момент.-однокр. от хотой = внезапно, вдруг прогнуться, осесть; муус хотос гынна лёд прогнулся.

кэдэк гын = момент, от кэдэй = вдруг, внезапно прогнуть, выгнуть спину, прогнуться в спине.

м. 1. (по гл. прогнуть) иэҕии, өҕү-луннэрии, токурутуу; 2. (по гл. прогнуться) иэҕиллии, өҕүллүү, төгүрүйүү; 3. (место) өҕүллүү, (туох эмэ) өҕүллэҕэһэ.

кэдэкий диэн соччо тут-бат ф-ттан көстө түһүү. Эмискэ кэдэйэн ыл, кэдэйэ соҕус туттан ыл. ☉ Резко выгнуть спину, прогнуться
[Микиитэ] икки илиитин өрө ууммутунан хатыҥыр сиһэ кэдэкис гынан, ууга ыстанан кэбистэ, этэ дьар гына түстэ. Амма Аччыгыйа
Ыт кэдэкис гына түстэ, таптарда. В. Протодьяконов

туохт., фольк. (үксүгэр буолб. ф. тут-лар). Туох эмэ ыараханнык баттааһыныттан иэҕилин, өҕүлүн. ☉ Согнуться, прогнуться под тяжестью чего-л. (обычно употр. в отриц. ф.)
Үктээтэххэ өҕүлдьүйбэт Үрдүк мындаалаах, Кэбиэлээтэххэ кэйбэлдьийбэт Кэтит киэлилээх …… Аан дайды [айыллыбыта үһү]. П. Ойуунускай
[Сэрии кэмэ] төрөөбүт Ийэ дойдубут күчүмэҕэй күнүн өйдүүр, кэлэр кэскилбит кэйбэлдьийбэт тирэҕин тэрийэр чиэстээх кэммит. Суорун Омоллоон
Гитлер киибэс сэриитигэр Кимэн киирэн охтубуттар Кэриэстэрэ — бу сэргэ Кэйбэлдьийбэт Ийэ сиргэ Килбэс гына анньылынна. П. Аввакумов
ср. бур. хэлбэлзэһэн, хэлбэлзүүр ‘зыбкий’

туохт. Ортотунан биир сиринэн иэҕиллэн, хотойон киир (кэнниттэн көрдөххө), түс (анныттан, үрдүттэн көрдөххө). ☉ Прогнуться, выгнуться
Учуутал хоһуттан хомус курдук кэдэйбит кыысчаан тахсан, Лаврентийы кылааска киллэрэн, паартаҕа олордубута. Н. Габышев
Муус кэдэйэн, уу халыйан барда. Суорун Омоллоон
Үрэҕи туоруур суон бэрэбинэ муоста эргэрбит, …… ортото кэдэйбит. А. Сыромятникова
Уһанар дьиэ кырыска баттатан кэдэйэн түспүт. М. Шолохов (тылб.)
♦ Кэдэйэн биэр — биир тэҥ үчүгэй буолума, мөлтөөн, түһэн биэр. ☉ Не выдержать темпа, дать слабину, сдать
Никонов сыыһан, кэдэйэн биэрэр күнүгэр Вера күүс-көмө буолуоҕа. Далан
Учууталлар быһаарыылаах тиһэх туурга арыый кэдэйэн биэрдилэр. «Кыым»
Биһиги бастыахтаах дьон, дьэ, абалаахтык кэдэйэн биэрдибит. «ХС»
ср. монг. гэдийх ‘выгибаться назад; закидывать голову; упрямиться’