээбитинэн, улам умса нүрүйэн барда. Амма Аччыгыйа
Дьөгүөрсэ, үүтүн тохпут оҕо курдук, сири көрөн нүрүйэн турбута. Н. Якутскай
Сукуна сабыылаах остуолга алта киһи олороруттан биирдэрэ сурукка чугастык нүрүйэн тугу эрэ ааҕар. Л. Толстой (тылб.)

дьүһ. туохт. Төбөҕүн санныгар сыһыаран кириччи тутун. ☉ Пригнуться, втянув голову в плечи
Лөгөнтөй улам ньыхайан, төҥкөйөн сири одуулаан, саҥата суох олорбохтоон баран оронугар сытан кэбистэ. Р. Кулаковскай
Мэхээчэ соһуйда, төҥкөйөн ньыхайда. Көрдөҕүнэ, бөрө …… хапкаан иитиллибит хороонун тарбыырга дылы. В. Протодьяконов
Кубалар …… аа-дьуо дайбаан, атахтарын тыраччы тэбинэн харахтара дьэрэлийэн букатын аллараанан бу тиийэн кэлбиттэригэр мин өссө ньыхайан, кирийэн биэрбитим. «ХС»

туохт.
1. Биллибэт-көстүбэт буола хаптай; бүччүм сири булан сас, бааргын биллэримэ. ☉ Пригнуться, чтобы скрыться от чьих-л. глаз; прятаться в укромном месте, притаиться
Миигин [пограничник] көрбөтөр ханнык диэбиттии, биир киһи кирийэн сытар. Н. Якутскай
[Бочугурас] Сиһик талах быыһыгар Симилэххэ кирийдэҕэ. Күннүк Уурастыырап
[Кыыс] Байбал аттыгар саҥата суох кирийэн олорор. И. Гоголев
Чээчээнэ куттанан, орон анныгар кирийбитэ. И. Федосеев
△ Туохтан эмэ толун, чаҕый. ☉ Опасаться, бояться чего-л.
Сарсыарда тымныыттан кирийэн ким да өндөйбөт. Болот Боотур
— Боппуруоһу кытаанахтык туруоруохха! …… Кынчаайаптаах эмискэ кирийдилэр. С. Васильев
△ Бүгэн чуумпур. ☉ Притихнуть, стихнуть (о явлении природы)
Түүн тибии да кирийэр. Баал Хабырыыс
Бары-барыта туохтан эрэ саһан кирийбит, иһиллээбит курдук, суостаах чуумпу буолла. Д. Токоосоп
2. көсп. Ханна эмэ түс, көстүбэт буол (күн туһунан). ☉ Опуститься за горизонт, закатиться (о солнце)
Киэһэ уон чааска кып-кыһыл күн саҕах кэтэҕэр кирийэр. Н. Габышев
Киэһээҥҥи күн хайалар кэтэхтэригэр кирийдэ. И. Данилов
3. көсп. Ханна эмэ тиийэн сүт (тыал туһунан). ☉ Утихнуть (о ветре)
Киэһэтигэр сөрүүн тыал Тирэх маска кирийэр. Р. Баҕатаайыскай
[Холорук] соҕуруу кураанах үрэх айаҕар кирийэр. М. Тимофеев
Бэл диэтэр сиккиэр тыал кыбыстан, Куулаҕа кирийдэ. «ХС»
ср. бур. хирүү ‘застенчивый, несмелый, робкий’