проездные деньги; плата за проезд.

прил. льготалаах, чэпчэтиилээх; льготный проезд льготалаах айан; на льготных условиях чэпчэтиилээх усулуобуйаларга.

1) узкое место; узкий проход,, проезд; 2) ущелье; ср. ыпсалҕан , хапчаан .

сов. I. (провести время в езде) айаннаа, айаннаан сырыт; 2. что (истратить на проезд) айаҥҥа бараа, суолга бараа.

прил. 1. (подлежащий оплате) төлөбүрдээх, харчылаах, атыылаах; платный проезд борогуоннаах айан; 2. (оплачиваемый) хамнастаах; платная должность хамнастаах дуоһунас.

1. аат., эргэр. Урут айан киһитэ суолга көлөнөн сылдьаны этин иһин төлүүр харчыта, проеһа. ☉ В прошлом: плата за проезд
   Кини мантан дьону наймылаһан ыытар буоллаҕына ол дьон барар уонна кэлэр борогуоннарын төлүөхтээх. Н. Якутскай
   Биһиги балаһыанньабыт быһыытынан биир сирдьиттээх торуойка акка борогуона суох барар бырааптаах этибит. В. Короленко (тылб.)
2. даҕ. суолт. Борогуоҥҥа аналлаах, борогуоҥҥа төлөнөр. ☉ Предназначенные для платы за проезд (деньги)
   Борогуон харчы кимиэхэ даҕаны суоҕа. И. Никифоров
   ср. русск. устар. прогон ‘установленная плата при езде по почте’

аат.
1. Олбуорга эбэтэр туохха эмэ киирэр икки аҥыы аһыллар сабыылаах киэҥ аан. ☉ Широкий проход во двор чего-л. или проезд куда-л., закрываемый створами, ворота
Коля уол, таҥара дьиэтин аҕыраадатын кыйан, боруотаҕа тиийэн кэллэ. Эрилик Эристиин
Сулустаах куорат киэҥ боруотата көстө түстэ. Н. Габышев
2. спорт. Холобур, футболга, хоккейга оонньуур хонуу икки баһыгар мээчиги, шайбаны киллэрэр аан. ☉ В спортивных играх: устраиваемые на обоих концах игрового поля конструкции, в которые загоняют мяч или шайбу, ворота. Мээчик боруотаны таһынан ааста

ж. 1. (проезда, переправы и т. п.) киһи сылдьара, киһи туоруура, сылдьыллара; 2. (об автотранспорте) -сыл-дьымтыата, сылдьар кыаҕа; проходимость машин массыыналар сылдьар кыахтара; 3. мед. аһарымтыата, хайдах аһарара; проходимость кишок оһоҕос аһарымтыата.

даҕ.
1. Туох эмэ саба ууруулаах, бүрүөлээх, хаппахтаах. ☉ Покрытый, накрытый или закрытый чем-л.. Сукуна сабыылаах остуол
□ [Эмээхсин] хатырык сабыылаах умуһаҕын үрдүгэр олорор элиэ, …… туох эрэ кыһылы уоппутунан, көтөн налбыҥнаан тиийэн тыа саҕатынааҕы муҥур тииккэ олорунар. Амма Аччыгыйа
Остуолга кэлэн тэриэлкэ сабыылаах чугууну арыйан өҥөйөн көрдө. А. Сыромятникова
△ Бүтэй оҥоһуулаах, бүтэй бүрүөлээх. ☉ Крытый, закрытый (напр., о лёгкой повозке, экипаже)
Дьаам аттара сабыылаах бобуоска сыарҕаларын нэһиилэ соһон дьүккүһэн киирдилэр. П. Филиппов
2. Сабыллан турар, тэлэллибэтэх, аппатыллыбатах, аһыллыбатах (хол., ааны этэргэ). ☉ Нераскрытый, закрытый (напр., о двери, книге). Сабыылаах аан. Сабыылаах кинигэ
□ Ата икки аллараа сүллүгэһэ сабыылаах олбуор ааныгар күөнүнэн анньылынна. Эрилик Эристиин
3. Сырыыта бобуллубут, киһи мээнэ ааһара көҥүллэммэт буолбут (хол., суолу, кыраныыссаны этэргэ). ☉ С запретом на проезд, закрытый (напр., о дороге, границе)
Онно суолбут сабыылаах этэ. Ч. Айтматов (тылб.)
4. Киһи барыта кыттарыгар эбэтэр туһанарыгар көҥүлэ суох. ☉ Тайный, конфиденциальный, закрытый (напр., о заседании, конкурсе). Сабыылаах мунньах. Сабыылаах куонкурус
□ Иван Николаевич сарсыарда эрдэ сабыылаах пионерскай сбору ыыппыта. Н. Якутскай
Куонкурус сабыылаах, ааптардар ааттара биллибэт, бырайыактар девизтээхтэр эрэ. Н. Лугинов
Сибиэһэй үүтүнэн сүнньүнэн сабыылаах тэрилтэлэри эрэ хааччыйаллар. НАА ҮүЫаАХТ
5. эмп. Таһыттан биллибэт, көстүбэт (ыарыы эрдэтээҥҥи кэмин эбэтэр киһи этэ, уҥуоҕа иһинэн алдьаныытын туһунан). ☉ Скрытый, неявный, внутренний, закрытый (напр., о болезни, переломе). Сэллик сабыылаах формата
6. тыл үөр. Бүтэй дорҕоонунан бүтэр (сүһүөх). ☉ Оканчивающийся на согласный звук, закрытый (о слоге).
◊ Сабыылаах сиэмэлээх бот. — аһын иһигэр сылдьар сиэмэлээх. ☉ С заключённым внутри плода семенем или семенами, покрытосемянные (о растениях)
Сабыылаах сиэмэлээх үүнээйилэр олоххо саамай ордук ньыматыйбыттар: сиэмэлэрэ астарын иһигэр хаххалана сыталлар. КВА Б

ж. 1. суол; у самой дороги суол айаҕар; 2. (путешествие, поездка) суол, айан; дальняя дорога уһун айан; на половине дороги суол ортотугар; отправиться в дорогу суолга тур; 3. (место для прохода, проезда) суол; # дорогу! туораа!; дать (или уступить) дорогу кому-л. 1) (отойти в сторону) туораа, халбарый, суолу биэр; 2) (предоставить возможность действовать) суол л а биэр (кыахта биэр); идти своей дорогой санааҥ хоту сырыт; стать кому-л. поперёк дороги суолугар туора тур; по дороге аргыстаһан; мне с вами по дороге эн биһикки аргыстаһабыт; туда ему и дорога кэһэйдин.