с. I. (применение силы) күүһүлээһин; 2. (принуждение) күүһүлээһин, күһэйии, кыһайыы.

грабёж, кража (с применением силы).

сов. 1. (приказать) дьаһалла биэр; распорядиться об отъезде аттанарга дьаһалла биэр; 2. чем (организовать) дьаһай; распорядиться работами үлэлэри дьаһай; 3. чем (употребить, найти применение) туһан; распорядиться отпущенными суммами бэриллибит сууманы туһан.

сов. что 1. ыл, тут; получить письмо сурукта тут; получить приказ бирикээһи ыл; получить выговор быыгабарда ыл; получить образование үөрэхтэ ыл, үөрэн; 2. (добыть, произвести) ыл; получить бензин из нефти нефтэн бензиннэ ыл; # получить распространение тарҕан; получить применение туттулун.

аат. Түөрүйэ өттүнэн ылыллыбыт билиини дьиҥ олоххо, үлэҕэ-хамнаска туһаныы, киллэрии. ☉ Практика (применение теоретических знаний в жизни, деятельности, на деле)
Тукаам, дьэ үөрэх суох, хаһыатыкинигэни сатаан аахпаппын. Урукку өттүгэр ханнык да быраактыка, куустаныы эҥин диэн мэлигир. В. Яковлев

аат. Киһи туһалаах, суолталаах диэн көрөр бэрт кыра даҕаны бытархайа. ☉ Всякая мелочь, которой придаётся значение и находится применение с пользой
Онтон саҥата-иҥэтэ суох, «эмиэ тобох аспыт» диэххэ айылаах, хабдьыларын этин хоторон, сыыһы-сымы туора туппакка, минньигэстик саланан-салбанан, аһаан бүттүлэр, уостарын сотуннулар. Болот Боотур

туохт. Туохха эмэ туһалаа, туһанылын. ☉ Находить применение в чём-л., применяться, употребляться где-л. Эмтииргэ туттулун. Этиигэ туттулун
□ Оҕо тылын имитэргэ, оонньууга туттуллар ахсаан чабырҕаҕа диэн баар
Саха фольк. Хатыҥ мас курунньугуттан кинигэ бэчээттииргэ туттуллар хара кырааска оҥоһуллар. Суорун Омоллоон
[Үчүгээйэп:] Бука, аҕалаар. Эн буолан биэрдим. Ити бэрт сотору туттуллар харчы. С. Ефремов

несов. кого-что =лаах буол, -лан; иметь детей оҕолордоох буол; комната имеет одно окно хос биир түннүктээх; # иметь место баар буол, баар буола сырыт; иметь хождение туттулун; иметь что-либо против утар, утары санаалан; иметь применение туттулун; иметь понятие өйдөбүллээх буол; иметь намерение санан, дураһый; иметь целью (или задачей) тугу эмэ ситиһэргэ дьулус, туох эмэ сыаллаах буол; иметь отношение к кому-чему--либо туохха эмэ сыһыаннас, сыһыаннаах буол; иметь голову на плечах сан ныгар төбөҕүн илдьэ сырыт, бэйэҥ өйгүнэн сырыт.

аат., байыан.
1. Снарядынан ытар сэрии сэптэрэ (пушкалар, гаубицалар, минометтар уо. д. а.). ☉ Огнестрельные орудия (пушки, гаубицы, минометы и т. п.)
Түүн хараарар чаҕылҕана илин халлаан анныгар күлүмнээн, киниэхэ артиллерия уотун санатта. М. Доҕордуурап
2. Итинник сэптэринэн сэриилэһэр сэрии. ☉ Род войск
Артиллерия уота аҕырымныырын кытта аны авиация лигийдэ. А. Данилов
Өстөөх артиллериятын кытта охсуһууга анаммыт биир рота кэлэн инники ааста. Т. Сметанин
3. Сэрии сэптэрин (пушкалары, гаубицалары, минометтары уо. д. а.) уратыларын, туттуллууларын үөрэтэр наука. ☉ Наука, изучающая технику огнестрельных орудий и их применение.

I прил. 1. электроннай, электрон; электронная оболочка электрон бүрүө; 2. (связанный с применением свойств электрона) электроннай;электронная вычислительная машина электроннай суоттуур массыына.